Die untenstehenden Lemmata gehören zur jeweiligen grammatischen Kategorie. Durch Klicken auf das Lemma gelangen Sie zum entsprechenden Wörterbuchartikel. Die Kategorie hat 63570 Einträge.
| 1.1.1.1.1.1.1.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: a: generell (spontan): a > ā > ō | | • Halm I 2,1200 | Komm.: | Holleⁿ UU. [lies UUrs.? lt BSG. IV,46 hōlə] hieher? | | • Rad 6,479 | Komm.: | Rō²d BLf. und angrenz. S | | • Sageⁿ -ä- II 7,423 | Komm.: | vgl. Anm. Sōgeⁿ SBb., oL.; Sōgi SoL.; | | • sageⁿ -ä- II 7,432 | Komm.: | sōgeⁿ SBb., oL. | | • schmal 9,921 | Komm.: | (-ō- PAl.) | | • Taf(e)leⁿ 12,499 | Komm.: | (-ō- GRMu., S.) | | • Darm 13,1595 | Komm.: | (-ō- PRi.) | | • trageⁿ -ä- 14,432 | | | | • Trass 14,1294 | Komm.: | ( > Trō²s PRima) | | 1.1.1.1.1.1.1.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: a: (umgebungs)bedingt: a (+n) > ō, ū² | | • Ameiseⁿ 1,216 | Komm.: | (durch Umdeutung hieher?) | | • chönneⁿ 3,321 | Komm.: | (2. Präs. Ind. Sg.) | | • Tanseⁿ 13,722 | | | | 1.1.1.1.1.1.1.3.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: a: Lautersatz: fremdes (rom.) a > ä | | • Ärrach 1,388 | Komm.: | zur Etym. s. CHLuchsinger 1905,16 | | • Fälsche 1,817 | | | | • Fäscheⁿ I 1,1097 | | | | • Fäscheⁿ (II) 1,1098 | | | | • Vättereⁿ -a- 1,1132 | | | | • Gurāschi 2,409 | Komm.: | vgl. (andere Erkl.) Anm. | | • Järb 3,68 | Komm.: | zur Etym. s. ChLuchsinger 1905,16 | | • Chamb II 3,299 | Komm.: | zur Etym. BSG. XIX,71 | | • Lärme(n) 3,1383 | | | | • Larschang Lä- 3,1385 | | | | • Lätsch 3,1530 | | | | • Kavanz Kävänz 3,154 | | | | • Märmīteⁿ 4,418 | | | | • Marsch II 4,424 | | | | • Mascheleⁿ 4,502 | | | | • matt -ä- 4,551 | Komm.: | hieher? so BSG. XVII,36; anders Anm. | | • Pelleⁿ 4,1160 | Komm.: | (Bed. 2); vgl. Anm. | | • Binätsch 4,1308 | | | | • Schareⁿbank 4,1388 | | | | • Bän(t)sch 4,1406 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Papa 4,1415 | | | | • Paraplü 4,1437 | | | | • Parasol 4,1438 | | | | • Paräsche 4,1439 | | | | • Baromēter 4,1446 | | | | • Rappier 6,1187 | | | | • Sǟggeⁿ 7,519 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Salü 7,694 | | | | • Schagereⁿ 8,419 | Komm.: | +Sippe | | • Schägg(eⁿ) 8,422 | | | | • schalū 8,554 | | | | • Schappel I 8,990 | Komm.: | vgl. Anm. | | • schappiereⁿ I 8,1002 | | | | • Schapper(t) 8,1002 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Schapulier 8,1005 | | | | • Schärpeⁿ 8,1303 | | | | • spärs 10,494 | | | | • Spärnutz 10,494 | | | | • Sparsetteⁿ 10,494 | Komm.: | oder Reduktion | | • Spätziⁿg 10,643 | Komm.: | (Spâz) ? | | • Diebstāl 11,1 | Komm.: | Sälpêter, -ler XI,6o. (KUetz 1932); Form fehlt VII,868/9) | | • Stal(l)atz 11,52 | | | | • Statūt 11,1816 | Komm.: | vgl. Anm.; hieher? | | • Strätsch 11,2416 | | | | • Täll IV 12,1406 | | | | • Schleppeⁿtschäggs 14,1722 | Komm.: | hieher? | | 1.1.1.1.1.1.1.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: a: generell (spontan): a (vor l + Dentalverschluß) < o | | • Haldeⁿ 2,1174 | Komm.: | Hauleⁿ BE. sunhouuə Sonnhalde FlN HHaldimann 1903,19 | | • ald I 1,187 | | | | • Golz 2,297 | | | | • golzeⁿ 2,297 | | | | • bald 4,1194 | | | | • Salz 7,879 | | | | • Schalteⁿ 8,709 | | | | • Spalt 10,205 | Komm.: | -ō²- BsL.; SG., Th. | | • Haldeⁿ 2,1174 | Komm.: | > Hau(w)leⁿ Bärnd. 1904,23 (lt. Id. XI,336o.; Anm. zu Staldeⁿ) | | • Staldeⁿ 11,335 | Komm.: | < Stouleⁿ usw. Stau(w)leⁿ BE., Huttw.; Stulleⁿ BDießb., Konolf.; Stāleⁿ BE.; FPlaff. (neben -ld-); W | | • Salü 7,694 | Komm.: | (vereinzelt im Grußwort) | | 1.1.1.1.1.1.1.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: a: (umgebungs)bedingt: a (+mm) > ō | | • Stamm (I) 11,393 | Komm.: | hieher? Stām ..., in GA. -ō²- | | 1.1.1.1.1.1.1.1.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: a: generell (spontan): a (vor rr) > ō | | • Pfar(r) I 5,1169 | Komm.: | in U auch Pfŏr | | • Pfar(r)er 5,1170 | Komm.: | Pforrer UAnderm.; Pfōrer BHa. | | • Sar(r)eⁿ II 7,1261 | Komm.: | vgl. Anm. | | 1.1.1.1.1.1.1.1.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: a: generell (spontan): a (vor s) > ä | | • Gras 2,792 | | | | • Maser -ä- 4,444 | Komm.: | ä AP; BO.; GL; GA., T.; Ndw; U | | • Blass I 5,149 | Komm.: | -e¹-, -ä- (hieher?) | | • Bläs 5,153 | Komm.: | -e¹-, -ä- (hieher?) | | 1.1.1.1.1.1.1.1.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: a: generell (spontan): a (vor sch, sp, st) > ä | | • Äsch 1,564 | | | | • Äscheⁿ II 1,565 | | | | • u(n)asper -ä- 1,571 | | | | • Fläsche(n) II 1,1219 | | | | • Maser -ä- 4,444 | Komm.: | Mäš¹er BO.,Si.; F; GR; L | | • Masch 4,501 | | | | • Täsch I 13,1860 | | | | • Täsch II 13,1864 | | | | • Täsch III 13,1881 | | | | • Trast II (-ä-) 14,1376 | Komm.: | vgl. Anm. | | 1.1.1.1.1.1.2.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ä (Sekundärumlaut von a): (umgebungs)bedingt: ä vor Labial > ö (unsicher; zweifelh.) | | • äfereⁿ 1,106 | Komm.: | ö- AATegerf. | | • lämmeleⁿ I 3,1266 | Komm.: | (lammeleⁿ ) -ö- B um Burgd. | | 1.1.1.1.1.1.3.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: e (Primärumlaut von a): generell (spontan): e¹ > ä | | • Schert(eⁿ) 8,1310 | Komm.: | vgl. Anm.; Schärteⁿ BLau. | | • Schwester 9,2228 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Tochter 12,395 | Komm.: | hieher?; vgl. Anm.; vgl. BSG. X,53; XV,68 und namentlich XVI,45; SDS. IV,144 | | 1.1.1.1.1.1.3.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: e (Primärumlaut von a) : (umgebungs)bedingt: e¹ > ö | | • Ebli 1,47 | | | | • ob (II) 1,53 | Komm.: | (Konj.) | | • Epfel 1,366 | | | | • Esch I 1,568 | | | | • Esch II 1,569 | | | | • G(e)fäll (I) 1,745 | | | | • ferm 1,1014 | | | | • frem(d) 1,1298 | | | | • geffleⁿ 2,129 | | | | • göff(e)le(n) 2,132 | | | | • Gelteⁿ 2,281 | | | | • Gepseⁿ 2,393 | | | | • Geschner 2,479 | Komm.: | ? | | • hefteⁿ 2,1060 | | | | • Hefti 2,1064 | | | | • Hell 2,1136 | | | | • Helg(eⁿ) 2,1199 | | | | • Hemd 2,1297 | | | | • Chämiⁿ 3,257 | | | | • chenneⁿ 3,312 | | | | • Chett 3,562 | | | | • chetteleⁿ 3,563 | Komm.: | + Sippe | | • Chleveleⁿ 3,630 | | | | • chlemmeⁿ 3,645 | | | | • Chlepf I m. 3,671 | Komm.: | + Sippe | | • Löffel 3,1152 | | | | • lämmeⁿ 3,1264 | | | | • Lärch 3,1380 | | | | • Lerch II 3,1380 | | | | • löscheⁿ 3,1460 | | | | • lest 3,1467 | | | | • Mensch 4,336 | | | | • Mösch 4,505 | | | | • Chǟsmettel 4,556 | | | | • Nölgger 4,719 | | | | • Nerggel 4,789 | | | | • Becki 4,1113 | | | | • Bēr IV 4,1461 | | | | • Blösch 5,161 | | | | • bränneⁿ 5,616 | | | | • Pranz -ä- 5,762 | | | | • Ränn 6,960 | Komm.: | + weitere Sippe | | • rȫsch I 6,1465 | Komm.: | vgl. Anm. | | • reste(n) (I) 6,1502 | | | | • seb 7,39 | | | | • Sell II 7,711 | | | | • sämlich 7,906 | Komm.: | (oder Anlehnung an solich ebd. 785?) -ö- nur äSpr. (E. XV/1700) | | • schelle(n) II 8,549 | | | | • Schelm 8,692 | | | | • Schämel 8,767 | | | | • Schepf I m. 8,1046 | Komm.: | +Sippe | | • G(e)schepf I 8,1047 | Komm.: | +weitere Sippe | | • G(e)schepf II 8,1053 | Komm.: | + Sippe | | • schmeckeⁿ 9,883 | | | | • schmelzeⁿ II 9,959 | | | | • schwel(l)eⁿ II 9,1821 | Komm.: | +weitere Sippe | | • Schwämmi III 9,1862 | | | | • schwereⁿ 9,2091 | | | | • schwarz 9,2171 | Komm.: | (Komp.) | | • G(e)spä(n)st 10,371 | Komm.: | +Sippe | | • sper(r)eⁿ 10,423 | Komm.: | (überkompens.) | | • Spettel 10,599 | Komm.: | vgl. X,600o. | | • Lärchtann(eⁿ) 13,69 | | | | • Tänn 13,102 | | | | • denneⁿ 13,120 | Komm.: | (überkompens.) | | • der(r)eⁿ 13,1016 | Komm.: | vgl. Anm.! | | • dert 13,1696 | | | | 1.1.1.1.1.1.3.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: e (Primärumlaut von a): generell (spontan): e¹(gedehnt) > ēi | | • schwereⁿ 9,2091 | | | | • Sper(r) II f. 10,422 | Komm.: | -ei- SchwE. | | • sper(r)eⁿ 10,423 | Komm.: | -ei- GSaL.; SchwE.; UUrs. | | 1.1.1.1.1.1.3.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: e (Primärumlaut von a) : (umgebungs)bedingt: e¹ vor Nasalverb./-gem. > i² | | • Brāmeⁿ IV 5,603 | Komm.: | Bräm; vgl. Anm. | | • ramseleⁿ I (-ä-) 6,956 | | | | • schändeⁿ 8,885 | | | | • schänkeⁿ 8,938 | | | | • schwänkeⁿ 9,2005 | | | | • sprängeⁿ 10,869 | Komm.: | -i- GRHe. | | • stämmeⁿ 11,404 | Komm.: | -i- GRHe., Mai. | | • tampfig -ä- 12,1910 | Komm.: | -i- GFs | | • tängeleⁿ I 13,465 | | | | • dänkeⁿ 13,642 | | | | 1.1.1.1.1.1.3.2.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: e (Primärumlaut von a) : (umgebungs)bedingt: e¹ (+r-Verbindung) > e² (> ä GRObS.) | | • Schert(eⁿ) 8,1310 | Komm.: | vgl. Anm. Schärti GRObS. | | 1.1.1.1.1.1.3.2.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: e (Primärumlaut von a) : (umgebungs)bedingt: e¹ (vor r + Verschlußlaut) > i,ie | | • erggeleⁿ (II) 1,449 | | | | • Erggel 1,448 | Komm.: | -i ZSth., [ie- TH] | | • hart -ä- 2,1641 | Komm.: | ApK. [lies ie!]; ZSth. | | • Schert(eⁿ) 8,1310 | Komm.: | mit Anm. ZFehr., F (St.²), Stdt udE., Wäd., Wyla | | • dert 13,1696 | Komm.: | dirt ZO., bes. oTößtal | | 1.1.1.1.1.1.3.2.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: e (Primärumlaut von a) : (umgebungs)bedingt: e¹ (vor r + Kons.) > e¹ ẹ, iẹ | | • ferg(g)eⁿ 1,1002 | Komm.: | ie AP | | • scharff 8,1237 | Komm.: | Brechung; (Komp.) ie APK. | | • schwarz 9,2171 | Komm.: | Brechung; (Kom.) -ie-, -üe- APK. tw. | | • schwärzeⁿ 9,2211 | Komm.: | Brechung; -ee̥-, öe̥ GRh. tw., -ie- APK. | | • Sper(r) II f. 10,422 | Komm.: | Brechung; -ie- GW.† | | • starch 11,1426 | Komm.: | Brechung; (Kompar./Superl.) ie- APK. | | • der(r)eⁿ 13,1016 | Komm.: | Brechung; -ee̥- GRh. tw. | | • dert 13,1696 | Komm.: | Brechung; (>ie>) üe SCHHem. | | 1.1.1.1.1.1.3.2.7. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: e (Primärumlaut von a) : (umgebungs)bedingt: e¹ (vor r + Kons.) >ei(e̥ ) | | • ereⁿ Inf. 1,404 | | | | • Erleⁿ 1,451 | | | | • erli(n) 1,451 | | | | • Cherngert 2,441 | | | | • Gertel I 2,443 | | | | • Ber (II) 4,1461 | | | | • schwereⁿ 9,2091 | | | | • sper(r)eⁿ 10,423 | | | | • Sper(r)liⁿg 10,444 | | | | 1.1.1.1.1.1.3.2.8. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: e (Primärumlaut von a) : (umgebungs)bedingt: e¹ (vor st [und nach sp?]) > i | | • hest 2,1764 | | | | • Chesteⁿ 3,541 | | | | • Spittel II 10,617 | Komm.: | lt. Anm. vielmehr Abl. zu Spîtel ebd. 616; doch vgl. BSG. XV,33 | | 1.1.1.1.1.1.4.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ë: generell (spontan): ë > e²e̥ , >iœ | | • Brënd 5,686 | Komm.: | vor n | | • Sagi -ä- 7,423 | Komm.: | (Sageⁿ II, Bed. 2) Se²ggeⁿ GRh. < ë! | | • Sëge(n)s 7,472 | Komm.: | -e²e̥- GRh. | | • schëreⁿ II 8,1119 | | | | • Schmër(w) 9,976 | Komm.: | -e²e̥- GRh.; -e²e̥- < ë durchwegs | | • verschwëreⁿ 9,2131 | Komm.: | -ē²e̥-, -ȫ¹e̥ - GRh.; -e²e̥- < ë durchwegs | | • stërbeⁿ 11,1378 | Komm.: | Inf. -ē²(e)ʳ API.; -ie GoRh.; PMac. | | 1.1.1.1.1.1.4.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ë: (umgebungs)bedingt: ë > e¹ (namentl. vor/nach Labialen, š, vor l + Kons.) > ö | | • etwa 1,590 | | | | • etwer 1,594 | | | | • etwas 1,595 | | | | • brösch 5,826 | Komm.: | hieher?; vgl. Anm. | | • Brëtschel 5,1019 | Komm.: | hieher?; vgl. Anm. | | • Pfërsi(ch) 5,1183 | Komm.: | vgl. Anm. | | • schërb 8,1230 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Schwester 9,2228 | Komm.: | Rundg seit 2.H. XIV. | | • Stëlz 11,371 | | | | • Dresch I 14,1349 | Komm.: | + Sippe | | • trëffeⁿ 14,365 | | | | • Trëtschel 14,1563 | | | | • Trëtsch I 14,1561 | Komm.: | vgl. Anm. | | 1.1.1.1.1.1.4.3.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ë: Lautersatz: ë/e¹ in Lehnww. dt. Ursprungs | | • Befëlch 1,798 | | | | • befëlcheⁿ 1,799 | | | | • fëtt 1,1132 | Komm.: | vgl. Anm. | | • hëll 2,1139 | | | | • pflëgeⁿ 5,1223 | Komm.: | vgl. Anm.; trotzdem hieher? | | • Quëll I 5,1299 | | | | • schnëll 9,1232 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Stëlze(n) 11,371 | Komm.: | Verengung: ë vor l (+Kons.) >e¹ | | • stëppeⁿ 11,1145 | | | | 1.1.1.1.1.1.4.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ë: (umgebungs)bedingt: ë ❬wo durch e², e¹ vertreten❭ (vor/nach Lab.) > ö², ö¹ | | • Mëlchster 4,210 | Komm.: | AP | | • bërchteleⁿ 4,1538 | Komm.: | bȫt- ZMarth. (neben bē²t- ZElgg, O., Schlatt, Wiesend.) | | • verbërgeⁿ (II) 4,1571 | Komm.: | -ȫ²- THHw., | | • Schëlle(n) 8,560 | Komm.: | AP | | • schmëlzeⁿ 9,959 | Komm.: | (schmelzeⁿ I) AP | | • schrëpfeⁿ 9,1652 | Komm.: | vgl. Anm.; -ö²- GT., We. | | • Schwëbel II 9,1725 | Komm.: | -ö- GLH. | | • Gëltscheⁿ 2,291 | Komm.: | -ö- neben -ë- GRV. | | 1.1.1.1.1.1.4.3.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ë: Lautersatz: ë/e1 in Lehnww. fremden Ursprungs | | • Esparsetteⁿ Esper- 1,571 | | | | • Feri V 1,917 | Komm.: | dazu Bd. VI,1506u. (Anm. zu Rëst) | | • Nëll I 4,715 | | | | • nëtt 4,851 | | | | • Bestia 4,1792 | | | | • prësseⁿ Vb 5,786 | | | | • prëssiereⁿ 5,787 | | | | • Rëst(eⁿ) 6,1504 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Silvëster 7,863 | | | | • Spektakel 10,106 | | | | • Tër(r)asseⁿ 13,1200 | Komm.: | s. Anm. | | 1.1.1.1.1.1.4.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ë: (umgebungs)bedingt: ë (vor rr) > ē¹ | | • fër(r) 1,912 | Komm.: | ē¹ AP; AP; BO.; "GR; L" U; "Za"; ZO. | | • Schërr(eⁿ) 8,1139 | Komm.: | + Sippe; vgl. Anm. | | • Stërn I 11,1521 | Komm.: | (Bed. 2bβ); vgl. Anm. Stē¹r API. und lt. T.; GLK.; GoT. | | 1.1.1.1.1.1.4.2.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ë: (umgebungs)bedingt: ë (vor sch, st) > e¹ | | • gester 2,488 | | | | • Nëst 4,836 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Brëste(n) 5,836 | Komm.: | s. Anm.; hieher? | | • Sëster 7,1412 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Schwester 9,2228 | Komm.: | vgl. Anm. | | • des 13,1028 | Komm.: | dessen (dër I); vgl. Anm. ebd. 1093u. | | • dest 13,1981 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Dresch I 14,1349 | Komm.: | + SIppe | | • drescheⁿ 14,1349 | | | | • Trëtt 14,1452 | Komm.: | (< Trëtt x Tritt?) ; vgl. Anm. | | • Fëckeⁿ 1,728 | Komm.: | Ursache ??; Fe¹kteⁿ THHw. | | 1.1.1.1.1.1.4.2.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ë: (umgebungs)bedingt: ë (vor altem i der Folgesilbe) > e¹ | | • ëbeⁿ 1,43 | | | | • etli(ch) 1,590 | | | | • etwa 1,590 | | | | • etwer 1,594 | | | | • etwas 1,595 | | | | • Felseⁿ 1,814 | Komm.: | hieher? | | • Fëseⁿ 1,1069 | | | | • Helm I 2,1204 | | | | • Helm II 2,1204 | | | | • ledig 3,1076 | Komm.: | (vgl. lidig III,1094) | | • Belz P- 4,1222 | | | | • Bësem 4,1667 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Pfërsi(ch) 5,1183 | Komm.: | vgl. Anm. | | • sëchs 7,239 | Komm.: | vgl. Anm. | | • schëlw 8,750 | Komm.: | vgl. Anm. | | • schërb 8,1230 | Komm.: | vgl. Anm. | | 1.1.1.1.1.1.5.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: i: generell (spontan): i (gedehnt) > e¹, ē¹ | | • Bir 4,1481 | | | | • G(e)schir(r) 8,1145 | Komm.: | GEbersol, Krin., Licht., Wattw. | | • Stich 10,1285 | Komm.: | ĕ L, so Ber.; APK., GRh (-eẹ-), W.; TB-ē- AAF., Fri., Häggl., L (ALGaßm.) | | • Stirz 11,1551 | Komm.: | vgl. Anm. zu Sterz (Sp. 1550M.) | | • Tineⁿ 13,130 | Komm.: | -ē- TB. (SDS) | | • stir(r)eⁿ 11,1211 | Komm.: | -e¹- GTa.; THMü. | | • Stirz 11,1551 | Komm.: | -e-; GBuchs; m, oTH; kann auch Uml. zu -e¹ sein | | • stirzeⁿ 11,1553 | Komm.: | -e- G; TH; kann auch Uml. zu -e¹ sein | | 1.1.1.1.1.1.5.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: i: (umgebungs)bedingt: i > e¹, e² vor Nasal | | • Schehār 2,1509 | Komm.: | hieher? | | • Schin(n)huet 2,1790 | | | | • Chinni II 3,320 | Komm.: | Che; Che² SCH; TH; ZBenk., Marth., Sth. | | • Schinbei(n) 4,1302 | | | | • Binätsch 4,1308 | | | | • Biner 4,1309 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Binz 4,1411 | | | | • Sinn I m. 7,1045 | Komm.: | Sĕ² ZBenken†; Sēẹ GRh. | | • Schin 8,833 | Komm.: | ? vgl. Anm.; Sche¹neⁿ AP; GRh. (-ēe̥-); SCHSchl.; e² GRIg., UVaz (Tsch.) <ë (>i durch a-Umlaut); SCHHa.zweideutig AP (tw.); THKeßw. nicht in Formentabelle! | | 1.1.1.1.1.1.5.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: i: generell (spontan): i > e¹e̥ (ee̥ ) | | • riseⁿ I 6,1368 | Komm.: | -ēḁ- GBalg.,Marb., Widn. | | • riseⁿ II 6,1374 | Komm.: | -ēḁ- GBalg.,Marb., Widn. | | • sīt 7,1445 | | | | • schlīcheⁿ 9,10 | Komm.: | (Ptc.prät.) | | • schlifeⁿ 9,158 | | | | • schlimms 9,549 | Komm.: | (schlimm) | | • Schrimpfeⁿ 9,1620 | | | | • schwimmeⁿ 9,1864 | | | | • Stich 10,1285 | | | | • strifleⁿ 11,2143 | | | | • diserig 13,1795 | | | | 1.1.1.1.1.1.5.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: i: (umgebungs)bedingt: i (meist vor /nach Labial, vor sch, s(s), vor dickem l) > ü | | • Imbiss 1,236 | | | | • Figler I 1,689 | | | | • fimm(e)leⁿ 1,827 | Komm.: | überkompen.! FS.; UWE. | | • First 1,1023 | | | | • frisch 1,1331 | | | | • a(n)ginneⁿ 2,329 | Komm.: | oder x- ge-winnen? | | • glimmeⁿ 2,624 | | | | • Grille(n) 2,730 | | | | • Hilwi 2,1245 | | | | • Hünteleⁿ 2,1477 | | | | • Schin(n)huet 2,1790 | | | | • hixeⁿ I 2,1829 | | | | • Hixer 2,1829 | | | | • Chichereⁿ 3,124 | Komm.: | -ü- GRh. | | • Chilcheⁿ I f. 3,229 | | | | • Chilt 3,242 | | | | • Chinni II 3,320 | Komm.: | -ü- GL; GA.; Z; Chüŋi GSa; Chüŋ GoT.; Küŋ APK. | | • Chipfeⁿ 3,408 | | | | • Chett 3,562 | Komm.: | Chitt -ü- GR tw. | | • Chittel I 3,568 | Komm.: | -ü- Bs (WSenn); FSs.; GRTschapp.; SThierst. ! Überkomp. | | • chlimmeⁿ 3,646 | | | | • Chripf(eⁿ) 3,845 | | | | • Liggȫr 3,1232 | Komm.: | (Rundung durch -ȫ-?) | | • Lütter II 3,1528 | Komm.: | BSl.; S; TH | | • Milch 4,198 | | | | • Münstrant 4,340 | Komm.: | münstriereⁿ SCHW; S | | • mischleⁿ 4,504 | | | | • Nüfeler 4,681 | | | | • Bibel II 4,921 | | | | • Bībi 4,924 | | | | • ërdbidmeⁿ 4,1019 | | | | • Bidung 4,1020 | | | | • Pilleⁿ 4,1169 | | | | • Schinbei(n) 4,1302 | | | | • Hindber 4,1467 | | | | • Frībürst 4,1600 | | | | • birseⁿ 4,1600 | | | | • Petschier 4,1932 | | | | • Bitschgi 4,1943 | | | | • Binde(n) 4,1342 | Komm.: | > -ö- APH., M | | • blinzliⁿg 5,125 | | | | • Brille(n) II 5,585 | | | | • brinneⁿ 5,637 | | | | • Britschel 5,1020 | Komm.: | + Sippe | | • Pfiffis 5,1087 | | | | • Hüenerpfüfferliⁿg 5,1090 | | | | • G(e)pfnisel 5,1272 | Komm.: | oder x Pfnüsel II | | • ramassiereⁿ 6,895 | | | | • rinneleⁿ 6,998 | Komm.: | + Sippe | | • Ripp 6,1192 | | | | • sibeⁿ (II) 7,46 | Komm.: | + SIppe | | • Silber 7,838 | | | | • sinneⁿ (I) 7,1054 | Komm.: | Überkompens. | | • Sirmendeⁿ 7,1327 | Komm.: | Überkompens. | | • Schibär(r)eⁿ 8,66 | | | | • Schidel 8,273 | | | | • G(e)schifer 8,378 | | | | • schifereⁿ 8,379 | | | | • Schim(m)el II 8,773 | | | | • Schim(m)el III 8,773 | | | | • Schüppeⁿ 8,1027 | | | | • Schipf II 8,1063 | Komm.: | vgl. Anm. | | • schipfeleⁿ 8,1065 | Komm.: | + Sippe | | • G(e)schir(r) 8,1145 | | | | • Schirbi 8,1236 | | | | • Schirm 8,1284 | | | | • schīteⁿ 8,1520 | Komm.: | (Kond.) vgl. auch VIII,1521o. (1467, ZRB.) | | • schitter 8,1524 | | | | • schlichteⁿ 9,73 | Komm.: | + Sippe | | • Schlifereⁿ I 9,159 | Komm.: | + Sippe | | • ūsschlipfeⁿ 9,625 | Komm.: | + Sippe; vgl. Anm. zu schlipfeⁿ IX,624 | | • use(n)schlipfeⁿ 9,625 | Komm.: | + Sippe; vgl. Anm. zu schlipfeⁿ IX,624 | | • Schmirgel 9,975 | Komm.: | (schmërweleⁿ) | | • schmirbeleⁿ 9,983 | | | | • Schmirweleⁿ II 9,985 | | | | • schmirweⁿ 9,986 | Komm.: | (schmërzeleⁿ) | | • schmirzeleⁿ 9,998 | Komm.: | (schmërzeⁿ) | | • schmirzeⁿ 9,998 | | | | • schlirggeⁿ 9,646 | Komm.: | vgl. Anm. | | • schmirweⁿ 9,986 | | | | • u(n)schnitzig 9,1425 | | | | • schmitzen 9,1039 | Komm.: | vgl. Anm. | | • schnübeleⁿ 9,1073 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Schwilcheⁿ 9,1847 | Komm.: | (Schwëlk) | | • schwimmeⁿ 9,1864 | | | | • g(e)schwindeⁿ 9,1952 | | | | • schwind 9,1956 | Komm.: | + Sippe | | • G(e)schwing 9,1970 | | | | • Schwir 9,2132 | Komm.: | + Sippe | | • schwirig 9,2142 | | | | • Schwirbel 9,2148 | | | | • G(e)schwirm 9,2157 | Komm.: | hierher? vgl. Anm. | | • G(e)schwister 9,2235 | | | | • spileⁿ I 10,171 | | | | • Sprigel (I) 10,862 | Komm.: | + Sippe | | • Sprigel II 10,864 | Komm.: | + Sippe | | • Stifel 10,1445 | | | | • Stift I 10,1465 | | | | • Stil (I) 11,222 | | | | • stil(l) 11,249 | Komm.: | + Sippe | | • Stimm 11,406 | Komm.: | + Sippe | | • Giltsteiⁿ 11,822 | Komm.: | hieher? vgl. Anm. | | • Tirggel 13,1567 | | | | • Tisch 13,1896 | Komm.: | + Sippe | | • trībeⁿ 14,65 | Komm.: | (Ptc. perf.) | | • trëffeⁿ 14,365 | Komm.: | (2. Sg., Kond., Imp.) | | • Drilch 14,964 | | | | • Trilch II 14,965 | | | | • Trilch III 14,966 | | | | • tränneⁿ 14,1071 | | | | • Trippel I 14,1254 | Komm.: | so Anm. (?) | | • G(e)schir(r) 8,1145 | Komm.: | umgekehrte Schreibung in ä. Spr.; s. Anm. VIII,1161M. | | • sprissig 10,940 | Komm.: | umgekehrte Schreibung in ä. Spr. | | 1.1.1.1.1.1.5.1.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: i: generell (spontan): i > (ī² >) ie | | • Schirm 8,1284 | Komm.: | in LE. | | • Schlich I m. 9,15 | Komm.: | Diphthongierung von ī², ū² in LE. (BSG. VII,100) | | • Stich 10,1285 | Komm.: | Diphthongierung von ī², ū² in LE. (BSG. VII,100) | | • schmirzeⁿ 9,998 | Komm.: | (schmërzeⁿ) in LE. | | • Spiss 10,548 | Komm.: | LE. Spies nach BSG. VII,100 | | • Stil (I) 11,222 | Komm.: | in LE. auch -ie- | | • hiebsch 2,964 | Komm.: | i > ie in U?(hübsch) | | • schliem 9,553 | Komm.: | i < ie in U?(auch BSG. XVII,68: UMad.) | | • strigleⁿ 11,2148 | Komm.: | i> ie (unsicher, zweifelhaft)ie- in GRS. (neben -i-) dürfte "Dialektisierung" sein, doch vgl. Anm. zu strubleⁿ (Sp. 1953) | | 1.1.1.1.1.1.5.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: i: (umgebungs)bedingt: i (+ ch) > ie ❬Kurzdiphthong❭ | | • Stich 10,1285 | | | | • ich 1,74 | Komm.: | iẹχ "BO."; Z | | • strieheⁿ 11,2153 | Komm.: | ? strĭcheⁿ GRKl. Irrtum? | | 1.1.1.1.1.1.5.2.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: i: (umgebungs)bedingt: i (+ cht) > ie | | • gichte(n) 2,110 | | | | • Gicht IV 2,112 | | | | • Gicht V 2,113 | Komm.: | + Abl. | | • Bicht m. n. 4,1010 | | | | • Tricht 14,328 | | | | • Trichteⁿ 14,328 | | | | • Trichter I 14,329 | | | | 1.1.1.1.1.1.5.2.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: i: (umgebungs)bedingt: i (vor einfachem r) > ie | | • ir I 1,406 | | | | • mir 4,375 | | | | • Bir 4,1481 | | | | • schëreⁿ II 8,1119 | Komm.: | (1.-3. Sg. Präs., Imp.) | | • Schwir 9,2132 | Komm.: | vgl. Anm. | | • dir I 13,1202 | Komm.: | dier APk.BBr., E., Goldb., Gr., Gt., Ha., Lank, S. tw., Sigr., nSiFO., S., Ss., Taf.GRD., He., Kl., Kübl., Mu., ObS., Pr., Rh., Sch., Schs, V.LE., G. tw., Malt.PAl., Gr., Rima, Ri.GBerschis u. östl. davon, Rh. tw.SCHBuchb., Neuh., R., Stdt, jüng | | • dir II 13,1204 | Komm.: | BGoldb., G., Ins, S.FS., Ss.; LE., G. | | 1.1.1.1.1.1.5.2.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: i: (umgebungs)bedingt: i (vor r + Kons.) > ie | | • iereⁿ (II) 1,408 | Komm.: | Sch.; TH + AP; GRPr.; GTa., W. | | • chiereⁿ II 3,444 | Komm.: | ? B (vRütte): chirreⁿ III,443 | | • chirreⁿ 3,443 | | | | • Chilcheⁿ I f. 3,229 | Komm.: | Chiercha AP | | • Birli(n)g 4,1502 | | | | • ei(n)schir(r) 8,1144 | Komm.: | + Sippe | | • G(e)schir(r) 8,1145 | Komm.: | s. auch Anm. ebd. 1161u. (ä. Spr.) | | • schmërzeⁿ 9,998 | Komm.: | AAHold.; LE. tw.; SCHHa. | | • schlirggeⁿ 9,646 | Komm.: | -ie- SCHWNuol. | | • Schlirp(eⁿ) 9,656 | Komm.: | + Sippe; -ie- APK. tw. | | • schmirweⁿ 9,986 | Komm.: | vgl. Anm. | | • stir(r)eⁿ 11,1211 | Komm.: | + Sippe; vgl. Anm. | | • Stirn I f. 11,1540 | Komm.: | ‘stiernen’ XI,1542M. (1431, ZRB.) APK.; GRh. (-ēe̥ -); SCHHem., R., St. | | • Stirzeⁿ 11,1849 | Komm.: | (Stîzeⁿ) GRPeist und lt Hausfr. | | • stërbeⁿ 11,1378 | Komm.: | (Ind. Präs. Sg., Imp.) | | • Tschirggi 14,1795 | | | | • Tschirpeⁿ 14,1798 | | | | 1.1.1.1.1.1.6.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: generell (spontan): o > a | | • sol(l)eⁿ -ö- 7,770 | Komm.: | in PRima | | • Toggel II 12,1164 | Komm.: | in PAl., Rima, Ri | | • Donner 13,236 | Komm.: | PRi. (neben -o²-) | | • donnereⁿ 13,251 | Komm.: | PRi. | | 1.1.1.1.1.1.6.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: (umgebungs)bedingt: o > u vor l-Verbindung | | • gëlteⁿ 2,277 | Komm.: | g’gulteⁿ | | • hëlfeⁿ 2,1192 | Komm.: | g’hulfeⁿ | | • mëlcheⁿ 4,195 | Komm.: | g’mulcheⁿ | | • Mulch(eⁿ) 4,207 | | | | • bëlleⁿ 4,1158 | Komm.: | ‘bulleⁿ | | • schwël(l)eⁿ 9,1835 | Komm.: | g’schwulleⁿ | | • Stolz I 11,379 | | | | • stolz 11,380 | | | | • Wull 15,1371 | | | | • Wulch 15,1457 | | | | • Gold 2,224 | | | | • gëlteⁿ 2,277 | Komm.: | (Kond., Ptc.) | | • hëlfeⁿ 2,1192 | Komm.: | (Kond., Ptc.) | | • mëlcheⁿ 4,195 | Komm.: | (Kond., Ptc.) | | • bëlleⁿ 4,1158 | Komm.: | (Konj. Prät., Ptc.) | | • Bulleⁿ II 4,1185 | Komm.: | hieher? | | • schwël(l)eⁿ 9,1835 | Komm.: | (Kond., Ptc.) | | • Bettstol(l)eⁿ 11,281 | Komm.: | Erhöhung von o>u; + Anm. | | • stolpereⁿ 11,338 | Komm.: | Erhöhung von o>u; hieher? | | • stolz 11,380 | Komm.: | Erhöhung von o>u; hieher? vgl. Anm. | | • doleⁿ 12,1650 | Komm.: | zweifelh. Angaben, hieher? | | • Tolder Dölder 12,1722 | Komm.: | s. Anm. | | • Tolgg I (-ö-) 12,1736 | | | | • Tolgg II 12,1738 | Komm.: | + Sippe | | • Tolpeⁿ I 12,1756 | | | | 1.1.1.1.1.1.6.3.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: Lautersatz: fremdes o > u vor l(-Verbindung) | | • Spole(n) 10,192 | | | | • Tolle 12,1674 | | | | 1.1.1.1.1.1.6.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: generell (spontan): o > oe̥ , ue, ua | | • Sorg II 7,1299 | Komm.: | FJ. -uo- | | • muerscheⁿ 4,425 | Komm.: | vgl. Anm. | | • sporzeⁿ 10,508 | Komm.: | -oe- BSi.; -ue- FJ. | | • Dorn I 13,1622 | | | | 1.1.1.1.1.1.6.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: (umgebungs)bedingt: o > u vor Nasalverbindung | | • vo(n) 1,839 | Komm.: | hieher? oder Entw. in Satzschwachton? | | • Hun(i)g 2,1367 | | | | • Donstag -tig 12,1040 | | | | • doneⁿ 13,229 | | | | • Donner 13,236 | Komm.: | + SIppe vgl. Anm. | | • kommen 3,262 | Komm.: | (Inf., Ptc.) | | • nëmeⁿ 4,725 | Komm.: | (Ptc.) | | • Bummer 4,1255 | | | | • Brāmber(i) 4,1470 | Komm.: | (-ŏ- < -ō- < -â-) | | • Brom 5,608 | | | | • Ron I 6,1012 | | | | • schōn I 8,838 | Komm.: | schon (Bed. B); vgl. Anm. | | • Trom 14,1002 | | | | 1.1.1.1.1.1.6.3.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: Lautersatz: fremdes o > u vor Nasal(verbindung) | | • Affrunteⁿ 1,106 | | | | • Ungleⁿ 1,337 | | | | • Unggleⁿ 1,341 | | | | • Phantom 1,875 | | | | • Gug(g)ummereⁿ 2,191 | Komm.: | hieher? | | • Gummi II 2,309 | | | | • gummifō 2,309 | | | | • Gumper II 2,317 | | | | • Gumpis(t) 2,317 | | | | • Gunsel 2,375 | | | | • Gunsch 2,376 | | | | • Gustafel 2,494 | | | | • Kum 3,290 | | | | • Chummiss 3,292 | | | | • kummliziereⁿ 3,293 | | | | • kumfeniereⁿ 3,304 | | | | • Kumferënz 3,304 | | | | • kumpasseⁿ 3,306 | | | | • Kanon(eⁿ) 3,309 | | | | • kuntenent 3,325 | | | | • kuntinewierlich 3,325 | | | | • Kundelierer 3,361 | | | | • Kunde(r)fo 3,361 | | | | • Kundidör 3,361 | | | | • Kunsel 3,366 | | | | • Kunsīne 3,366 | | | | • Konterfei 3,375 | | | | • konträr 3,376 | Komm.: | s. Belege | | • Kont(e)rär(i) 3,376 | | | | • kunterbiereⁿ 3,377 | | | | • Kunteⁿ 3,376 | | | | • Kunterband(eⁿ) 3,377 | | | | • Lunden N. 3,1320 | | | | • Mumpferīneⁿ 4,233 | Komm.: | Erhöhung von o>u | | • Monnibus 4,316 | Komm.: | Erhöhung von o>u | | • Münch 4,318 | Komm.: | Erhöhung von o>u | | • Montafūner 4,344 | Komm.: | Erhöhung von o>u | | • Musser -ü- 4,485 | Komm.: | Erhöhung von o>u | | • Nunn(en) 4,765 | Komm.: | Erhöhung von o>u | | • Piemund N. 4,1253 | | | | • Bummedäppi 4,1254 | | | | • Bumm(eⁿ) 4,1255 | | | | • Bummeranz(eⁿ) 4,1256 | | | | • Bombōⁿ 4,1259 | | | | • Bumbeⁿ 4,1260 | | | | • bumbe(r)diereⁿ 4,1260 | | | | • bunȫr 4,1321 | | | | • Kunterband(eⁿ) 4,1340 | | | | • Bunschūr 4,1395 | | | | • bäsimungȫr 4,1665 | | | | • blond 5,113 | | | | • prunt 5,760 | | | | • Brunz II 5,772 | | | | • Kommissbrōt 5,967 | | | | • rekommandiereⁿ 6,813 | | | | • rund 6,1040 | | | | • Rongg 6,1129 | | | | • Runzival 6,1167 | | | | • sumber 7,989 | | | | • sundiereⁿ 7,1160 | | | | • G(e)spons 10,368 | Komm.: | + Sippe; Erhöhung von o>u | | • Spunteⁿ III 10,388 | Komm.: | Erhöhung von o>u | | • Spunteⁿ IV 10,389 | Komm.: | Erhöhung von o>u | | • Tom(m)eⁿ (II) 12,1815 | | | | • Dommer 12,1815 | | | | • verduminiereⁿ -o- 12,1817 | Komm.: | hieher?; vgl. Anm. | | • dummeⁿ 12,1866 | | | | • Tummer 12,1867 | | | | • Tombak 12,1875 | | | | • Tonneⁿ 13,234 | | | | • Trumpēteⁿ I 14,1053 | | | | • trumpiereⁿ 14,1060 | | | | • Drumidār 14,1029 | | | | 1.1.1.1.1.1.6.1.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: generell (spontan): o > ōu | | • Spor I 10,454 | | | | • Spor III 10,469 | | | | • Dorn I 13,1622 | | | | 1.1.1.1.1.1.6.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: (umgebungs)bedingt: o > u unter verschiedenen, unklaren Bedingungen | | • fort 1,1042 | | | | • Chnoblauch 3,1006 | | | | • laufeⁿ I 3,1120 | Komm.: | g’luffeⁿ | | • no(ch) 4,641 | | | | • sūffeⁿ -ǖ- 7,346 | Komm.: | g’suffeⁿ | | • sūgeⁿ 7,513 | Komm.: | g’sugeⁿ | | • Totter I 13,2076 | | | | • Wucheⁿ 15,230 | | | | 1.1.1.1.1.1.6.3.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: Lautersatz: fremdes (it./frz.) on(g) > un(g) | | • Faggūne(n) 1,712 | | | | • Fergūn 1,1002 | | | | • Fasō(n) 1,1063 | | | | • Gallūn 2,207 | | | | • Guschung 2,482 | | | | • Gottilung 2,527 | | | | • Grafion 2,708 | | | | • Kujon 3,191 | | | | • Kapūn 3,401 | | | | • Malūn(eⁿ) 4,170 | | | | • Mulletung 4,184 | | | | • Napoliōn 4,771 | | | | • Narragung N. 4,782 | | | | • Bidung 4,1020 | | | | • Büffetung 4,1050 | | | | • Piggiduner 4,1082 | | | | • Ballōneⁿ 4,1156 | | | | • Pulisung 4,1186 | | | | • Pulscherun 4,1220 | | | | • Bumberdong 4,1260 | | | | • Pantalung 4,1397 | | | | • Bistung 4,1795 | | | | • Bistum 4,1795 | | | | • Patrōn I 4,1807 | | | | • Blodōn 5,23 | | | | • Prisōn 5,799 | | | | • Ranz(i)ōn 6,1164 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Räson 6,1285 | Komm.: | (s. Beleg AAJon.) | | • Raschiūⁿ 6,1461 | | | | • Schinjung 8,838 | | | | • Schüpong 8,1027 | | | | • Tulong 12,1702 | | | | • Timung 12,1812 | | | | • undertān 13,1 | Komm.: | ‘antifnun ... leczun’ [Antiphon ... Lektion] XIII,1u. (UwE. Benediktinerr. XIII.) | | • Teston 13,1995 | | | | • allō 1,173 | Komm.: | (Ineichen 1859) vgl.; frz. -on > o | | • sebung 7,42 | Komm.: | vgl. | | 1.1.1.1.1.1.6.1.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: generell (spontan): o > ō > ā | | • vor 1,926 | | | | • vorig I 1,933 | | | | • Hof 2,1020 | | | | • hol (II) 2,1155 | | | | • lōseⁿ (IV) 3,1446 | Komm.: | vgl. Anm. | | • loseⁿ 3,1446 | Komm.: | (Imp., s. Bed. 1b) | | • Mos 4,469 | | | | • nëmeⁿ 4,725 | Komm.: | (Ptc. g’nāⁿ) | | • Bol (I) 4,1176 | | | | • Vorbruch 5,372 | Komm.: | Vārbre̥ch ZHorg. | | • Sol I N. 7,766 | Komm.: | s. Anm. (ONN., ä.Spr.) | | • Soreⁿ II 7,1273 | | | | • Vorschutz 8,1715 | | | | • Spor I 10,454 | Komm.: | ZKn. ā | | • Tor 13,1263 | Komm.: | s. Anm. | | • Torsch 13,1680 | | | | • Trog 14,628 | Komm.: | s. die Anm. | | • Trom 14,1002 | Komm.: | vgl. Anm. | | 1.1.1.1.1.1.6.2.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: (umgebungs)bedingt: o > u vor Nasal(verbindung) in Fremdwörtern | | • Affrunteⁿ 1,106 | | | | • Unggleⁿ 1,341 | | | | • Fond 1,849 | | | | • Fasō(n) 1,1063 | | | | • Gug(g)ummereⁿ 2,191 | | | | • Kum 3,290 | | | | • Kumandi 3,291 | Komm.: | + Sippe | | • Cumaschger 3,291 | | | | • Kumedi 3,291 | Komm.: | + Sippe | | • Kumers 3,292 | | | | • Komēt 3,292 | Komm.: | Kumēt | | • Chummiss 3,292 | Komm.: | + Sippe | | • kummliziereⁿ 3,293 | | | | • kumōd 3,293 | | | | • Kummōdeⁿ 3,293 | | | | • Cumun 3,294 | | | | • Gummi II 2,309 | | | | • gummifō 2,309 | | | | • Gumper II 2,317 | | | | • Gumpis(t) 2,317 | | | | • kumfeniereⁿ 3,304 | | | | • Kumferënz 3,304 | | | | • kumfūs 3,304 | | | | • Komplēt 3,305 | Komm.: | + Sippe | | • kumfojeⁿ 3,304 | | | | • Kompost 3,306 | | | | • Kumpan 3,306 | | | | • kumpasseⁿ 3,306 | | | | • Kumpenei 3,306 | | | | • Kumplimënt 3,306 | | | | • Kundidör 3,361 | | | | • Kunde(r)fo 3,361 | | | | • Komplott 3,305 | | | | • Kundelierer 3,361 | | | | • Konterfei 3,375 | Komm.: | + Sippe | | • Kunteⁿ 3,376 | | | | • konträr 3,376 | | | | • Kont(e)rär(i) 3,376 | | | | • muntiereⁿ 4,345 | Komm.: | +Sippe | | • Nunn(en) 4,765 | | | | • Piemund N. 4,1253 | | | | • Bummer 4,1255 | | | | • Bummeranz(eⁿ) 4,1256 | | | | • Pummereⁿ N. 4,1256 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Bombōⁿ 4,1259 | | | | • Bumbeⁿ 4,1260 | | | | • Pumplitēr 4,1266 | | | | • blond 5,113 | | | | • rund 6,1040 | Komm.: | + Sippe | | • sumber 7,989 | | | | • Schunggilleli 8,931 | | | | • Spunga 10,367 | | | | • G(e)spons 10,368 | | | | • Spunteⁿ III 10,388 | | | | • Stronteⁿ 11,2309 | | | | • Thomas N. 12,1812 | Komm.: | unter 2; XII,1813 | | • Drumidār 14,1029 | | | | • Trumpēteⁿ I 14,1053 | | | | • trumpiereⁿ 14,1060 | | | | 1.1.1.1.1.1.6.3.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: Lautersatz: fremdes (it./frz.) o vor r > a | | • Torsch 13,1680 | Komm.: | Tarschteⁿ Ndw (Vad.; Fris.) 1557/1600, ZRhein.Hauptlautung ‘Tortschen’ | | 1.1.1.1.1.1.6.4.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: generell (spontan): o > ă vor r | | • vorig II 1,934 | | | | • vo(r)der 1,996 | | | | • vo(r)neⁿ 1,1021 | | | | • Gorsē 2,429 | | | | • Bor(d)chilcheⁿ 3,235 | | | | • Morgeⁿ 4,403 | | | | • boreⁿ 4,1505 | | | | • Dorot(h)ē N. 13,1294 | | | | • rewolteⁿ 6,1876 | Komm.: | hieher?? | | 1.1.1.1.1.1.6.2.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: (umgebungs)bedingt: o > u unter verschiedenen, unklaren Bedingungen in fremden WW. | | • Goffereⁿ 2,131 | | | | • Gorsē 2,429 | | | | • Kaput 3,402 | | | | • kaput 3,402 | | | | • Kursett 3,484 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Losament 3,1449 | | | | • Noster 4,845 | | | | • Schoggolā 8,432 | | | | • Tabak 12,40 | | | | • Turn III 13,1671 | Komm.: | +Sippe | | 1.1.1.1.1.1.6.3.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: Lautersatz: fremdes o > u vor r-Verbindung | | • Urs(e)leⁿ N. 1,468 | Komm.: | (Bed. 2); vgl. Anm. | | • Form 1,1015 | | | | • Gurgeⁿ 2,417 | | | | • Burri III 4,1530 | | | | • Porzelān 4,1644 | | | | • pfurmidābel 5,1182 | | | | • Dorot(h)ē N. 13,1294 | | | | 1.1.1.1.1.1.6.4.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: generell (spontan): o > a | | • ader 1,89 | Komm.: | GWßt.; SCHWE.; ZHorgerberg | | • oder 1,97 | Komm.: | ă- ZSee | | • vo(n) 1,839 | Komm.: | făn BGr., Sa., Si.; Psilv.; WLöfăⁿ BG.; F; GR; PP.; Z tw. | | • no(ch) 4,641 | Komm.: | (s. auch nanig unter Bed. I2b)nanid ZWth.; nanig Z; nani ZKn., Limm. nach GSa.; na GRMai.; Z | | • probiereⁿ 5,304 | Komm.: | bră- ZZoll.; pra- GL | | 1.1.1.1.1.1.6.2.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: (umgebungs)bedingt: o > au (falsche Restitution) | | • Traum II 14,989 | Komm.: | wohl hieher? | | 1.1.1.1.1.1.6.3.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: Lautersatz: fremdes o > u vor Geräuschlaut | | • frutteⁿ 1,1340 | | | | • Gofereⁿ 2,131 | | | | • Goffereⁿ 2,131 | | | | • Guggeleⁿ 2,181 | | | | • Guggschi 2,198 | | | | • Garderobe 2,416 | | | | • Gorsē 2,429 | | | | • Karutschli 3,429 | | | | • Losament 3,1449 | | | | • Lusier 3,1457 | | | | • loschiereⁿ 3,1460 | | | | • Luschimënt 3,1461 | | | | • Noster 4,845 | | | | • Podestat 4,1033 | | | | • Pulisung 4,1186 | | | | • Post 4,1796 | Komm.: | s. Anm. | | • Buttejeⁿ 4,1908 | | | | • Butteⁿ III 4,1914 | | | | • proper 5,773 | | | | • robi 6,71 | | | | • rubi 6,71 | | | | • Schoggolā 8,432 | | | | • Schuggeⁿ 8,433 | | | | • Tabak 12,40 | | | | 1.1.1.1.1.1.6.4.7. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: generell (spontan): ô > ā | | • Kardifiōl 3,458 | | | | • meisterlōs 3,1431 | | | | • Barōn 4,1446 | | | | • Brob 5,303 | Komm.: | Most-Brōb V,304o. | | • Tōr I 13,1238 | Komm.: | (ä. Spr. s. Anm.) | | 1.1.1.1.1.1.6.2.7. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: (umgebungs)bedingt: o > ou vor l | | • hol (II) 2,1155 | Komm.: | AP tw. | | • golig -ö- 2,216 | | | | • Mol 4,172 | | | | • Sol I N. 7,766 | Komm.: | s. Anm. (ON.) | | 1.1.1.1.1.1.6.2.8. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: (umgebungs)bedingt: o > a vor Nasal | | • Ron I 6,1012 | Komm.: | GLK.; s. BSG. VIII,46 (+ tandǝrǝ, tanštig) | | • Domino 12,1818 | Komm.: | GFs (ASenti 1957) hieher? | | • Donstag -tig 12,1040 | | | | • Donner 13,236 | | | | • donnereⁿ 13,251 | | | | 1.1.1.1.1.1.6.2.9. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: (umgebungs)bedingt: o > oe̥ , ue̥ vor r | | • Spor I 10,454 | | | | • Spor II 10,460 | | | | • Spor III 10,469 | | | | • Stor(ch) 11,1460 | | | | • stor(r)eⁿ 11,1241 | | | | • dor(r)eⁿ 13,1256 | | | | • Dorn I 13,1622 | | | | 1.1.1.1.1.1.6.2.10. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o: (umgebungs)bedingt: o > u vor r-Verbindung | | • or(d)neⁿ 1,440 | | | | • Forch 1,992 | | | | • fort 1,1042 | | | | • Hornūss 2,1629 | Komm.: | hieher? | | • hordrīch 6,163 | Komm.: | -u- ZZoll. | | 1.1.1.1.1.1.7.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o-Umlaut: generell (spontan): ö > e | | • schmölleleⁿ 9,934 | Komm.: | (Bed. 2c) -e- S | | • Storgel 11,1476 | Komm.: | vgl. Anm. (Relikt?) -ö- SchwE. (-e- lt EOchsner)Die Angaben von EOchsner für SchwE. stellt viell. eine Restform des einstigen entrundenden Gebietes von Schw dar | | • Tochter 12,395 | Komm.: | hieher? ; vgl. Anm. | | 1.1.1.1.1.1.7.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o-Umlaut: (umgebungs)bedingt: o > öu vor l | | • Öli (I) 1,181 | | | | • chöltsch Ch- 3,246 | Komm.: | (Bed. 2) | | • bräuleⁿ 5,584 | | | | • brȫleⁿ 5,587 | | | | 1.1.1.1.1.1.7.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o-Umlaut: (umgebungs)bedingt: (e¹>) ö > ü vor Nasalverbindung | | • frem(d) 1,1298 | Komm.: | fründ BG., oSi.; GL; GSa.; Z tw. | | 1.1.1.1.1.1.7.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: o-Umlaut: (umgebungs)bedingt: ö > ü vor r-Verbindung | | • Chörpel 3,476 | Komm.: | zweifelhaft-ü- BO.; "L" | | • Mürsel 4,422 | Komm.: | kaum hieher (vgl. Anm.) | | 1.1.1.1.1.1.8.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: u: generell (spontan): u > o | | • gunneⁿ 2,332 | Komm.: | (in AA; LG.; sS) | | • Spur 10,474 | Komm.: | (in AA; LG.; sS) | | • Stub(eⁿ) 10,1101 | Komm.: | (in AA; LG.; sS) | | • stërbeⁿ 11,1378 | Komm.: | (Kond.) (in AA; LG.; sS) | | • Tul 12,1695 | Komm.: | vgl. Anm. (in AA; LG.; sS) | | • Stub(eⁿ) 10,1101 | Komm.: | in P, so Al., Rima Ri. | | 1.1.1.1.1.1.8.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: u: (umgebungs)bedingt: u(ü) > o (ö) | | • gunneⁿ 2,332 | Komm.: | go- AA tw.; AP; GTa. | | • nun 4,764 | Komm.: | no- AP; SCH; ThHw. (no²); ZUhw. | | • Suck 7,685 | | | | • suckeⁿ 7,685 | | | | • Spur 10,474 | Komm.: | -ō¹- GT. tw | | • Spruch 10,822 | Komm.: | ŏ AP; G, so St.Josephen; THEgn. | | • Sprudeⁿ 10,857 | Komm.: | o¹ APH. | | • Stub(eⁿ) 10,1101 | Komm.: | ŏ AP; GRIg.; GAltst., Eichb., Licht., Stdt., T. tw.; m., oTH, Keßw., Mü.; Weinf.ō GRFläsch | | • stumperleⁿ -ü- 11,467 | Komm.: | -o- APHer. | | • stunggeⁿ -ü- 11,1120 | Komm.: | -o- GGr.,Sev., W., We. | | • Stur(r)ibus 11,1276 | Komm.: | -o- ThMü.✝ | | • stërbeⁿ 11,1378 | Komm.: | (Kond.) | | • sturzig 11,1567 | Komm.: | -o- GRh-. (BSG.) | | • Tul 12,1695 | Komm.: | vgl. Anm.; AP; THEgn. sonst x ssp. | | 1.1.1.1.1.1.8.3.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: u: Lautersatz: fremdes u > o | | • stoff -ö- 10,1455 | Komm.: | "GR" so Chur, Nuf., ObS, Pr.; W | | • Stupp II f. 11,1149 | Komm.: | -o- GRSeew.; PGr. | | 1.1.1.1.1.1.8.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: u: generell (spontan): u (gedehnt) > ue | | • Verschuss 8,1715 | | | | • schnurpfeⁿ 9,1323 | | | | • Spruch 10,822 | | | | • Sturm -ü- 11,1478 | | | | • schlunggeⁿ 9,606 | Komm.: | in GR; vgl. Sust VII,1415 m. Anm. | | • schluenggeⁿ 9,607 | Komm.: | in GR; vgl. Sust VII,1415 m. Anm. | | • schmulter 9,937 | Komm.: | in GR; vgl. Sust VII,1415 m. Anm. | | • strubleⁿ 11,1952 | Komm.: | in GR (m. an. Erkl. in Anm.) + Sippe; vgl. Sust VII,1415 m. Anm. | | 1.1.1.1.1.1.8.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: u: (umgebungs)bedingt: u > ue vor cht | | • mucht 4,70 | Komm.: | hieher? vgl. Anm. sowie mūch IV,62; müch IV,63; müech IV,65 | | • Schluecht I 9,79 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Schluecht II 9,81 | Komm.: | vgl. Anm. | | • g(e)schmuecht 9,849 | Komm.: | hieher?; vgl. Anm. | | 1.1.1.1.1.1.8.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: u: (umgebungs)bedingt: Brechung u > ue vor r | | • urcheⁿ 1,434 | Komm.: | ue- G, TH | | • Furreⁿ 1,939 | Komm.: | ue- APK. | | • fort 1,1042 | Komm.: | ue- AP | | • sur(r)eⁿ 7,1287 | Komm.: | -ue- APK. tw. | | • Schurff 8,1247 | Komm.: | + Sippe; -ue- AP, -oe̥- GRh. | | • schmurreⁿ (II) 9,973 | Komm.: | -ue- APK. | | • Schnur(r)eⁿ II 9,1281 | Komm.: | (??) -uo- äSpr. in Bed. Vagantin, Hure "Anlehnung an ‘huor’"! | | • ume(n)schnurreⁿ 9,1284 | Komm.: | mit Anm. bei Schnur(r)eⁿ II IX,1281 | | • schnurrig 9,1286 | Komm.: | -ue- SCHSt. | | • Schnur(r) II 9,1286 | Komm.: | (??) schon amhd. -u-/-uo-! | | • Spur 10,474 | Komm.: | ue AP; GF., Rh (-ūe-), Stdt., T.; THKeßw. | | • stir(r)eⁿ 11,1211 | Komm.: | (s. flekt. Ptc.) PGress. -ue- | | • Sturm -ü- 11,1478 | Komm.: | + Sippe; APK.; LE. generell !!; GuRh. (ohne Altst., Eichb.) -ue- bzw. oe̥ | | • Turb I 13,1437 | Komm.: | -ue- APK., -oe̥- AP | | • Turn III 13,1671 | Komm.: | Tuerneⁿ TB. | | • Turteⁿ II 13,1704 | Komm.: | ue APK.; SCHHem., St. ; GRh. tw. -oe̥- | | 1.1.1.1.1.1.9.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: u-Umlaut: generell (spontan): ü > ö | | • Chünig 3,326 | Komm.: | Chöng AP | | • Sulch -ü- 7,845 | Komm.: | -ü-, S auch Sölch | | • spüreⁿ 10,477 | | | | • stumperleⁿ -ü- 11,467 | | | | • stërbeⁿ 11,1378 | Komm.: | (Kond.) | | • sturzig 11,1567 | | | | • Strüpfi 11,2334 | | | | • Trilch III 14,966 | | | | 1.1.1.1.1.1.9.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: u-Umlaut: (umgebungs)bedingt: ü > üe vor cht | | • G(e)nüechti 4,665 | Komm.: | hieher?; anders Anm. | | • tuchtig -ü- 12,425 | | | | • G(e)trücht 14,332 | | | | 1.1.1.1.1.1.9.3.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: u-Umlaut: Lautersatz: fremdes ü > ö | | • stoff -ö- 10,1455 | Komm.: | -ö- GRAv., ObS. (-e-), S., Tschapp.< it. stuffo, rät. stuffi, stüffi + Abstr. Stūfi (-ui-) W | | 1.1.1.1.1.1.9.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: u-Umlaut: generell (spontan): ü > üe | | • hübsch 2,964 | Komm.: | hieher? hiebsch U: seltsame Ausweichung aus i | | • spüreⁿ 10,477 | | | | 1.1.1.1.1.1.9.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: u-Umlaut: (umgebungs)bedingt: Brechung ü > üe vor r | | • Ürteⁿ 1,488 | Komm.: | üe Sulger; THTäg. | | • büre(n) II 4,1532 | | | | • schüreⁿ 8,1224 | Komm.: | -üe- THTäg. | | • Schürpeleⁿ 8,1304 | Komm.: | -üe- APK. | | • Schlurggi 9,649 | Komm.: | -üe- GRAv. (Tsch.) | | • spüreⁿ 10,477 | Komm.: | -üe- AP; GF., Stdt.; THKeßw. + GRHe; LE; GRh., T. | | • dür(r) 13,1345 | Komm.: | -üe- AP, so Her.; LEscholzm.; GBrunnadern, Eichb., F., Gr., Helf., Hemb., Kirchb., Rh., StPeterzell, Stdt, uT., W.; SCH (ohne Ha., R.); TH; Z, soO (öe̥ RKägi), Oberschlatt, Trüllikon, Uhw., Wth. | | • Türgg I 13,1579 | Komm.: | -üe- SCHHem., St.öe̥ GRh. tw. | | 1.1.1.1.1.1.9.1.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: u-Umlaut: generell (spontan): ü > i | | • Juppeⁿ -ü- 3,53 | Komm.: | Jippeⁿ AAZein.; SGippeⁿ GRHeinz. Ipeⁿ BSchw.; Fispa BSG XVI: Rest v. Entrund. üe > iǝ! Bärnd. 1911,433 | | • brütsch 5,1026 | Komm.: | (s. Beleg unter 1a) -i- SCHW; -ü- SCHWMuo. | | • Pfingli 5,1160 | | | | • sürmeⁿ -u- 7,1330 | Komm.: | + weitere Sippe BSigr. auch -i- | | • sürmleⁿ -u- 7,1330 | Komm.: | BSigr. -i- | | • Schlünggel 9,606 | Komm.: | vgl. Anm. | | • G(e)schmisel 9,1022 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Skirli 10,12 | Komm.: | hieher? GRRh.zu Skürri [GRS.]; doch ist die Entrundung auffällig | | • Stridel 11,2049 | Komm.: | hieher?; vgl. Anm. | | • Tibel 12,105 | Komm.: | hieher trotz Anm.? | | • verdipft 13,977 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Trüsleteⁿ 14,1339 | Komm.: | vgl. Anm.Entrundung in nicht entrundenden MAA. | | • Schipf I 8,1063 | Komm.: | ü >i in Wanderw.; vgl. Anm. | | • Schlüffel 9,184 | Komm.: | ü >i in Wanderw.; vgl. Anm. | | • Tibel 12,105 | Komm.: | ü >i in Wanderw.; hieher trotz Anm.? | | • Tüntel 13,826 | Komm.: | + Sippei- AAHerzn.; BSBirs., Buus, L., Olt. Titterten und lt. Spreng; BBe., Frut., Gr., G., Sa. | | 1.1.1.1.1.1.9.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitivat: bloße Vokale/Diphthonge: u-Umlaut: (umgebungs)bedingt: ü > i | | • Schüttruet(eⁿ) 6,1837 | Komm.: | ü>i unter Brandstettters Akzent-"Gesetz"Entrundungvgl. dasselbe bei ǖ | | 1.1.1.1.1.1.10.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: â: generell (spontan): â > ô | | • drī I 14,3 | Komm.: | ‘koment ... erstochent ... noment ... worent’ XIV,5u (Bs.Chr.) | | • drucke(n) I 14,783 | Komm.: | ‘anfocht ... einem ersamen rott...’ XIV,794o. (1526, Bs. Ref.) | | • Mā(n) 4,234 | Komm.: | Sonderfälle | | • Mās 4,434 | Komm.: | Sonderfälle | | • nā(ch) 4,634 | Komm.: | Sonderfälle | | • wō 15,1 | | | | • lācheⁿ 3,1001 | Komm.: | Relikte in Z (lŏneⁿ ZZoll.) | | • Mās 4,434 | Komm.: | Relikte in Z (Mōs, Pl. Mŏseⁿ, -ö̆- ZStdt) | | • Schāf(f)brāteⁿ 5,875 | Komm.: | Relikte in Z, vgl. Anm. | | • a(n)rāteⁿ 6,1600 | Komm.: | Relikte in Z, vgl. Anm. | | • jā 3,1 | Komm.: | â > ô ausgeblieben; s. Anm. | | • Bār I 4,1430 | Komm.: | Einzelfälle mit ā | | • Quāl 5,1298 | Komm.: | Einzelfälle mit ā; vgl. Anm. | | • Sāt 7,1417 | Komm.: | Verdumpfung â > ô ausgebliebens. Anm. | | • Spā(n) I 10,228 | Komm.: | Verdumpfung von mhd. â ausgebliebens. Anm. | | • Grüe(n)spā(n) -ue- 10,240 | Komm.: | Verdumpfung von mhd. â ausgeblieben | | • A(n)dācht 12,354 | Komm.: | Einzelfälle mit ās. Anm. | | • Tāt I 13,2012 | Komm.: | â > ô ausgebliebens. Anm. | | 1.1.1.1.1.1.10.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: â: (umgebungs)bedingt: â vor Nasal > ū² | | • āne 1,261 | Komm.: | ū²ni AABb.; GL; G0.; SCHŭni Bodenseeū²nist GWßt. | | • Ameiseⁿ 1,216 | | | | • gā(n) 2,1 | | | | • Jā(n) 3,43 | | | | • Chrām 3,809 | | | | • lāsseⁿ III 3,1393 | | | | • Mā(n) 4,234 | Komm.: | mun GRAv., uVAzMū² GL; GRSeew.; GSa.; SCHStdt✝; ZRafz | | • Mānet 4,236 | | | | • Brāmber(i) 4,1470 | Komm.: | nur zT. hieher | | • blān 5,105 | | | | • Spā(n) I 10,228 | Komm.: | Spū²ⁿ GWb., W. | | • stā(n) 11,493 | Komm.: | ū² GL; GRHald., Seew., UVaz.; GFs., G., Ms., SaL., Wb., W.; SCHR., Stdt | | • Quartāne(n) 5,1309 | | | | • Baldriān 4,1197 | | | | 1.1.1.1.1.1.10.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: â: generell (spontan): fremdes â > ô | | • āber ǟ- 1,39 | Komm.: | s. Belege | | • āmeⁿ 1,218 | Komm.: | s. Beleg (Stutz) | | • Granāt 2,742 | Komm.: | s. Beleg (GW.) | | • Jënzeneⁿ 3,52 | Komm.: | (Enziōneⁿ) | | • Kartāneⁿ 3,490 | | | | • chlār 3,685 | Komm.: | s. Belege | | • Maierāⁿ 4,11 | | | | • malāder 4,166 | Komm.: | s. Belege | | • Landmandāt 4,319 | | | | • Nauweⁿ 4,880 | | | | • Baldriān 4,1197 | | | | • Bāpst P- 4,1427 | | | | • Blāg 5,33 | | | | • Reāl 6,1 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Salāt 7,689 | | | | • Soldāt II 7,855 | | | | • Schāl I 8,530 | | | | • Spitāl 10,604 | | | | • Stāfel 10,1394 | | | | • Dāvid (N.) 12,549 | | | | 1.1.1.1.1.1.10.1.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: â: generell (spontan): ä.Spr. â > au (schwäb.) | | • drī I 14,3 | Komm.: | ‘dry tag liggen laußen’ XIV,10M. (Goldach Offn. 1469) | | 1.1.1.1.1.1.11.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitiatv: bloße Vokale/Diphthonge: â-Umlaut: (umgebungs)bedingt: ǟ (> ē², ĕ²) > ȫ² ö ̆²Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitiv: bloße Vokale/Diphthonge: | | • Āmad 1,213 | Komm.: | hieher? oder ȫ² analog. Uml. zu ō²< â? | | • schwār -ǟ- 9,2050 | | | | 1.1.1.1.1.1.11.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: â-Umlaut: generell (spontan): ǟ > ee̥ , ie | | • āber ǟ- 1,39 | | | | • Āmad 1,213 | | | | • Hieleⁿ 2,1153 | Komm.: | (Bed. 1 = Häl II, Häleⁿ II,1133) vgl. BSG. X,72 | | • Rǟt(e)rich 6,1629 | | | | • Schāf(f) -ǟ- 8,285 | Komm.: | (Dim.) | | • Schǟr 8,1106 | | | | • Spā(n) I 10,228 | Komm.: | (Pl.) | | • spǟt -ā- 10,589 | Komm.: | (Komp.) | | • verspǟtige(n) 10,598 | | | | • stā(n) 11,493 | Komm.: | (Präs. Ind. Pl. 1) | | • Strǟl 11,2215 | Komm.: | + Sippe | | • tǟtig 13,2038 | | | | 1.1.1.1.1.1.11.1.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: â-Umlaut: generell (spontan): ǟ > ē²i, ē¹i | | • Chǟs 3,502 | Komm.: | ai SCHTha. BSG. XX,35 ɛ̄i ‘SCHBib., SCHl., Tha.’✝ | | • Chrǟzeⁿ 3,924 | Komm.: | ǟi SCHSChl. | | • Hǟs(s)seil 7,750 | Komm.: | (1. Glied) He¹is- GSa. | | • spǟh 10,75 | Komm.: | -ei- PAl. | | • Spǟhi I 10,75 | Komm.: | -ei- PAl. | | • Strǟl 11,2215 | Komm.: | + Sippe | | • Strǟz 11,2465 | Komm.: | + Sippe | | • Trǟm 14,972 | Komm.: | PAl. | | 1.1.1.1.1.1.12.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ê: generell (spontan): ê > ēe̥ , e¹e̥ , ie | | • sēchteⁿ 7,242 | Komm.: | -ea- GBuchs; vgl. SDS. I,95/96 | | • sēr 7,1263 | | | | • Schnē(w) 9,1372 | | | | • Tapēt I 13,934 | | | | 1.1.1.1.1.1.12.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ê: (umgebungs)bedingt: ê > ȫ | | • Gugggēreⁿ 2,401 | Komm.: | hieher?? eher x Ôr; vgl. Anm. | | • Gragȫl -ä- 2,722 | | | | • jēseleⁿ 3,71 | Komm.: | hierher? | | • Jesus 3,71 | Komm.: | (Bed. 2a) hieher? | | • Lerch II 3,1380 | | | | • Rundëll(eⁿ) 6,1043 | Komm.: | (ēl; vgl. Anm.) | | • Riemeⁿ I 6,904 | Komm.: | vgl. (mit ahd. io > ie > ē > ȫ) (auch BSG. XX,63) | | 1.1.1.1.1.1.12.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ê: generell (spontan): ê > ēͥ , e¹i | | • mēr 4,362 | Komm.: | mēi GSa. | | • Schnē(w) 9,1372 | Komm.: | ēi SCHWE.ei GRFläsch (wohl irrtüml. nach BSG. XIII,61); PAl.; GSaL. | | • Tabēt(eⁿ) 13,934 | Komm.: | (Bed. 2) -ei- UUrs. | | • tēb 12,104 | Komm.: | vgl. Anm.; -ei- PAl. | | 1.1.1.1.1.1.12.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ê: (umgebungs)bedingt: ê vor Nasal > î² | | • mēr 4,362 | Komm.: | (mē + hiatustilgendens n) | | • sē 7,1 | Komm.: | sēne̥ , sĕne̥ , sineⁿ (VII,4M.) | | • sëheⁿ 7,523 | Komm.: | (ê < ëhe) | | 1.1.1.1.1.1.12.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ê: (umgebungs)bedingt: ê vor r > ēe̥ , ie | | • ēri(n) 1,399 | Komm.: | (‘eheri’ TH; lies wohl ēe̥ri; vgl. e²ie̥rni BSG. V,59) | | • Badēr 4,1016 | Komm.: | (Badiereⁿ AP; vgl. BSG. I,103) | | 1.1.1.1.1.1.13.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: î: generell (spontan): î > e¹i | | • sī(n) III 7,1018 | | | | • schlīffe(n) I 9,149 | | | | • schwīneⁿ II 9,1910 | | | | 1.1.1.1.1.1.13.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: î: (umgebungs)bedingt: î vor geschwundenem -n > ē¹ | | • sī(n) III 7,1018 | | | | • Schīn 8,799 | Komm.: | Schē (nasal.) GAlst., Eichb. < BSG. III,77 | | 1.1.1.1.1.1.13.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: î: generell (spontan): î > ǖ | | • Tīch I 12,205 | Komm.: | THSTeckb. | | • tīcheⁿ II 12,207 | Komm.: | BErl. Überkompens. | | 1.1.1.1.1.1.13.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: î: (umgebungs)bedingt: î > ǖ vor/nach labialen Kons. | | • Brī(w)mël(w) 4,221 | | | | • schwīgeⁿ 9,1779 | | | | • stīf 10,1425 | Komm.: | vgl. Anm. | | 1.1.1.1.1.1.13.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: î: (umgebungs)bedingt: î vor ch > ie | | • strīcheⁿ 11,1984 | | | | • tīcheⁿ II 12,207 | Komm.: | APK.; vgl. BSG. I,101 | | 1.1.1.1.1.1.13.2.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: î: (umgebungs)bedingt: î vor ch + Kons. > ie | | • līcht 3,1047 | | | | • Dīchsel 12,350 | | | | 1.1.1.1.1.1.13.2.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: î: (umgebungs)bedingt: î vor r > ie | | • Spīr II 10,448 | Komm.: | -ie- FSs. (BSG. XVI,93) | | • chiereⁿ I 3,444 | Komm.: | kaum hieher neben syn. chīreⁿ I 3,443 | | 1.1.1.1.1.1.13.2.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: î: (umgebungs)bedingt: î vor Vok. (Hiatusdiphth.) > e¹i | | • Blī 5,1 | Komm.: | Bli²i BoE.; vgl. BSG. VII,97 (LE.) | | • Īweⁿ 1,612 | | | | • bī 4,900 | | | | • Rīheⁿ I m. n. 6,795 | | | | • sī I 7,12 | | | | • sī II 7,13 | | | | • sīheⁿ 7,586 | Komm.: | + Sippe | | • Schīeⁿ 8,1 | | | | • schnī(j)eⁿ I 9,1202 | | | | • G(e)schwī(eⁿ) 9,1703 | Komm.: | vgl. Anm. (ä.Spr.) | | • drī I 14,3 | | | | • Drīangel 1,329 | Komm.: | in fremden WW. | | • ume(n)veiōleⁿ 1,633 | Komm.: | vgl. Anm.; in fremden WW. | | • Viōleⁿ -ȫ- 1,633 | Komm.: | in fremden WW. | | • Kopī 3,405 | Komm.: | + Sippe; in fremden WW. | | • Kumpenei 3,306 | Komm.: | in fremden WW. | | • Leies N. 3,950 | Komm.: | in fremden WW. | | • Mīas N. 4,15 | Komm.: | in fremden WW. | | • maledīeⁿ 4,167 | Komm.: | in fremden WW. | | • Maria N. 4,354 | Komm.: | + Sippe; in fremden WW. | | • Gallimatteies 4,554 | Komm.: | in fremden WW. | | • Bapīr P- 4,1416 | Komm.: | in fremden WW. | | • Beies N. 4,900 | Komm.: | in fremden WW. | | • Tobias N. 12,128 | Komm.: | in fremden WW. | | • Triax 14,39 | Komm.: | in fremden WW. | | • Triēt 14,41 | Komm.: | in fremden WW. | | 1.1.1.1.1.1.13.2.7. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: î: (umgebungs)bedingt: î > ei in nhd. Lehnww. | | • Frau(w) 1,1241 | Komm.: | Fräulein (unter Bed. 1g) | | • Leier 3,949 | Komm.: | Diphth. unter Einfluß der Schriftspr. "eingeschleppt" (Term. techn.) | | • villīcht 3,1049 | Komm.: | Diphth. unter Einfluß der Schriftspr.-leicht GL (Volksgespr. 1836); GG., Rapp.; SCH; UWE; Z (Brand., Farner) -leit FFang-leichst SCHHa. | | • sīcht 7,245 | Komm.: | Diphth. unter Einfluß der Schriftspr.se¹icht Z(Spillm.); Entlehng.? vgl. Anm. | | • g(e)schīd 8,263 | Komm.: | vgl. Anm. | | • schmeis(s)eⁿ 9,1015 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Schnīd 9,1078 | Komm.: | vgl. Anm. | | • schnīdig 9,1139 | Komm.: | (Bed. 2); vgl. Anm. | | • Schrīner 9,1625 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Frītag I 12,849 | Komm.: | vgl. Anm.; Frei- uä. GRLüen; PIss.; UWE.; ferner tw. in GStdt (ältere Generation best. Bürgergeschlechter, ebd. Weihnacht, freilech 1790, lt EHauskn. 69); SCHRamsen (meist in kath. Fam., wo Frauen aus dt. Nachbarsch.) | | • Schrīnertruckeⁿ 14,862 | | | | 1.1.1.1.1.1.13.2.8. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitiatv: bloße Vokale/Diphthonge: î: (umgebungs)bedingt: î > ei in Emphase | | • mīn 4,314 | Komm.: | s. Anm. | | • pfīffeⁿ 5,1075 | Komm.: | V,1079o. icʰ pfīff-dicʰ voll! Deckw. für schīßeⁿ AAF., Ke.; BsL.; SCHSt. (auch pfeiff); TH | | 1.1.1.1.1.1.14.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ô generell (spontan): ô > oe̥ | | • Bōn 4,1310 | Komm.: | Bueneⁿ GWe. | | • rōss II 6,1407 | Komm.: | + Sippe; -oḁ- GWe. | | • sōkeⁿ -ȫ- 7,685 | Komm.: | oe̥ GBuchs, öe | | • Schōss 8,1451 | Komm.: | ue FJ.; oe̥ GBuchs | | • Schnōz 9,1427 | Komm.: | + Sippe; -ōe̥ - BSigr., Si.; GW. | | • Tōn I 13,213 | Komm.: | oe̥ BAd., Si.-ue- FJ. | | • tōseⁿ I 13,1798 | | | | 1.1.1.1.1.1.14.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ô: (umgebungs)bedingt: ô vor Nasal > ū | | • Gō(n) 2,330 | Komm.: | Gū GRChurDim. Gṻni GL | | • Kanton 3,374 | | | | • Chrō(n) 3,828 | | | | • Lō(n) I 3,1286 | | | | • Bōn 4,1310 | | | | • Përsōn 4,1599 | | | | • Prisōn 5,799 | | | | • Religiō(n) 6,866 | | | | • Schōn 8,857 | | | | • Tōn I 13,213 | | | | • Tublōneⁿ 12,157 | | | | 1.1.1.1.1.1.14.3.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ô: Lautersatz: fremdes ō > ū | | • Lūr III 3,1378 | Komm.: | vgl. Anm. zu Lǖreⁿ I III,1379o. | | • Malūn(eⁿ) 4,170 | | | | • tōren (II) 13,1255 | Komm.: | hieher? | | • Tūseⁿ III 13,1826 | | | | • Dragōner 14,613 | | | | 1.1.1.1.1.1.14.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ô generell (spontan): ô > ōu | | • Tōn I 13,213 | | | | • Schwī(n)truckeⁿ 14,863 | Komm.: | eⁿ grousˢi Schwīⁿtruckeⁿ GRTrimm. (ABüchli 1958) ô > ōu oder emphat. Diphthonigerung? | | 1.1.1.1.1.1.14.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ô: (umgebungs)bedingt: ô > ū in Emphase? | | • grōss 2,803 | Komm.: | GRObS.; Ndw. (‘sehr groß’); USil. + Bd. iV,1162u. (BHa.)vgl. BSG. IV,25; XI,48; XVII,60 | | 1.1.1.1.1.1.14.1.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ô generell (spontan): ô > ou in einzelnen WW. | | • gaupeⁿ 2,388 | Komm.: | APk.; gaupeⁿ : gōpeⁿ 2,388gaupleⁿ SCHNnk.; THTäg. | | 1.1.1.1.1.1.14.1.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ô generell (spontan): ô > ā | | • Trān III 14,1069 | Komm.: | ? nhd. ô > ā in Z (in Analogie zu ô < ā) hieher? vgl. Anm. < nhd. Drone | | 1.1.1.1.1.1.15.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ô-Umlaut: generell (spontan): ȫ > ē | | • Stȫreⁿ III 11,1274 | Komm.: | in THHw. in Bed. 2aα (könnte aus d. benachbarten (außerschweiz.) Entdundungsgeb. stammen) | | 1.1.1.1.1.1.15.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ô-Umlaut: (umgebungs)bedingt: ȫ vor Nasal > ǖ² | | • Lō(n) I 3,1286 | Komm.: | (Pl.) | | • Pfȫ(n) 5,1135 | Komm.: | -ǖⁿ GRHald., Mai (neben -ȫ-), UVaz.; GMs (-ǖ²-) | | • schōn I 8,838 | Komm.: | schǖ²ⁿ GL; GRMai. (Tsch.); GG.; SaL. | | • tȫneⁿ 13,220 | Komm.: | in GL; GRUVaz.; GO. -ǖ²- | | 1.1.1.1.1.1.15.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ô-Umlaut: generell (spontan): ȫ > ȫe̥ , öe̥ , üö, üe² | | • schȫn 8,838 | Komm.: | (schōn I) | | 1.1.1.1.1.1.15.1.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ô-Umlaut: generell (spontan): ȫ > ȫü, ȫi | | • bȫggeⁿ I 4,1085 | Komm.: | (Bed. 3) | | • schȫn 8,838 | Komm.: | (schōn I) | | 1.1.1.1.1.1.15.1.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ô-Umlaut: generell (spontan): ȫ > öü | | • flȫcheⁿ 1,1160 | | | | • Bȫgg I 4,1082 | Komm.: | (Bed. 2) | | • bȫggeⁿ I 4,1085 | Komm.: | (Bed. 7) | | • Päuggeⁿ 4,1079 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Bräuggeriⁿ 5,529 | Komm.: | vgl. Anm. | | • bräuleⁿ 5,584 | Komm.: | vgl. brȫleⁿ V,587 | | • rȫsch I 6,1465 | Komm.: | vgl. Anm. | | 1.1.1.1.1.1.16.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitiatv: bloße Vokale/Diphthonge: û: (umgebungs)bedingt: û vor Nasal > ŭ > ŏ | | • Dūmliⁿg -ǖ- 12,1830 | | | | 1.1.1.1.1.1.16.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: û: (umgebungs)bedingt: û vor Vokal > ou | | • Sū(w) 7,1486 | Komm.: | (Hiatusdiphth.); Auswahl bes. Fällevgl. Anm. | | • schrī(j)e(n) 9,1464 | Komm.: | û im Hiat nur > u²u(Ptc.) | | • Bū(w) 4,1945 | Komm.: | vgl. Anm. | | 1.1.1.1.1.1.16.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: û: (umgebungs)bedingt: û > oŭ, aŭ in eingeschleppten Wörtern | | • abaus 1,33 | | | | • Gūl I 2,219 | Komm.: | (s. Belege) | | • hūsiereⁿ 2,1745 | Komm.: | (Bed. 2) | | • Chrūter 3,917 | | | | • Rūm II 6,915 | Komm.: | Nhd. Diphth., unter Einflluß der Schriftspr.Raum W; Räum WBürchen; Rȫm WMü., fremd vgl. Anm. | | • Raup 6,1189 | Komm.: | Nhd. Diphth., unter Einflluß der Schriftspr.kaum autochthon, Anm. | | • Rūp(eⁿ) 6,1196 | Komm.: | Nhd. Diphth., unter Einflluß der Schriftspr...., sonst Raup(eⁿ): Anm. | | • Rūt I 6,1796 | Komm.: | Nhd. Diphth., unter Einflluß der Schriftspr.Für die geometr. Figur gilt in der Schulspr. gew. die schriftspr. Lehnform Rauteⁿ | | • Schlūch III 9,16 | Komm.: | Nhd. Diphth., unter Einflluß der Schriftspr.-aua- vereinzelt GRObS., Pr.; SCHWEuthal. | | • Schmaus IV 9,1023 | Komm.: | Nhd. Diphth., unter Einflluß der Schriftspr.(Schmûs) aus dem Hebr. bzw. Judendt. | | • Schnūf 9,1156 | Komm.: | Nhd. Diphth., unter Einflluß der Schriftspr.Schnauf SCHR. lt. JMeyer | | • schnūfeⁿ 9,1158 | Komm.: | Nhd. Diphth., unter Einflluß der Schriftspr.in Bed. "schlafen" (scherz.-fam.) in BSStdt auch etwa "schnauffeⁿ" | | • Schnauz -äu- 9,1384 | Komm.: | Nhd. Diphth., unter Einflluß der Schriftspr.vgl. Anm. zu Schnûz IX,1430 | | • Strūss II 11,2385 | Komm.: | Nhd .Diphthong. in nicht volkstüml. Wörtern-au- BSStdt (Vogel) | | • Dragōner 14,613 | Komm.: | hyperkorrekte nhd. Diphthonge‘Tragauner’ | | • Kumpaus 3,306 | Komm.: | in Emphase"au statt û zum Ausdruck der Emphase" | | • jaudleⁿ 3,11 | Komm.: | in EmphaseAAZein.; BS | | • Lūs 3,1450 | Komm.: | in Emphase(Bed. 1a) keiⁿ Laus "gar nichts" Breitenst. | | • Baus (I) 4,1665 | Komm.: | in Emphasem. | | • bauseⁿ II 4,1666 | Komm.: | in Emphasehieher?; vgl. būsen IV,1745 | | • Hurrlibūs(s) 4,1747 | Komm.: | in Emphasehieher? | | • rumbūsseⁿ -ǖ- 6,934 | Komm.: | in Emphase?; -ouseⁿ BSStdt | | • rumpūs(s)eⁿ 6,943 | Komm.: | in Emphase?; -ouseⁿ BSStdt | | • Sū(w) 7,1486 | Komm.: | in Emphasevgl. Anm.Sū (emphat. auch Sou) GMArb.; SCH (Bed. 5a Schimpfw.); THHw. | | • schūderhaft 8,283 | Komm.: | in Emphase | | • Schnūf 9,1156 | Komm.: | in Emphase | | • schnūfeⁿ 9,1158 | Komm.: | in Emphase | | • tūsend 13,1826 | Komm.: | in Emphase | | • Tūsender 13,1838 | Komm.: | in Emphase | | • tschaupeⁿ I 14,1762 | Komm.: | in Emphase("vielleicht") | | 1.1.1.1.1.1.16.2.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: û: (umgebungs)bedingt: û > au, ou | | • brūn 5,647 | Komm.: | brouⁿ, flekt. broueʳ AALengn. jiddisch! | | 1.1.1.1.1.1.17.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: û-Umlaut: generell (spontan): ǖ > öü, oi | | • friereⁿ 1,1313 | | | | 1.1.1.1.1.1.17.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: û-Umlaut: (umgebungs)bedingt: ǖ > üe vor cht | | • fǖcht 1,669 | | | | • schǖcheⁿ 8,126 | Komm.: | 3. Sg. Präs. schüecht BE. | | • dunkeⁿ 13,688 | | | | 1.1.1.1.1.1.17.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: û-Umlaut: generell (spontan): ǖ > ī | | • schüeleⁿ 8,634 | Komm.: | "... daß aSchw früher zu den entrundenden MAA. gehörte" (= Anm.) | | • nǖt 4,868 | Komm.: | Reliktenīt AARh. | | • Blūwel -ǖ- 5,247 | Komm.: | + Hiatusdiphth.: RelikteBleiel AAZein. | | • blǖweⁿ 5,250 | Komm.: | + Hiatusdiphth.: Reliktebleieⁿ BoE. | | • Pflūwel -ǖ- 5,1267 | Komm.: | + Hiatusdiphth.: ReliktePfleiel AAFri., Teg. | | 1.1.1.1.1.1.17.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: û-Umlaut: (umgebungs)bedingt: ǖ > öü (Hiatusdiphth.) | | • Blūwel -ǖ- 5,247 | Komm.: | bes .Lautung ü²i | | • Pflūwel -ǖ- 5,1267 | Komm.: | bes .Lautung ü²i | | • drǖ 14,3 | Komm.: | (drî I) im Auslaut nur zT. durchgeführt | | • Prǖss 5,816 | Komm.: | ǖ > öü (nhd. eu) in eingeschleppten WörternNhd. Diphthonge, unter Einfluß der Schriftspr.vgl. Anm.in BS jetzt Preuß (in der Stdt Breiß) | | • rǖspereⁿ 6,1495 | Komm.: | ǖ > öü (nhd. eu) in eingeschleppten Wörtern | | • grǖs(e)li(ch) 2,809 | Komm.: | in Emphase-eu- BS.; SSchw. | | • Deuhenker 2,1464 | Komm.: | in Emphase | | • Chrǖz 3,938 | Komm.: | in Emphase(Bed. 3) | | • Sǖsliⁿg 7,1392 | Komm.: | in Emphase | | • abschǖchlich 8,140 | Komm.: | in Emphase | | • Schǖchsal 8,148 | Komm.: | in Emphase | | • Tǖfel 12,638 | Komm.: | in Emphaseemphat. -eu- bzw. ei AAF.; FJ., Ss.; GRCast. (Tsch.), He., Mu., ObS.; Rh.; SCH; NDW; Z-eu- BGrell., -ei- BSStdt; PMac. | | • Tǖggel 12,1196 | Komm.: | in Emphase; + Sippe-eue- BHa. (ei); SL. (Schild)Tǖggeler: -eu- AA (MRIngier 1925); BS, soL. (Schwzd. 1925), Stdt (ei) und lt. Seiler, Spreng; SCHStdt; Dän.Tǖgger: -eu- GRRh. (Tsch.), Spl., V. (JJörger) | | • Tǖner 13,269 | Komm.: | in Emphase | | • dǖtlich 13,2110 | Komm.: | in Emphase | | • Brǖnliⁿg 5,652 | Komm.: | Bröulig AALeng. jiddisch! | | 1.1.1.1.1.1.17.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: û-Umlaut: (umgebungs)bedingt: iuw vor a,e,o > öüw(w) usw. | | • ǖ 1,24 | | | | • ǖweⁿ I 1,618 | | | | • chǖ(w)eⁿ -ū- 3,581 | | | | • Chnǖ(w) 3,774 | | | | • blǖweⁿ 5,250 | | | | • Rǖw II m. 6,1877 | | | | • rǖweⁿ 6,1881 | | | | • spǖ(w)eⁿ 10,632 | | | | 1.1.1.1.1.1.18.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitiatv: bloße Vokale/Diphthonge: ei: generell (spontan): ei > ē¹/ī² | | • eigeⁿ 1,145 | | | | • feilseⁿ 1,815 | | | | • reiteⁿ I 6,1639 | Komm.: | (FJ.; entegegen BSG. X,81!) | | 1.1.1.1.1.1.18.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ei: (umgebungs)bedingt: ei > eu (äu) | | • Eimer 1,221 | | | | • Feim 1,825 | Komm.: | + Sippe | | • Geifer 2,129 | | | | • Geips 2,394 | | | | • Gleich 2,590 | | | | • greiffeⁿ 2,708 | Komm.: | + Sippe | | • Heisch 2,1754 | Komm.: | + Sippe | | • Chleib 3,613 | Komm.: | + Sippe | | • leiig 3,949 | | | | • Leim 3,1267 | | | | • Leis IV 3,1420 | Komm.: | + Sippe | | • Meis(s)eⁿ 4,465 | | | | • Drǟimeisli -mäusli 4,467 | | | | • neisswër 4,807 | | | | • neisswas 4,808 | | | | • Peitscheⁿ 4,1933 | | | | • Pfeumeⁿ 5,1103 | | | | • Reiff (I) 6,652 | | | | • g(e)reuffleⁿ 6,659 | Komm.: | g(e)reiffleⁿ | | • G(e)reifflet 6,659 | | | | • reisch 6,1462 | | | | • Seifer 7,342 | Komm.: | + Sippe | | • seipfeleⁿ 7,1254 | Komm.: | + Sippe | | • Schinkeⁿ 8,971 | Komm.: | Scheuheⁿ BSi. (HZahler) | | • Schleiff I m. 9,129 | Komm.: | + Sippe | | • schleikeⁿ 9,518 | Komm.: | vgl. Anm.; wohl nicht hieher | | • schmeichleⁿ 9,845 | | | | • Schmeiss 9,1009 | Komm.: | + Sippe | | • Schweib(eⁿ) 9,1729 | | | | • Umschweiff 9,1757 | | | | • schweiffeⁿ 9,1760 | | | | • schweigeⁿ 9,1773 | | | | • Speichel I 10,29 | | | | • Speifer 10,53 | Komm.: | + Sippe | | • stīf 10,1425 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Deischi(n)g 13,1895 | | | | • Treibeⁿ 14,63 | | | | • treibeⁿ 14,63 | | | | • g(e)hei 2,851 | Komm.: | wohl nicht kombinator. Wandels. Anm. (x Heuʷ) | | • heiereⁿ 2,854 | Komm.: | wohl nicht kombinator. Wandel+ Sippe; zur Interj. hei I II,851 (Bed. 2: Syn. hoi!) | | • leiig 3,949 | Komm.: | wohl nicht kombinator. Wandel | | • Laggai 3,1231 | Komm.: | wohl nicht kombinator. Wandel | | • schleikeⁿ 9,518 | Komm.: | wohl nicht kombinator. Wandelvgl. Anm. [Überkompens. in den ehem. entrundenden MAA. von SCHW; ZG?] | | 1.1.1.1.1.1.18.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ei: generell (spontan): ei > ǟ, ā, ō², oe̥ | | • eigeⁿ 1,145 | | | | • Eiss 1,530 | | | | • eisster 1,532 | | | | • Gleich 2,590 | | | | • reigeⁿ 6,745 | Komm.: | vgl. Anm. | | • reiteⁿ I 6,1639 | Komm.: | -ǟ- APH.,M.; -ā- APK.; THTäg.; ZSth. | | • Reitel 6,1658 | Komm.: | -ā- APK.; SCHSt. | | • Hofreiti 6,1652 | Komm.: | -ǟ- THHw. (< Pl.) | | • Schaf(f)reiti 6,1654 | | | | • trībeⁿ 14,65 | Komm.: | ä. Spr. ā < ei‘trab’ [treib, Prät. von trîben] XIV,90u. (1407, GSeckelamtsb.) | | • einträchtig II 14,318 | | | | • Einträchtigkeit II 14,318 | | | | • tragend 14,466 | Komm.: | ‘eintragend’ XIV,469 (1394, THUB.; 1395, ebd.; 16525, Gfd) | | • abtriegen 14,620 | Komm.: | ä. Psr. ei > ā‘hettend sy am andren geben’ XIV,620o. (APKrieg 1405) | | • eigeⁿ 1,145 | Komm.: | Sonderfallē¹gen GRPr. | | • eigenhaft 1,146 | Komm.: | Sonderfallāgenhaft GRPr. | | • reizeⁿ II 6,1926 | Komm.: | Sonderfall; vgl. Anm. | | • beisteⁿ 4,1793 | Komm.: | Monophthongierung (tw.) nicht eingetreten-ei- SCHSchl., Stdt., St.; THEr., Hw.; ZSth.-e¹i- ZWil. b/Rafz-ā²- SCHBuch-ǟ- SCHHa., Nnk., Sibl.-ē- SCHOHa.BSG. XX,113. 187 -ei- | | • reigeⁿ 6,745 | Komm.: | Verbreitung über das Normalgebiet hinausvgl. Anm. | | • Schweining 9,1888 | Komm.: | Verbreitung über das Normalgebiet hinausvgl. Anm.-ā-AAAar., Br., F., Zein. und lt. Hürbin; APK.; Bs; "L"; GMArb., Stdt (1790); SCH so Ha., lt. Kirchh. und St.; SCHW; THAmr., Fr., Hw., Mü.; Pfyn; UWE.; Z, so Sth. als techn. Ausdruck des Wein- u. Getr | | • schweineⁿ 9,1881 | Komm.: | Verbreitung über das Normalgebiet hinaus(Bed. 2) abnehmen, vermindert werden, schwinden spez. von Wein AA(H.); "SCH"; THPfyn; UWE. | | • chlei(n) 3,650 | Komm.: | ei > ǟ, ā usw.: im Rückgangvgl. Anm. | | • Meister 4,511 | Komm.: | ei > ǟ, ā usw.: im Rückgangvgl. Anm. | | • reiseⁿ 6,1303 | Komm.: | Monophthongierung von ei (tw.) nicht eingetretenvgl. Anm. | | • Reiteⁿ II 6,1661 | Komm.: | Monophthongierung von ei (tw.) nicht eingetreten+ weitere Sippe | | • Seipfeⁿ 7,1255 | Komm.: | ei > ǟ, ā usw.: im Rückgang | | • scheideⁿ II 8,227 | Komm.: | ei > ā ausgeblieben bzw. -ī²-, -ǟ-, -ā- usw. (Daneben als jüngere Form, zT. mit Bed.-Differenzierung -ei-)vgl. Anm.; | | • drī I 14,3 | Komm.: | ‘Ain [an] allen sonntag’ XIV,5u. (Sicher 1531)ä. Spr. hyperkorr. ‘ai’ für a | | 1.1.1.1.1.1.18.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ei: (umgebungs)bedingt: e²i (< ä, ë vor n+ Reibelaut) > eu | | • eineʳ 1,285 | | | | • deineʳ deini deiⁿs 13,124 | | | | • branseleⁿ -ä- 5,739 | Komm.: | + Sippe; vgl. Anm. | | • Sënf 7,1166 | | | | 1.1.1.1.1.1.18.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitiatv: bloße Vokale/Diphthonge: ei: (umgebungs)bedingt: e¹i (< î im Hiat) > eu | | • bī(j)eleⁿ 4,911 | Komm.: | wohl nicht kombinator. [wohl Anlehnung an Bauʷeleⁿ < Baum-Wulleⁿ] | | 1.1.1.1.1.1.18.2.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ei: (umgebungs)bedingt: ei vor Verschlußfortis > ĕn | | • reiteⁿ I 6,1639 | Komm.: | PPo.; TB. | | • Teig -gg 12,1109 | | | | 1.1.1.1.1.1.18.2.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ei: (umgebungs)bedingt: ei+l > ēˇṷ | | • feilseⁿ 1,815 | | | | • Seil 7,738 | Komm.: | s. Anm. | | • Teil 12,1441 | Komm.: | ei > ē; vgl. Anm. | | 1.1.1.1.1.1.19.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: germ. eu: (umgebungs)bedingt: germ. eu vor Lab., Gutt. (ohne h) + a, e, o > ie, ǖ, öü | | • Flieg(eⁿ) 1,1177 | Komm.: | Wechsel ie : eu : ǖ | | • fliegeⁿ 1,1178 | Komm.: | Wechsel ie : eu : ǖ | | • Stiefatt 1,586 | Komm.: | Wechsel ie : eu : ǖ | | • Stiefvater 1,1130 | Komm.: | Wechsel ie : eu : ǖ | | • Gräube(n) 2,686 | Komm.: | Wechsel ie : ǖ: äu | | • Grübsch I m. 2,697 | Komm.: | Wechsel ie : ǖ: äu | | • Stiefchind 3,349 | Komm.: | (ie fehlt) | | • chlǖbeⁿ 3,616 | Komm.: | (ie fehlt) | | • chriecheⁿ 3,785 | | | | • lieb 3,984 | Komm.: | (öü fehlt) | | • lǖcheⁿ (I) 3,1043 | Komm.: | (ie und öü fehlen; hieher?) | | • liegeⁿ 3,1216 | | | | • Stiefmueter 4,596 | | | | • biegeⁿ 4,1060 | Komm.: | (öü fehlt) | | • Stiefsun 7,1091 | | | | • riecheⁿ 6,168 | Komm.: | (öü fehlt) | | • schiebeⁿ I 8,66 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Schiebe(n) 8,75 | | | | • schlieffeⁿ 9,161 | Komm.: | 1.-3. Sg. Präs. Ind. ǖ / Pl., Inf. öü | | • schmiegeⁿ 9,868 | Komm.: | (ǖ fehlt; ie kaum bodenst.) | | • stǖbeⁿ 10,1073 | Komm.: | (staubeⁿ) (ie fehlt) | | • Stief- 10,1454 | | | | • ūfstiefeⁿ 10,1454 | Komm.: | (hieher? ǖ fehlt; vgl. Anm.) | | • Stieftochter 12,421 | | | | • tieff 12,611 | | | | • triegeⁿ 14,616 | Komm.: | 1.-3. Sg. Präs. Ind. ǖ / Pl., Inf. öü | | 1.1.1.1.1.1.19.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: germ. eu: (umgebungs)bedingt: germ. eu vor Dental, h + a, e, o > ie/ǖ | | • flieheⁿ 1,1182 | Komm.: | ie : ǖ | | • fliesseⁿ 1,1212 | Komm.: | ie : ǖ | | • friereⁿ 1,1313 | Komm.: | ie : ǖ | | • nieseⁿ 4,817 | Komm.: | ie : ǖ | | • bieteⁿ 4,1860 | Komm.: | ie : ǖ | | • siedeⁿ 7,310 | Komm.: | ie : ǖ | | • schiesseⁿ 8,1357 | Komm.: | vgl. bᵉschiesseⁿ mit Anm. VIII,1414 | | • schliesseⁿ 9,694 | Komm.: | + Sippe | | 1.1.1.1.1.1.20.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ou: generell (spontan): ou > ō¹/ū² (im SW) | | • Aug 1,131 | | | | • Gaufel 2,127 | | | | • gaug(g)leⁿ 2,170 | | | | • haupt- Haupt- 2,1497 M. | Komm.: | + Sippe | | • laub 3,958 | | | | • Raub 6,29 | | | | • Schlauff 9,119 | | | | • schnōggeⁿ -ȫ- 9,1200 | Komm.: | (: Schnauggeⁿ IX,1179) | | • taub 12,67 | | | | • tauffeⁿ I (-äu-) 12,564 | | | | 1.1.1.1.1.1.20.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ou: (umgebungs)bedingt: ou > ō | | • Aug 1,131 | Komm.: | ōg GW. | | • Gaufel 2,127 | Komm.: | -ō- THSteckb. | | • Haucheⁿ 2,969 | Komm.: | -ō- THSteckb. | | • Haupt 2,1495 | Komm.: | + Sippe | | • gaumeⁿ 2,300 | Komm.: | Monophthongierung aŭ > ō -ō- AP Id. 1788; GRPr. u. a.; GRh., W.gommeⁿ AP; GTa.; SCH; TH; ZSth. | | • Mauch 4,57 | Komm.: | vor lab., gutt. Geräuschlaut | | • Bōcheⁿ 4,972 | Komm.: | vor lab., gutt. Geräuschlaut; vgl. Anm. | | • nauweleⁿ 4,879 | Komm.: | hieher? | | • nau(w)ereⁿ 4,880 | Komm.: | hieher? | | • Baum 4,1230 | Komm.: | vor m(m) | | • Raum I 6,898 | Komm.: | vor Nasal-ō- API., M., Sein, V.; GRChur, He., vPr., UVaz; GGold., Rh., W., We., Rorsch., Stdt.; SCHSt.; THEgn.; W (nach 1 Ang.)-ŏm(m) APH.; GRA., hPr.; TH (vorwiegend)-ō²m- SCHSchl., St.; ZSth. | | • Saum I 7,943 | Komm.: | vor m | | • Saum II 7,944 | Komm.: | vor m | | • Schlauff 9,119 | Komm.: | -ō- GSev. | | • Schlauffliⁿg 9,129 | Komm.: | älter -ō- GStdt | | • Schnōgg(eⁿ) -ȫ- 9,1200 | Komm.: | vgl. Anm. | | • taub 12,67 | | | | • tauffeⁿ I (-äu-) 12,564 | | | | • Traum I 14,981 | Komm.: | au vor Nasal > ŏ | | • traumeⁿ I (-äu-) 14,984 | Komm.: | au vor Nasal > ŏ | | 1.1.1.1.1.1.20.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ou: (umgebungs)bedingt: ou (palatalis. öü) vor ausl. m oder Verschlußfortis > öˇ, ŏ | | • Baum 4,1230 | | | | • Raub 6,29 | Komm.: | au > ô Röˇ¹p WMü. | | • Raum I 6,898 | Komm.: | au > ô | | • Saum I 7,943 | | | | • b(e)schläupfeⁿ 9,620 | Komm.: | [-öˇ- TB. < -aŭ-, nicht -äŭ-!] | | • Staub 10,1066 | Komm.: | Monophthongierung au > o (bzw. ... -ō-, -ū²-) ... in PPo.; TB.; WG. Stöp | | • G(e)staub -äu- 10,1072 | Komm.: | Monophthongierung au > o -stöp TB (< au), -step TB (< äu) | | • taub 12,67 | | | | • tauffeⁿ I (-äu-) 12,564 | | | | 1.1.1.1.1.1.21.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: öu (Uml. von ou): generell (spontan): öu (öü, äu) > äi (ai, ei) | | • Gauggel II (-äu-) m. 2,172 | Komm.: | äu > ei ZO. (Stutz) | | • geiggeleⁿ 2,175 | Komm.: | äu > ei ZWangen | | • gäuggleⁿ 2,174 | | | | • gäutscheⁿ III 2,561 | Komm.: | (gautscheⁿ III) | | • geiggeleⁿ 2,175 | Komm.: | (: gäuggleⁿ II,174); hieher? | | • Haus (I) N. 2,1468 | Komm.: | Heis BS; WHeiseli BE.; SBb.Heisi AA (Suterm.); AP (-š-); BMelchnau (in Flurnn); LH.; W (auch -š-) | | • mäusch 4,503 | Komm.: | vgl. Anm.maisch ZElgg, Wth. entspricht dem ä. Lautstand der betr. Gegenden, wonach urspr. -äu- durch -ai- vertreten wurde | | • b(e)räucheⁿ 6,102 | Komm.: | -ei- GL (Schuler) | | • schlauffeⁿ 9,124 | Komm.: | schlaupfeⁿschläuffeⁿ, -pf- SCHNnk. schleipfeⁿ SCHWMa.-ei- in SCHWMa. ist örtlliche Vertretung für -äu- (s. unter rȫkeⁿ VI,841) | | • g(e)schnäugget 9,1183 | Komm.: | in GLM. -ai- | | • späuzeⁿ 10,662 | | | | • verstreu(w)eⁿ 11,2459 | Komm.: | verstreiʷnet XI,2460M. (Zg.Menz.) | | • taub 12,67 | | | | • ertäubeⁿ 12,97 | Komm.: | GLM. (lt. CStreiff -ei-) | | 1.1.1.1.1.1.21.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: öu: (umgebungs)bedingt: öü < ǖ(w) vor Vok. > ei | | • Blūwel -ǖ- 5,247 | | | | • blǖweⁿ 5,250 | Komm.: | +Zssen | | 1.1.1.1.1.1.21.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: öu (Uml. von ou): generell (spontan): öü > ȫ¹/ǖ² | | • hauptig -äu- 2,1501 | Komm.: | im SW | | • Meis(s)eⁿ 4,465 | Komm.: | öü (gerundet aus ei) im SW | | • Schleiff II f. 9,132 | Komm.: | (unter Bed. 3) (äu < ei) Schlȫpfeⁿ FO. (Dial.) | | • schläuneⁿ 9,569 | Komm.: | -ǖ²- BHk., "O. (-ö-),", Si. | | 1.1.1.1.1.1.21.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: öu: (umgebungs)bedingt: öü (äu) > ȫ (öˇ) vor Nasal im Nordosten | | • Gaumer -äu- 2,303 | | | | • Baum 4,1230 | Komm.: | (Pl., Dim.) | | • saumleⁿ -äu- 7,944 | | | | • schläuneⁿ 9,569 | | | | 1.1.1.1.1.1.21.1.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: öu (Uml. von ou): generell (spontan): äu <ȫu < ȫ > äi | | • bräugeⁿ 5,516 | Komm.: | vgl. Anm. | | • rȫkeⁿ 6,841 | | | | 1.1.1.1.1.1.21.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: öu: (umgebungs)bedingt: öü (äu) > ȫ vor l, r im Nordosten | | • Mäuleriⁿ 4,606 | Komm.: | auch ȫ THHw. | | • nöuleⁿ 4,879 | Komm.: | (nauweleⁿ) nȫleⁿ GO. | | • näuerleⁿ 4,880 | Komm.: | (nauwereⁿ) nȫr(l)leⁿ AP; G; SCHSt.; THMü. | | 1.1.1.1.1.1.21.2.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: öu: (umgebungs)bedingt: öü (äu) > ȫ vor Geräuschlaut im Nordosten | | • einäug 1,139 | Komm.: | +weitere Sippe ānäug, -ȫg TH | | • Häuchel 2,969 | Komm.: | -ȫ- GO. | | • häuptleⁿ 2,1501 | Komm.: | hȫpleⁿ SCHSt. | | • jäukeⁿ 3,34 | Komm.: | jȫcheⁿ API.; G. | | • G(e)jäus 3,71 | Komm.: | : G(e)jȫs III,76 beide TH (Pup.) | | • Chäuder 3,148 | Komm.: | AP; G; THTäg.; -ȫ- GRh. | | • Läutsch 3,1533 | Komm.: | -ö- G | | • Mauder -äu- 4,83 | Komm.: | vgl. Anm. | | • räucheⁿ 6,101 | Komm.: | -ȫ- GRh. | | • täuggeⁿ 12,1148 | Komm.: | -ȫ- GRh. | | • Schnauggeⁿ -äu- 9,1179 | | | | 1.1.1.1.1.1.22.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ie: generell (spontan): ie > ī | | • Spiegel 10,59 | Komm.: | in PGress., Iss., Ma. - ī-; vgl. BSG. VI,124 | | • Stier II 11,1215 | Komm.: | -ī- (neben -īe-) PIss., Mac.lautges. s. BSG. VI,124 | | • Dienst 13,740 | Komm.: | ie > ē¹ in BHa. | | 1.1.1.1.1.1.22.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ie: (umgebungs)bedingt: ie vor/nach Labial > üe | | • Fiechte(n) 1,668 | Komm.: | hieher? vgl. Anm. | | • Griel I 2,730 | Komm.: | THBodensee -üe-: Überkompensation? | | • Mietel 4,567 | Komm.: | üe, ürt FSs. Überkompensation! | | • nietig 4,853 | Komm.: | -üe- SCHWBrunn.: Überkompensation | | • Chie(n)baum 4,1239 | Komm.: | Chüe- SLaupersd.: Überkompensation? ANlehnung? | | • schlāf(f)eⁿ 9,97 | Komm.: | (Kond.); oder analogisch? vgl. BSG. X,291 | | • schmirweⁿ 9,986 | Komm.: | sek. ie (Kurzdiphth. < Brechg. vor r + Kons.) >üe | | • schwarz 9,2171 | Komm.: | sek. ie (Kurzdiphth. < Brechg. vor r + Kons.) >üe(Komp.) | | • Riemeⁿ I 6,904 | Komm.: | ie > ē > ȫMonophthongisierung (vor Nasal) + Rundung (Vor Labial) | | • wievil 1,777 | Komm.: | ie > ĕ¹ > öˇKürzung/Monophthongisierung (nach Brandstetter) +Rundung (zwischen Labialen)(oder analogisch nach sövel < so-vil?) | | 1.1.1.1.1.1.22.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: ie: (umgebungs)bedingt: ie vor Nasal > ē | | • Grie(n) 2,747 | Komm.: | (Bed. 3: Grīⁿ SCH; ZBenk; hieher?) | | • Chie(n) 3,320 | Komm.: | Chĕ² TH; ZWl.Chē² SCH | | • Lieneⁿ I 3,1260 | Komm.: | Lĕ²neⁿ SCHKl.; TH | | • nieman 4,289 | | | | • nieneⁿ 4,761 | | | | • Riemeⁿ I 6,904 | Komm.: | Rēmeⁿ THMü.Rē¹mmeⁿ APK.Rȫmeⁿ SCHSchl. | | • Chie(n)stock 10,1731 | | | | • dieneⁿ 13,132 | Komm.: | ē¹, ē² SCH (ohne BUchb., R.); THKeßw. | | • Dienst 13,740 | Komm.: | ē BHa.; SCH so Ha., Schl.; THKeßw., oTh. | | 1.1.1.1.1.1.23.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: uo: (umgebungs)bedingt: ue vor Nasal > ō | | • gueneⁿ 2,335 | Komm.: | ? | | • grueneⁿ I 2,754 | | | | • Hue(n) 2,1370 | | | | • muesse(n) II 4,499 | Komm.: | (Pl. Präs. Ind.) | | • Bluem(eⁿ) 5,64 | | | | • tueⁿ 13,290 | | | | • gueneⁿ 2,335 | Komm.: | problemat. Fall-ō- F; GL; G; TH; Z (ausgen. S.) + BSG. IX,122; XV,130-ȫ- THaber auch -ū- AP; GL; G; TH tw.; ZWl. + BSG. III,52 -ǖ- GL, SCHWE.und -äu- (ebd. 327) THMü. | | • luem -üe- 3,1270 | Komm.: | ue vor Nasal > ū= zweifelh. Fall+ Sippelūm(-) BSI., Thun; GRHe., Rh., Val.; GSev.; Wlǖm(-) BE.; Si.Die Monogr. sowie der SDS. zeigen ausschl. Diphth.: BSG. II,110; IV,30; VII,74; X,93; XIII,68; XVII,78; XIX,157; BSM. II,72/3; Bärnd. 1908, 404. 496 | | 1.1.1.1.1.1.23.3.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: uo: Lautersatz: frz. oi > ue | | • Gueffeⁿ 2,134 | | | | • Bueteⁿ I 4,1924 | | | | • Buewēr 4,1962 | | | | • Tueletteⁿ 12,1710 | | | | 1.1.1.1.1.1.24.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: üe (Uml. von uo): generell (spontan): üe > ie | | • verschleizeⁿ 9,807 | Komm.: | ‘fiert’ [führt?] IX,807/8 (SCHwG. LB. 1605) | | • Bühel 4,1094 | Komm.: | Einzelfall außerh. des heut. VerbreitungsgebietesBiel AABözb.; SSchönenw. | | • Ruebeⁿ -üe- II 6,86 | Komm.: | Einzelfall außerh. des heut. Verbreitungsgebietes-ie- BSBinn.; LFlühli | | • Rüester 6,1557 | Komm.: | Einzelfall außerh. des heut. Verbreitungsgebietes-ie- LE. "einst die Entrundung von ü(e) > i(e) kannte" | | • Ruescheⁿ 6,1482 | Komm.: | Einzelfall außerh. des heut. Verbreitungsgebietes-ie- AA Bez. Rheinf. | | • Schuep 8,1028 | Komm.: | Einzelfall außerh. des heut. Verbreitungsgebietes+ Sippe | | • Schürpfeⁿ 8,1248 | Komm.: | Einzelfall außerh. des heut. Verbreitungsgebietes(Schurffeⁿ) Schierpfeⁿ ZHTäg.schirpfeⁿ THFr., Täg (-ie) | | • G(e)strüepel 11,1955 | Komm.: | Einzelfall außerh. des heut. Verbreitungsgebietes(G(e)strübel) -ie- GRAv., Rh., S. | | • Strüel 11,2234 | Komm.: | Einzelfall außerh. des heut. Verbreitungsgebietes+ Sippe; wohl nicht hieher; vgl. Anm. Sp. 2236 | | • Drueseⁿ 14,1344 | Komm.: | Entrundung in nicht (mehr) entrundenden MAA. | | 1.1.1.1.1.1.24.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: üe: (umgebungs)bedingt: üe vor Nasal > ȫ (ǖ²) | | • grue(n) -üe- 2,749 | Komm.: | grǖ² AP (tw.); GA., -ȫ²- SCH (tw.); THTäg. | | • Hue(n) 2,1370 | Komm.: | (Pl.) Hō² SCHBuch, Ha., Schl. | | • muesse(n) II 4,499 | Komm.: | ȫ (gekürzt aus ö̆ ) (Pl. Präs. Ind.) mönd AP | | • Blüemd 5,95 | Komm.: | ǖ² (gekürzt aus ǚ) Plümt GA. | | • rüemeⁿ 6,931 | Komm.: | -ȫ²- APOberegg ✝ | | 1.1.1.1.1.1.24.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: bloße Vokale/Diphthonge: üe (Uml. von uo): generell (spontan): üe > ǖ², ī², ē¹ | | • prüeffeⁿ 5,509 | Komm.: | Sonderfallvgl. Anm.prǚffeⁿ AAKe. (-ö-); L; SCHWBrunnen; S; NDW (-i-)Lehnw. aus der Schriftspr.ǚ in der kath. Schweiz < literar. Entlehng < ‘prüffen’ | | • G(e)schlüech(t) 9,80 | Komm.: | Sonderfallvgl. Anm.ǖ AATäg.durch (äußerliche) Anlehnung an Schlūch III IX,16)? | | 1.1.1.1.1.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Vokale + Konsonant(en): a + ld > aul, ull | | • Haldeⁿ 2,1174 | | | | • Stauleⁿ 11,53 | Komm.: | -ld- > -l-, -(u)wl - ua(| • Staldeⁿ 11,335 | Komm.: | -ld- > -l-, -(u)wl - ua | | 1.1.1.1.1.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Vokale + Konsonant(en): "Staubs Gesetz" | | • aⁿchseⁿ 1,300 | | | | • Angst 1,337 | | | | • Angster II 1,339 | | | | • Ankeⁿ I 1,341 | | | | • ansgeⁿ 1,348 | | | | • Flaucheⁿ 1,1159 | Komm.: | hieher? | | • Fra(n)seⁿ 1,1310 | | | | • fransisch 1,1311 | | | | • Infeleⁿ 1,327 | Komm.: | ? | | • Iⁿsel 1,346 | | | | • Finsler 1,871 | | | | • finster 1,873 | | | | • fis(e)leⁿ 1,1076 | Komm.: | (Bed. 4); vgl. Anm. | | • fiserleⁿ 1,1077 | Komm.: | (Bed. 1) | | • Flinseⁿ 1,1204 | | | | • Lattuech(e) 1,346 | Komm.: | ?; hieher? | | • Unschlicht Ü- 1,348 | | | | • unz 1,360 | | | | • Ossi 1,548 | Komm.: | [Unßi] | | • Funk 1,869 | | | | • Flūcheⁿ 1,1159 | Komm.: | (Flauche); hieher? | | • üns 1,346 | | | | • unschlichteⁿ 1,348 | | | | • fü(n)f 1,852 | | | | • Aⁿchs 1,300 | Komm.: | (Pl.) | | • Fennich 1,834 | | | | • Fënster 1,871 | | | | • flänsleⁿ 1,1203 | | | | • Gans 2,369 | Komm.: | (Pl., Dim.) + Sippe | | • grauseⁿ 2,740 | Komm.: | graußeⁿ (Bed. 4) | | • Grans(eⁿ) 2,782 | | | | • Hanf 2,1437 | Komm.: | (Pl). + Sippe | | • Hans -ä- N. 2,1468 | | | | • Haus II 2,1679 | | | | • Güns 2,375 | | | | • vergu(n)stig -ü- 2,378 | Komm.: | + Sippe | | • glumseⁿ I 2,629 | Komm.: | + Sippe | | • grumseⁿ I 2,740 | Komm.: | + Sippe | | • Gunst 2,377 | Komm.: | + Sippe | | • Hengst 2,1450 | | | | • G(e)henk 2,1453 | | | | • B(e)henk 2,1454 | Komm.: | + Sippe | | • Heis II 2,1682 | Komm.: | + Sippe; vgl. Anm. | | • Heisel III 2,1687 | Komm.: | vgl. VII,750 | | • granseⁿ -ä- 2,783 | | | | • jamseⁿ II 3,42 | Komm.: | hieher?; vgl. Anm.! | | • Chlauch (I) 3,622 | Komm.: | hieher?; vgl. Anm. | | • chnamseⁿ 3,743 | Komm.: | + Sippe; hieher? vgl. Anm. | | • Kramausis 3,818 | Komm.: | hieher?; vgl. Anm. | | • chrangleⁿ 3,831 | | | | • chrank 3,833 | Komm.: | + Sippe | | • Chrank 3,835 | | | | • Chrankel 3,836 | Komm.: | + Sippe | | • Junker (II) 3,49 | | | | • Chundschaft 3,353 | | | | • Chunkleⁿ 3,364 | | | | • Chunst 3,367 | | | | • Chlūch(eⁿ) 3,622 | | | | • Chrūchel 3,786 | Komm.: | hieher? | | • chrunkleⁿ 3,836 | | | | • chü(n)ftig 3,361 | | | | • chünstleⁿ 3,369 | Komm.: | + Sippe | | • Lünseⁿ 3,1344 | | | | • Chä(n)sterli 3,366 | | | | • chlänkeⁿ II 3,660 | | | | • chränkeⁿ II 3,836 | | | | • jämsen 3,42 | Komm.: | + Sippe; hieher? vgl. Anm. | | • Chlauch (I) 3,622 | Komm.: | (P., Dim.); hieher? vgl. Anm. | | • chnamsleⁿ 3,743 | Komm.: | hieher? vgl. Anm. | | • Chlīch 3,622 | Komm.: | hieher? | | • Linse(n) I 3,1343 | | | | • līs 3,1422 | Komm.: | hieher? | | • Flachslīsi 3,1423 | | | | • Münch 4,318 | | | | • Bank 4,1380 | Komm.: | (Pl., Dim.) | | • Bänkleⁿ 4,1389 | | | | • Münster 4,340 | | | | • Vernunft 4,769 | Komm.: | + Sippe | | • bumsig 4,1267 | Komm.: | hieher? | | • Verbunst 4,1395 | Komm.: | + Sippe | | • Manseⁿ I (-ä-) 4,334 | | | | • Bënsel 4,1393 | | | | • bënsereⁿ 4,1393 | | | | • Binz 4,1411 | | | | • Pīs(s)el 4,1701 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Gänsbluem(eⁿ) (I) (-a-) 5,75 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Pfingsteⁿ 5,1160 | | | | • branseleⁿ -ä- 5,739 | Komm.: | + Sippe | | • branscheⁿ II 5,746 | | | | • Pfënster 5,1164 | | | | • Plü(n)si 5,123 | | | | • g(e)blu(n)set 5,123 | Komm.: | + weitere Sippe | | • Brunst 5,746 | | | | • ūfpflu(n)seⁿ 5,1250 | | | | • verpflunset 5,1250 | | | | • brünseleⁿ 5,744 | Komm.: | + Sippe | | • brünscheleⁿ 5,746 | Komm.: | + Sippe | | • brünsteleⁿ 5,750 | Komm.: | + Sippe | | • ramsleⁿ I 6,955 | Komm.: | + weitere Sippe | | • G(e)rams 6,957 | | | | • Ranft 6,1049 | Komm.: | + Sippe | | • Rank 6,1133 | Komm.: | vgl. Anm. | | • raisig 6,1286 | Komm.: | vgl. Anm. | | • rauseⁿ II 6,1287 | Komm.: | + Sippe; vgl. Anm. | | • ränkeⁿ 6,1138 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Ränki 6,1141 | | | | • Runs 6,1142 | Komm.: | (Pl., Dim.) + Sippe | | • Hängseil 7,750 | Komm.: | > Heisel | | • Sënf 7,1166 | | | | • Sänkel 7,1210 | | | | • senft 7,1168 | Komm.: | (sanft) | | • sumpfig -ü- 7,993 | | | | • sunkeⁿ 7,1215 | Komm.: | vgl. Anm. | | • G(e)schank -ä- 8,931 | | | | • G(e)schänk 8,937 | | | | • schänkeⁿ 8,938 | Komm.: | + weitere Sippe | | • Schänkel 8,968 | | | | • Schinkeⁿ 8,971 | | | | • Schwank 9,1995 | | | | • Schwänk 9,2001 | Komm.: | + weitere Sippe | | • G(e)spä(n)st 10,371 | Komm.: | + Sippe; in der Anm. Belege aus der ä.Spr. | | • abspänstig 10,380 | | | | • G(e)spunst -ü- 10,380 | | | | • Stank 11,1125 | Komm.: | Vokalisierung von -n- mit folg. verschobenem k | | • G(e)stank 11,1125 | Komm.: | Vokalisierung von -n- mit folg. verschobenem k | | • stinkeⁿ 11,1129 | Komm.: | Vokalisierung von -n- mit folg. verschobenem k | | • Tal 12,1303 | Komm.: | ON. Sīeⁿ-, Se¹ieⁿ-, -öi- -tal < Sinkend Tal(‘Sinchendal’. 1400/8, QW.) ZgRisch XII,1315u. | | • dings 13,475 u. | Komm.: | vgl. 1,4 | | • Dank 13,607 | Komm.: | + Sippe | | • Dänk 13,636 | Komm.: | + Abll. etc. | | • Dinkel 13,685 | | | | • dunkeⁿ 13,688 | Komm.: | + Sippe | | • Tunkeⁿ I 13,700 | | | | • tünkleⁿ II 13,708 | Komm.: | ?; vgl. Anm.! | | • Tünkli II 13,717 | | | | • tunkel 13,710 | Komm.: | + Sippe | | • Tansel 13,721 | Komm.: | + Sippe | | • Dunst 13,807 | | | | • Tunst 13,808 | Komm.: | + Sippe | | • Tūsch (I) 13,1934 | Komm.: | + Sippe | | • teiseⁿ 13,1768 | Komm.: | hieher? vgl. Anm. | | • Trank 14,1125 | Komm.: | + Sippe | | • trinkeⁿ 14,1158 | Komm.: | + Sippe | | • G(e)trinkel 14,1183 | Komm.: | + Sippe | | • Träⁿs(g) 14,1221 | Komm.: | + Sippe | | • Tri(n)s I 14,1222 | Komm.: | + Sippe | | • trüⁿseⁿ 14,1228 | Komm.: | + Sippe | | • G(e)spä(n)st 10,371 | Komm.: | ä.Spr. (in der Anm.) | | • ertränkeⁿ 14,1146 | Komm.: | ä. Spr. (‘ertracht’ 1397, Z. XIV,1150u.) | | • Tränki 14,1153 | Komm.: | ä.Spr. (‘träichy’ neben ‘tränky’ Ndw LB 1456/1569) XIV,1155M.) | | • g(e)hinkeⁿ 2,1107 A | Komm.: | ‘falsche’ Restitution nach Staubs Gesetz | | • verhinkeⁿ 2,1107 A | Komm.: | ‘falsche’ Restitution nach Staubs Gesetz | | • Trinkeleⁿ I 14,1183 | Komm.: | ‘falsche’ Restitution nach Staubs GesetzTränkleⁿ Anm. XIV,1190o. < Träichleⁿ XIV,1189u. | | • Blā(w)trīscheⁿ 14,1361 | Komm.: | ‘falsche’ Restitution nach Staubs Gesetz(‘blatrinschen’ XIV., GHdschr.) | | • Tünkel 12,220 | Komm.: | Problematisches zu Staubs GesetzTǖchel) vgl. Anm. | | • Trinkeleⁿ I 14,1183 | Komm.: | besondere Verbreitung | | • Schinkeⁿ 8,971 | Komm.: | besondere Verbreitungvgl. Anm.!! (Wanderung) | | 1.1.1.1.1.3.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Kontraktion: im Hiat (∅) | | • mueleⁿ 4,191 | Komm.: | ū + e̥ > u̮e ; vgl. Anm. | | 1.1.1.1.1.3.2.1 | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Kontraktion: -h-: a+h+Vokal > ā, ō | | • Ach 1,63 | Komm.: | -ō- ZO. | | • blān 5,105 | | | | • rāleⁿ 6,864 | Komm.: | vgl. Anm.; hieher? | | • schlaheⁿ 9,275 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Trahen 14,680 | | | | • Sta(c)hel I 10,1197 | Komm.: | vgl. Stachel (+ Anm.) > ā, kein ō!ahd. stahel | | 1.1.1.1.1.3.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Kontraktion: -h-: ä+h+Vokal > ǟ | | • Ächer 1,69 | | | | • mächleⁿ 4,56 | Komm.: | hieher? | | • Twähel 14,1810 | | | | 1.1.1.1.1.3.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Kontraktion: -h-: ë+h+e̥ > ē¹ | | • Vëch 1,647 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Hēr(r)e(n)vogel 1,694 | | | | • Hēr II 2,1555 | | | | • Hēr(r)e(n)hätzleⁿ 2,1831 | | | | • Leheⁿ I n. 3,1236 | Komm.: | vgl. Anm. | | • lēheneⁿ 3,1239 | | | | • sëheⁿ 7,523 | Komm.: | vgl. Anm. | | • g(e)schëheⁿ 8,434 | | | | • Schwëher 9,1797 | Komm.: | vgl. Anm. ("jüngere Kontraktionsform" ǣ) | | • Spëher 10,82 | Komm.: | (‘spere’ 1376, FEWelti 1895 X,83o.) | | 1.1.1.1.1.3.2.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Kontraktion: -h-: i+h+Voakl > ie | | • sëheⁿ 7,523 | Komm.: | (2. 3. Sg.) | | 1.1.1.1.1.3.2.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Kontraktion: -h-: ü+h+Vokal > üe, ǖ¹, ǖ² | | • Bühel 4,1094 | | | | 1.1.1.1.1.3.2.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Kontraktion: -h-: â+h+Vokal > ā (>ō) | | • fāheⁿ 1,716 | | | | 1.1.1.1.1.3.2.7. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Kontraktion: -h-: äˆ+h+Vokal > ǟ | | • Häl II (-ǟ-) 2,1133 | | | | 1.1.1.1.1.3.2.8. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Kontraktion: -h-: ē+h+Voakl > ie | | • Schlēhe(n) 9,500 | | | | 1.1.1.1.1.3.2.9. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Kontraktion: -h-: î+h+Voakl > ie, ī, ē | | • Fieleⁿ 1,779 | | | | • Wīhchessel 3,517 | | | | • līheⁿ 3,1241 | | | | • Wīhnacht 4,658 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Bīel 4,912 | | | | • Wī(h)rauch 6,98 | | | | • Rīheⁿ I m. n. 6,795 | | | | • sīheⁿ 7,586 | Komm.: | + Sippe | | 1.1.1.1.1.3.2.10. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Kontraktion: -h-: û+h+Vokal >ue | | • ūfhiⁿ 2,1325 | | | | 1.1.1.1.1.3.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Kontraktion: -ch- > -h- | | • Jūchert -ǖ- 3,8 | | | | • Wuecherstier 11,1237 | | | | • Chuecheⁿ II 3,145 | | | | • Spīcher I 10,30 | Komm.: | dazu Spīr II 10,448 | | • Tǖchel (I) 12,220 | Komm.: | + Sippe | | 1.1.1.1.1.3.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Kontraktion: -egi- > ei | | • Eidëchs 1,94 | | | | • gegen 2,140 | Komm.: | (‘gein’ nur äSpr.) | | • legeⁿ 3,1173 | Komm.: | ahd. -agi-, mhd. -egi- > -ei (bzw. ā usw.)(2. 3. Sg. Ind. Präs., Kond., Ptc. prät.) | | • Meitle(n) 4,76 | Komm.: | Maidahd. -agi- > mhd. -egi > ei | | • Näpper 4,771 | Komm.: | (Nī²ber | • sageⁿ -ä- (I) 7,380 | Komm.: | ahd. -agi- > ei (bzw. Monophthong.)(2. 3. Sg. Ind. Präs., Kond., Ptc. prät.) | | • Täding I 12,433 | Komm.: | + Sippe | | • trageⁿ -ä- 14,432 | | | | • G(e)jaid 3,10 | | | | • G(e)tregede 14,603 | Komm.: | ahd. -agi- > mhd. -egi- > eiäSpr.! | | 1.1.1.1.1.3.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Kontraktion: -igi-, -idi- > ī | | • chīdeⁿ II 3,149 | Komm.: | vgl. Anm. | | • ligeⁿ 3,1204 | Komm.: | (2. 3. Sg.) | | 1.1.1.1.1.3.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Kontraktion: zweifelhaft | | • Glën 2,630 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Hue(n) 2,1370 | Komm.: | (Pl.) | | • Chiel 3,207 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Bredi(g) Pr- 5,400 | | | | • bredigeⁿ 5,405 | | | | • Bredi(g)er 5,407 | | | | 1.1.1.1.1.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitativ: Assimilation | | • Ërdepfel 1,379 | Komm.: | Vokal-Assimilation, vorgreifendeHördöpfel | | • äppas 1,595 | Komm.: | Vokal-Assimilation, vorgreifende(etwas)vgl. Anm. I,593o. | | • Ëpper(i) 4,1463 | Komm.: | Vokal-Assimilation, vorgreifendeËrd-Ber) | | • ritiriereⁿ 6,1633 | Komm.: | Vokal-Assimilation, vorgreifende(retiriereⁿ) | | 1.1.1.1.1.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: qualitiativ: Metathese | | • Rüdigil 6,589 | Komm.: | (Ridiggül) | | • retiriereⁿ 6,1633 | Komm.: | (rite̥riereⁿ) | | • Tar(r)ësseⁿ 13,1200 | Komm.: | (Tërrasseⁿ) | | 1.1.1.1.2.1.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: im einsilbigen W. vor einfacher Konsonanz: vor Verschlußlenis | | • grob 2,688 | Komm.: | Kürze vor Verschlußlenis bewahrt! | | • ab II 1,29 | | | | • Fud 1,682 | | | | • Hag 2,1065 | | | | • chȫg -ō- 3,186 | Komm.: | hieher? | | • Blag 5,35 | | | | • Pflag 5,1221 | | | | • Pflëg 5,1222 | Komm.: | s. Anm. | | • Ruf 6,669 | | | | • Rad 6,479 | | | | • g(e)rad 6,497 | Komm.: | s. auch Bed. B VI,501 | | • Red 6,521 | | | | • Rüd 6,627 | | | | • Rag 6,715 | | | | • Rig 6,747 | | | | • Sib 7,42 | | | | • G(e)sod 7,323 | | | | • Sag I f. 7,375 | | | | • Scheb 8,23 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Schub 8,82 | | | | • Schmid 9,855 | | | | • schreg 9,1597 | | | | • Stab 10,1009 | | | | • stag 10,1480 | | | | • G(e)strod I (-ö-) 11,2049 | | | | • Tag 12,750 | | | | 1.1.1.1.2.1.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: im einsilbigen W. vor einfacher Konsonanz: vor Verschlußfortis (lenisiert) | | • Blatt I 5,179 | | | | • Brëtt 5,890 | | | | • Schritt 9,1676 | | | | • Stat(t) 11,1676 | | | | • Tritt 14,1504 | | | | 1.1.1.1.2.1.1.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: im einsilbigen W. vor einfacher Konsonanz: vor Reibelenis | | • Vëch 1,647 | | | | • Fas 1,1047 | | | | • Mos 4,469 | | | | • Bas 4,1648 | | | | • Bläs 5,153 | Komm.: | vor s¹ < amhd. s | | • Raf(eⁿ) 6,634 | | | | • Ris I 6,1355 | | | | • Ris III 6,1357 | | | | • Ris IV 6,1373 | | | | • Ris V 6,1374 | | | | • Ris VI 6,1375 | | | | • sus (II) 7,1393 | | | | • Stëf 10,1422 | | | | 1.1.1.1.2.1.1.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: im einsilbigen W. vor einfacher Konsonanz: vor Reibefortis (mit Lenisierung) | | • Fach (I) 1,637 | Komm.: | s. a. passim | | • ich 1,74 | | | | • flach 1,1159 | | | | • g(e)mach -ä- 4,16 | | | | • G(e)mäch 4,56 | | | | • Mëss I f. 4,448 | Komm.: | (Bed. 3) | | • Mëss II n. 4,450 | | | | • Mösch 4,505 | | | | • nass 4,791 | | | | • Nis(s) 4,814 | | | | • Bach I 4,947 | Komm.: | (in Namen; s. Anm.) | | • Bach II 4,956 | | | | • bas(s) 4,1650 | | | | • Biss I 4,1693 | | | | • Biss II 4,1694 | | | | • bis 4,1699 | Komm.: | (s. Bed. 2) | | • Blëch 5,6 | | | | • Rëff I 6,644 | | | | • Riss II n. 6,1379 | | | | • Ross 6,1412 | | | | • Rasch 6,1459 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Sëch I 7,136 | Komm.: | Së ̄ch¹ AA; Bs; B; S; Z | | • si(ch) 7,147 | | | | • Saft 7,360 | | | | • Sëss 7,1381 | | | | • sësshaft 7,1386 | | | | • Schiff I n. 8,352 | | | | • Schiss 8,1350 | | | | • Schos(s) 8,1465 | | | | • Verschuss 8,1715 | | | | • Schlich I m. 9,15 | | | | • schloss 9,725 | | | | • Schloss 9,725 | | | | • Schluss 9,741 | | | | • B(e)schlǖss(t) 9,746 | | | | • Schriss 9,1658 | | | | • Spiss 10,548 | | | | • Spruch 10,822 | | | | • stëch 10,1216 | Komm.: | hieher? vgl. Anm. | | • Stich 10,1285 | | | | • Strich 11,2026 | Komm.: | ī²ch¹ AAF. und lt H.; BoAA., E., Gr., G (neben -ĭ-), S., Twann; FJ., S., Ss; GRD. (neben -ĭ-); L, so E.; ‘ZO., S.’ (neben jüngerm -ĭ-) | | • Dach 12,173 | Komm.: | in LE. (in Bed.3a); PAl. (-ō-), Gr., Mac., Rima -ā- | | • dich 12,210 | | | | • Tisch 13,1896 | | | | • Tusch I 13,1952 | | | | • tüsch 13,1961 | | | | • Trass 14,1294 | Komm.: | (> Trō²s PRima) | | • Dresch I 14,1349 | Komm.: | s. Anm. | | 1.1.1.1.2.1.1.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: im einsilbigen W. vor einfacher Konsonanz: vor einfachem Nasal | | • lam 3,1263 | | | | • Ban 4,1268 | | | | • Lunn 3,1296 | | | | • Brom 5,608 | | | | • ram 6,893 | | | | • Ron I 6,1012 | | | | • Su(n) 7,1086 | | | | • Scham II 8,756 | | | | • Schwa(n) 9,1879 | | | | • Spā(n) III 10,293 | | | | • G(e)span 10,293 | | | | • Trom 14,1002 | | | | 1.1.1.1.2.1.1.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: im einsilbigen W. vor einfacher Konsonanz: vor einfachem l | | • Chol(l) 3,207 | Komm.: | (s. auch Bed. 2) | | • Mël(w) 4,217 | | | | • Sal 7,687 | | | | • schëlw 8,750 | | | | • schmal 9,921 | | | | • Bīspël(l) 10,114 | | | | • Spil I n. 10,116 | Komm.: | + Zssen | | • Chilchspil 10,190 | | | | • Tal 12,1303 | Komm.: | vgl. Anm. | | 1.1.1.1.2.1.1.7. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: im einsilbigen W. vor einfacher Konsonanz: vor einfachem r | | • Par 4,1429 | | | | • Bōr I 4,1430 | | | | • Bor I 4,1430 | Komm.: | (Bâr I); vgl. Anm. | | • Bor II 4,1508 | | | | • Bor III 4,1505 | Komm.: | ? | | • Bir 4,1481 | | | | • Sar(r) 7,1258 | Komm.: | hieher (-r oder -rr)? | | • Schar I 8,1095 | | | | • Schar IV 8,1098 | | | | • Schar V 8,1100 | | | | • Hase(n)schār 8,1096 | | | | • Schër I 8,1114 | | | | • Spar II 10,412 | | | | • Spor I 10,454 | | | | • Spor II 10,460 | | | | • Spur 10,474 | | | | • Star I 11,1191 | Komm.: | hieher?; vgl. Anm. | | • Star II (-ä-) 11,1195 | | | | • stareⁿ I 11,1197 | | | | • Stër I 11,1209 | | | | • dar 13,997 | | | | • dir I 13,1202 | Komm.: | s. Anm. | | • dir II 13,1204 | | | | • Tor 13,1263 | Komm.: | s. Anm. | | • Tür 13,1363 | | | | 1.1.1.1.2.1.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: vor Konsonantenverb.: vor cht | | • prächteⁿ 5,397 | Komm.: | ǟ THEgn. | | 1.1.1.1.2.1.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: vor Konsonantenverb.: vor l | | • stalleⁿ 11,39 | Komm.: | Dehnung vor -ll- + Lenisierungā AAF.; BAarw.; Ndw (Matthys; neben -all) | | 1.1.1.1.2.1.2.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: vor Konsonantenverb.: vor st | | • Bross I 5,800 | | | | • Brost 5,800 | Komm.: | -ō- | | • Taster I 13,1980 | Komm.: | ā BLau.; NDW; OBW.Sachs., Sa., UW so E. wohl ă NDWWolf. (JHunziker 1913) | | • Trast II (-ä-) 14,1376 | Komm.: | s. Anm. | | 1.1.1.1.2.1.2.7. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: vor Konsonantenverb.: vor tsch | | • Flotsch 1,1237 | Komm.: | Dehnung vor tsch?ZG (-ō²- und -ŏ-) | | • Flotschi I 1,1238 | Komm.: | Dehnung vor tsch?(Bed. 4) Flōtschi ZG | | • Bratsch 5,1012 | Komm.: | Dehnung vor tsch? | | • Bratscheⁿ I 5,1012 | Komm.: | Brǟtschgeⁿ AAMühlau, Sins | | • Bratscheⁿ II 5,1017 | Komm.: | Brǟtschgeⁿ AABöttst., Fislisb., Leibst., OEn., Rud."sek. Dehng." | | • Quatsch 5,1315 | | | | • Tatsch I 13,2114 | Komm.: | ā UWE. | | • tötscheⁿ II 13,2173 | Komm.: | hieher? vgl. Anm.öˇ ZGOÄg. (SDS:)ȫ L; NDW, so Wolf. (SDS.); U, so Altd., Isleten | | • tratscheⁿ 14,1554 | Komm.: | -atsch- : - ātsch- | | • trätscheⁿ 14,1556 | Komm.: | -ä ̆tsch- : -ǟtsch- | | 1.1.1.1.2.1.2.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: vor Konsonantenverb.: vor l: l+l | | • Fall 1,734 | | | | • Fëll 1,770 | | | | • überal(l) 1,169 | | | | • Fallfleisch 1,1221 | Komm.: | all > āl | | • Gol -ö- 2,213 | Komm.: | hieher? | | • Goll -ö- 2,213 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Chal(eⁿ) 3,194 | | | | • laleⁿ 3,1257 | Komm.: | (?) all > āl | | • Lōl -ȫ- 3,1260 | Komm.: | hieher? vgl. Anm. | | • Mol 4,172 | | | | • Noll I 4,716 | | | | • Noll II 4,716 | | | | • Ball 4,1145 | | | | • Bāl III 4,1148 | Komm.: | (Balleⁿ I) | | • Boll III 4,1170 | | | | • Boll IV 4,1171 | | | | • brǟleⁿ 5,583 | Komm.: | ?; vgl. Anm. ǟ B(Zyro) warsch., < brälleⁿ II mit sek. Dehng | | • Brol(l) 5,586 | Komm.: | (Bed. 2)? | | • brülleⁿ 5,588 | Komm.: | hieher? x brȫlⁿ ? -ǖ- GFs, Ms | | • Protokoll 5,994 | Komm.: | -ōl- AAF., Ke.; Bs; L | | • Sell II 7,711 | | | | • schmölleleⁿ 9,934 | Komm.: | vgl. auch; schmēl- U angelehnt an schmāl ? | | • schelle(n) II 8,549 | Komm.: | vgl. auch; schēleⁿ UAltd. nach Schāleⁿ ? | | • Schrōleⁿ 9,1617 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Schwall (II) 9,1807 | | | | • Stal(l) 11,4 | Komm.: | + Zssen | | • strōleⁿ I 11,2233 | | | | • strōleⁿ II 11,2233 | Komm.: | Dehnung vor -ll- + Lenisierung -oll- > -ōl- ? hieher oder Ablaut? vgl. Anm. | | • Toll 12,1673 | | | | • trōleⁿ 14,887 | Komm.: | s. Anm.ōl < oll wird abgelehnt P. D.gegen BSG. XX,71 Ablaut angenommenKl. IIIb ë -- a, u -- ogibt es dan ein ō?? | | • trōleⁿ 14,887 | Komm.: | : trolleⁿ XIV,935Dehnung vor -ll- (+ Lenisierung)? | | • Tschōl II 14,1726 | Komm.: | Dehnung vor -ll- (+ Lenisierung)?hieher?; vgl. Anm. | | • Tschōli 14,1724 | Komm.: | Dehnung vor -ll- (+ Lenisierung)?: Tscholli I XIV,1725 : Tscholli II XIV,1726 | | 1.1.1.1.2.1.2.3.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: vor Konsonantenverb.: vor m: m+m | | • Flam(m) 1,1196 | | | | • Gammer 2,298 | Komm.: | hieher? zu Āmer (Bd. I,218)? | | • grimmeⁿ 2,733 | Komm.: | + Subst.; hieher? | | • schlämm 9,544 | Komm.: | + Anm. !!nur präd./adv. schlǟm Schw; UWE.; ZG; ZDättl., Hörnli, ZOll und lt. Prof. Grob, Spillm. | | • Schwumm II 9,1869 | | | | • Schwumm III 9,1870 | | | | • Schläm(m)i 9,547 | Komm.: | Schlǟmi UWE. (nach dem. Adj.) | | • Schram(m)eⁿ -ä- 9,1618 | | | | • Schwämmi II 9,1856 | | | | • schwimmeⁿ 9,1864 | | | | • Stamm (I) 11,393 | | | | • Stimm 11,406 | | | | • stimmeⁿ 11,416 | Komm.: | in GT. (älter), W stīmeⁿnach Stimm > Stīm AP: GRH., T., W | | • timmer -mb- 12,1802 | Komm.: | + Sippetīmer PFruttwald (ĭ², ī²); GSev., W., We.Tīmeri GW. (Gabath.)tīmmereⁿ GGr., Sennw. (SDS.) tīmereⁿ AAZ.✝; GFrümsen, Sev. (SDS.)tīmbereⁿ AABremg. (neben ĭ) | | 1.1.1.1.2.1.2.4.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: vor Konsonantenverb.: vor n: n+n | | • Ma(nn) 4,239 | | | | • Bann 4,1270 | | | | • Sinn I m. 7,1045 | | | | • Ūsspa(nn) 10,241 | | | | • Vorspann 10,241 | | | | • Rigelspan(n) 10,241 | | | | • Ringspa(nn) 10,242 | | | | • G(e)spann I (-ä-) n. 10,242 | | | | • Spann III 10,279 | | | | • span(n)eⁿ I 10,246 | Komm.: | in APLb. tw. spāneⁿ; vgl. Anm. nach dem Subst. g’spann + Zssen | | • Spin(n)i II 10,326 | Komm.: | ī¹ AP; GRh.; vgl. Anm. | | • Spin(n)i II 10,326 | Komm.: | Unnerchī²ni GGRabs X,328o. (Anm.) | | 1.1.1.1.2.1.2.5.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: vor Konsonantenverb.: vor r: r+r | | • Murreⁿ I 4,384 | Komm.: | Mōreⁿ AP; GT. | | • Narr 4,776 | | | | • bereⁿ 4,1458 | | | | • Schnur(r)eⁿ IV 9,1286 | Komm.: | (Schnurr II) | | • stor(r)eⁿ 11,1241 | Komm.: | + Sippe | | • Borr 4,1505 | | | | • Bor II 4,1508 | | | | • Geblärr 5,139 | | | | • Pfar(r) II 5,1169 | | | | • plarreⁿ I 5,135 | Komm.: | + Sippe | | • plarreⁿ II 5,135 | Komm.: | + Sippe | | • Pfar(r)er 5,1170 | | | | • Pfärrich 5,1174 | | | | • pfir(r)eⁿ 5,1177 | | | | • pfurreⁿ 5,1178 | | | | • Pfurris 5,1180 | | | | • G(e)surr -ü- 7,1287 | | | | • Sërreⁿ 7,1269 | | | | • surr(e)leⁿ 7,1287 | | | | • sur(r)eⁿ 7,1287 | Komm.: | + Sippe | | • Mu(el)tscharreⁿ 8,1101 | | | | • scharre(n) (I) 8,1102 | | | | • G(e)schir(r) 8,1145 | | | | • schmorreⁿ 9,972 | | | | • schmurreⁿ (II) 9,973 | | | | • schnurreⁿ I 9,1282 | | | | • schwereⁿ 9,2091 | | | | • Schnar(r) 9,1270 | | | | • Spar(r) I 10,413 | Komm.: | mit Anm.‘im NO über das Gebiet hinaus, auf dem a vor rr gedehnt zu werden pflegt’ | | • Spar(r) II 10,445 | | | | • Sper(r) II f. 10,422 | | | | • G(e)splarr 10,716 | | | | • sper(r)eⁿ 10,423 | Komm.: | + Sippe | | • spüreⁿ 10,477 | | | | • star(r) I 11,1197 | | | | • G(e)stor(r) 11,1240 | | | | • G(e)stür(r) 11,1377 | | | | • stur(r)eⁿ -ü- 11,1275 | Komm.: | hieher? | | • Dar(r)eⁿ 13,1004 | Komm.: | s. Anm. | | • der(r)eⁿ 13,1016 | Komm.: | + Sippe | | • dorr 13,1256 | | | | • dür(r) 13,1345 | | | | • dor(r)eⁿ 13,1256 | | | | 1.1.1.1.2.1.2.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: vor Konsonantenverb.: vor l: l + Kons. | | • bald 4,1194 | Komm.: | ā uTH | | • Salb 7,798 | | | | • sëltseⁿ 7,872 | Komm.: | s. Anm. | | • schëlteⁿ 8,718 | | | | • Spalt 10,205 | | | | • Spëlt I 10,224 | | | | • stelleⁿ 11,76 | Komm.: | gᵉ-stalt | | • Stëlz 11,371 | | | | 1.1.1.1.2.1.2.3.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: vor Konsonantenverb.: vor m: m+Kons. | | • Imb 1,233 | | | | • schlämm 9,544 | Komm.: | vgl. Anm. | | • timmer -mb- 12,1802 | | | | 1.1.1.1.2.1.2.4.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: vor Konsonantenverb.: vor n: n+Kons. | | • Schwanz 9,2014 | Komm.: | ā AP; GRh., W.; zT. noch nas. | | 1.1.1.1.2.1.2.5.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: vor Konsonantenverb.: vor r: r+Kons. | | • Ern I m. n. 1,461 | | | | • Farn 1,1017 | | | | • fërn 1,1019 | | | | • Schwarm -ä- 9,2154 | | | | • Dorn I 13,1622 | | | | • urcheⁿ 1,434 | | | | • kur(r)lig 3,448 | | | | • z(e)säme(n)chnǖrpeleⁿ 3,758 | | | | • Lärch 3,1380 | | | | • lërneⁿ 3,1384 | | | | • Märch 4,394 | | | | • Nërv 4,788 | Komm.: | ë > ë ̂ | | • bërchteleⁿ 4,1538 | Komm.: | ë > ë ̂ | | • nerggeleⁿ 4,789 | Komm.: | e > ê | | • Norggel -ö- 4,789 | Komm.: | ö > ö ̂ | | • norggeⁿ -ö- 4,789 | Komm.: | o > ô | | • Porgg 4,1589 | Komm.: | o > ô | | • Borseⁿ 4,1601 | Komm.: | o > ô | | • Porte(n) II 4,1632 | Komm.: | o > ô | | • partleⁿ 4,1618 | Komm.: | a > â | | • Bart II 4,1612 | Komm.: | a > â | | • Pflartsch 5,1257 | | | | • Quart 5,1305 | Komm.: | (s. Bedd. 3aβ, b, cβz; 4) | | • Sarg 7,1297 | | | | • surggeⁿ 7,1322 | | | | • sȫrkeⁿ 7,1323 | | | | • surpeⁿ -ü- 7,1331 | | | | • schärbis 8,1228 | | | | • schërb 8,1230 | | | | • Schërb 8,1231 | Komm.: | + Sippe | | • schirbeⁿ 8,1236 | | | | • schirbereⁿ 8,1236 | | | | • Schirbi 8,1236 | | | | • Schurff 8,1247 | Komm.: | + Sippe | | • ume(n)schurggeleⁿ 8,1252 | Komm.: | + weitere Sippe | | • Schärpeⁿ 8,1303 | | | | • schorpeⁿ 8,1303 | | | | • Schürpeleⁿ 8,1304 | | | | • schorpfeⁿ 8,1304 | | | | • Schart II m. 8,1307 | | | | • Schert(eⁿ) 8,1310 | | | | • Schort 8,1311 | | | | • b(e)schurteⁿ 8,1312 | | | | • Schurz I 8,1318 | | | | • schlurfeⁿ -ü- 9,642 | | | | • schlirggeⁿ 9,646 | | | | • Margeⁿschloss 9,736 | Komm.: | (Malchen-Schloß) | | • schmirweⁿ 9,986 | | | | • schnarfleⁿ -ä- 9,1318 | | | | • Schnarzeⁿ 9,1327 | Komm.: | + weitere Sippe | | • schwarz 9,2171 | | | | • Schwärzi 9,2212 | Komm.: | + weitere Sippe | | • Charspuele(n) -üe- 10,199 | | | | • Stërleⁿ 11,1209 | | | | • stërbeⁿ 11,1378 | | | | • starch 11,1426 | | | | • Stor(ch) 11,1460 | | | | • g(e)starket 11,1478 | | | | • Storpel -ö- 11,1547 | | | | • türleⁿ 13,1408 | | | | • derb 13,1412 | | | | • verderbeⁿ -ë- 13,1416 | | | | • Dërbeleⁿ 13,1437 | | | | • Turb I 13,1437 | | | | • dörfeⁿ 13,1511 | Komm.: | s. Anm. | | • Tirggel 13,1567 | Komm.: | s. Anm. | | • Torggel II 13,1578 | | | | • Torggel III 13,1578 | | | | • Darm 13,1595 | | | | • Dorn I 13,1622 | | | | • Torsch 13,1680 | | | | • Durst 13,1683 | | | | • dert 13,1696 | | | | • Turteⁿ II 13,1704 | | | | • Tärtsch III 13,1711 | | | | • tärzeⁿ 13,1712 | | | | • Tërzeⁿ 13,1713 | | | | • Tschargg 14,1791 | Komm.: | + Sippe | | • Tschirggeⁿ 14,1794 | Komm.: | + Sippe | | • Tschorgg I (-ö-) 14,1795 | Komm.: | + Sippe | | • Tscherleⁿ 14,1796 | | | | 1.1.1.1.2.1.3.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: in offener Silbe: vor Verschlußlenis | | • Obe(r)teⁿ 1,54 | Komm.: | -ō- AA; Bs; SnJura | | • fluger 1,1181 | Komm.: | - ū F | | • Chabis 3,98 | Komm.: | -ā- Bs.; GRChur, He., Ths. | | • mägereⁿ -e- 4,103 | Komm.: | -ĕ¹ AP; TH; Z, -ē- NDW; Zo | | • mägersch 4,103 | Komm.: | -ē- GWa. | | • Buder 4,1036 | Komm.: | ŭ² AA; B; GL; GR; LG.; SCHWE.; UW; W; ZGū AAFri. (ū²); BoAa.; GRHe. | | • bladereⁿ 5,15 | Komm.: | -ā- Bs.; S | | • Bläger -e- 5,37 | Komm.: | ǟ ZO., -ē- GRChurw., Hald., V.; U | | • Pflüderliⁿg 5,1221 | Komm.: | ǖ GRHe | | • pflëgeⁿ 5,1223 | | | | • Räbel 6,23 | Komm.: | ǟ Bs.; BLF.; UWE | | • robeⁿ 6,69 | Komm.: | -ō- GRChur, He., Pr. tw.; GO tw. | | • Rube(n) (Rub) m. 6,75 | Komm.: | -ū- NDW (ui) Anlehnung an rūb? hieher? | | • redeⁿ 6,544 | Komm.: | -ē- AAFri. tw.; Bs.; GSa.; S | | • Rüdeⁿ 6,627 | Komm.: | -ǖ²- BHk. -ü ̆ -BSi.; ZStdt wohl ausd. einsilb. Form, hieher? | | • rageⁿ II 6,717 | Komm.: | + weitere Sippe-ā- AAF.; GRMai.; GWl.; NDW; U; ZG; ZO | | • g(e)ragelig 6,719 | Komm.: | + weitere Sippegrāgelig AAFri.; Bsg’rāget AALeer.;GRoHe., Valz.; Ugrāgleⁿ AAFri.; Bs.; ZS.Grāgleⁿ ZS. | | • Rubrik 6,78 | Komm.: | in NDW auch Rūbrīkχ (-ui-) | | • rëgneⁿ 6,729 | Komm.: | rëtneⁿ AAAaret., Leer. | | • sibeⁿ (I) 7,44 | Komm.: | (Vb) -ī²- AA; B; GL; NDW; Z-ī¹- AP; ZStdt (neben -ī²-) nach dem einsilb. Subst. | | • sageⁿ -ä- (I) 7,380 | | | | • Sageⁿ -ä- II 7,423 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Sëge(n)s 7,472 | Komm.: | -ë ̄ - Bs; GRThs.; PMac.; GRag., GR; UWE; U tw.; ZErl., Kn | | • schläberig 9,6 | Komm.: | in Bs tw. ǟ und ē² | | • schlidereⁿ 9,85 | Komm.: | mit jüngerer Dehnung GBuchs, oT. | | • Schlodeⁿ 9,86 | Komm.: | in FJ. mit jüngerer Dehnung | | • Made(n)schloss 9,736 | Komm.: | ā ZLunn. | | • schmideⁿ 9,864 | Komm.: | -ī- NDW (Matthys), -ī²- BTwann | | • schrībeⁿ 9,1492 | Komm.: | Kond. schrĭb ..., -ī²- BGoldb., Kön., S., Stdtschrĭbi ..., -ī²- BE. | | • Schrag(eⁿ) 9,1591 | Komm.: | ā AAF., Fri und Lt h.; Bs; BS.; GRHe.; LE. G.; NDW; U, auch Sch.; Z | | • Schwadeⁿ III 9,1746 | Komm.: | ā ZKn. | | • G(e)schwader II 9,1746 | Komm.: | ā ZKn. | | • Schabeⁿ 8,7 | Komm.: | ā ZO. lt. Brunner | | • Schübel 8,87 | Komm.: | -ǖ²- AAZein.; GRMai., Ths | | • Schoder I 8,276 | Komm.: | Tschōder Id. B "wohl sekundär" | | • Schoder II 8,277 | Komm.: | in GMs., Sa. mit Dehnung | | • verschwēdereⁿ 9,1755 | Komm.: | vgl. Anm. ZKn.< e¹ : ă; vgl. G(e)schwader II 9,1746 | | • stabeⁿ 10,1046 | Komm.: | + Zssen. Abll. 1050-59 | | • Stub(eⁿ) 10,1101 | Komm.: | -ǖ- UWE. | | • stüber 10,1194 | | | | • Stagele(n) -ä- 10,1481 | Komm.: | + Sippe | | • Stigel I 10,1536 | | | | • Stogel -ö- 10,1544 | | | | • Stagleⁿ 10,1481 | Komm.: | GRAv. (B.) heute abgelehnt; hieher? | | • Stridel 11,2049 | | | | • trabeⁿ I 14,45 | Komm.: | (s. Anm.) | | • Treber 14,58 | | | | 1.1.1.1.2.1.3.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: in offener Silbe: vor Spirans | | • Faseⁿ II 1,1058 | Komm.: | hieher? | | • Fusel (II) 1,1084 | Komm.: | ū² AAZein.; GW | | • Füsi 1,1085 | Komm.: | ǖ AP; GR.; Z tw., Fīßi GRObS x pfǖseⁿ ! | | • Goffereⁿ 2,131 | Komm.: | Gōfereⁿ AP fragwürdig; BSG. I ŏ | | • Maser -ä- 4,444 | Komm.: | ā Zoll. | | • Bofel I 4,1043 | Komm.: | GRGlar., oHE., L., Mai.; GSa., W. -ō- | | • Baseⁿ (I) 4,1648 | Komm.: | ā BSchw., S. Bǟsi AAF., Ke., Kulmert., Leer., Schi., Z.; Bs; GRD., He.; GSa.; SCHW.; UWE; ZG; ZO., S., W | | • Bësem 4,1667 | | | | • busereⁿ I 4,1748 | Komm.: | UWE | | • busereⁿ II 4,1749 | | | | • rëcheⁿ II 6,114 | Komm.: | wohl quantitative Angleichg, an Rāch | | • Raf(eⁿ) 6,634 | Komm.: | vgl. Anm. (Ablaut) | | • rüffeleⁿ 6,678 | Komm.: | ī² U | | • riseleⁿ 6,1366 | Komm.: | ī² BS.; GTam. | | • riseⁿ I 6,1368 | | | | • riseⁿ II 6,1374 | Komm.: | (zT.) nach einsilb W. | | • Raschi IV 6,1461 | Komm.: | ā GSaL. | | • Sefi 7,341 | Komm.: | ē NDW; U | | • rëcheⁿ II 6,114 | Komm.: | wohl quantitative Angleichung an Rāch | | • Rāfeⁿ II 6,634 | Komm.: | vgl. Anm. (Ablaut) | | • rüffeleⁿ 6,678 | Komm.: | ī² U | | • riseleⁿ 6,1366 | Komm.: | ī² BS; GTam. | | • riseⁿ I 6,1368 | Komm.: | (zT.) nach 1silb. W | | • riseⁿ II 6,1374 | Komm.: | (zT.) nach 1silb. W | | • Raschi IV 6,1461 | Komm.: | ā GSaL. | | • G(e)schifer 8,378 | Komm.: | -ǖ²- BIns | | • Schlifereⁿ I 9,159 | Komm.: | + Sippe; vgl. Anm. -ǖ²- GRThs | | • schlifereⁿ (I) 9,159 | Komm.: | + Sippe; vgl. Anm. | | • Schlufi -ü- 9,179 | Komm.: | -ū²- S tw. | | • dacheⁿ -ä- 12,188 | | | | • Dacher 12,189 | | | | • dachleⁿ -ä- 12,189 | | | | • Taf(e)leⁿ 12,499 | Komm.: | + Sippe | | • tifig 12,603 | | | | 1.1.1.1.2.1.3.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: in offener Silbe: vor ahd. -h- | | • Blaheⁿ 5,46 | | | | • Sta(c)hel I 10,1197 | Komm.: | + Sippe | | 1.1.1.1.2.1.3.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: in offener Silbe: vor -l- | | • Fülli I 1,795 | Komm.: | (nicht Gemin.!)-ū²- Bs; GR tw.; GW.; S | | • holeⁿ I 2,1154 | Komm.: | (Bed. 2) | | • boleⁿ 4,1177 | Komm.: | + weitere Sippe; unsicher wieweit l/ll | | • Bolis(s) P- 4,1184 | Komm.: | ŏ Bs; BBr.; GR; TH; ZElgg > policeō AA; LG; SCHW; OBW; U; ZG | | • Poli I NN. 4,1183 | Komm.: | ŏ APAppenz.ō SCHWE. < Hippolyt | | • Saleⁿ I 7,692 | Komm.: | ā GLK; GRHe., Pr. (auch -ō-), Sch.; PAl. (-o-); GSa. | | • Schale(n) II 8,542 | Komm.: | ā oAA, F. und lt H.; BsL.; BG (JHunz. 1908, sonst -ă-), Hahnenmoos, Lenk; "L"; S, so NA.; NDW; UWolf.; WMü. hieher? vgl. Anm. | | • schelle(n) II 8,549 | | | | • Mal(ch)enschloss 9,736 | Komm.: | Maleⁿ- ă GRS.; SCHR.; TH so Egn., Hw., Keßw., Mü.ā AAWOhl.; BsMaler-ă ZGlattf.ā ZO., StdtMaletă AABremg.; BE, S., Stdtā AALeer.; BM. und lt AvRütte | | • Schmāleⁿschloss 9,736 | | | | • Schmaleⁿ -ä- 9,930 | | | | • Schwileⁿ (I) 9,1843 | Komm.: | (Schwil) ī²- S | | • Spaleⁿ I 10,108 | Komm.: | + Sippe ā GRNuf.spelig ē UR., Urs. | | • Spaleⁿ II 10,112 | Komm.: | ā ZStdt | | • Spil I n. 10,116 | Komm.: | + Sippe | | • Spole(n) 10,192 | Komm.: | -o¹- GRMu., Nuf., Ths | | • stroleⁿ 11,2233 | Komm.: | hieher? | | • strōleⁿ II 11,2233 | Komm.: | hieher? | | • taleⁿ 12,1349 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Taler II 12,1350 | | | | • Talieⁿ 12,1393 | Komm.: | Dā- Bs; BLauf. | | • doleⁿ 12,1650 | Komm.: | -ō- AAZein.; Bs; BLau.; PAl.; UWE.; UR | | • Toleⁿ I 12,1675 | Komm.: | -ō- Bs.; BLau.; Sis.; GRChur, He., Mal., Mu., Nuf., Rh., S., Spl., Tam., Val.; PAl., Mac.; GBuchs, O., Sev., Vättis, W.; UWE.; UR., Urs, Wassen; WG | | • Tuleⁿ II 12,1695 | Komm.: | -ū- BHk. und lt ASchaerGWl., Wb., W.; SNA (ū²) | | 1.1.1.1.2.1.3.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: in offener Silbe: vor Nasal | | • Granneⁿ 2,742 | Komm.: | (amhd. -n-!) | | • Chän(n)el 3,310 | | | | • Canneⁿ 3,309 | Komm.: | hieher? | | • maneⁿ 4,293 | Komm.: | ă BO.; GL; GR; TH; Zā AA; Bs; BM.; GSa.; UW | | • Rame(n) 6,889 | Komm.: | ă BBR., Ha., Si.; GRA., D., Pr., S., Sculms, Tschapp., Tschiertsch.; SCH (Kirchh.); SCHWE.; OBWSa.; Wā AABr., F., Hell., Ke., Wegenst.; AP; Bs; B vorw.; GL; GRChur, Mai., Sculms; LReid.; PPo.; GRh., stdt; SCHHa.; S; TH; UWE; U; Z "ā zT. auf schrifts | | • rëgneⁿ 6,729 | Komm.: | rë ̄neⁿ FSs. | | • Roneⁿ 6,1012 | Komm.: | ŏ BBR., G., Ha., Schw., Si.; GRD., Pr., L.; GSa.; aSCHW, Muo.; OBW; WMü.-ō- AAFri.; BsL.; BGr. (St. b), Hk.; GRNuf., V. und sonst; GA., Widn.; SCHW; NDW; UWE; U; Wă GLK.ŭ² GLH., M.ū² GL (einz. Angaben.); GRMai.; GTam. | | • simereⁿ 7,956 | Komm.: | ī² GFs., Wb. | | • Summer 7,975 | Komm.: | ō¹ APH., I | | • saneⁿ 7,999 | Komm.: | ā AAKöll., Leer. und lt.Rochh.; BBe., Biel., E., M., um Th (Zyro); SL (Schild) | | • g(e)schanet 8,792 | Komm.: | ūs-g(e)schanet ă GRPr., -ā- GRSeew.; GMs., Sa., Wsst.ā GSa. ✝ | | • Schin 8,833 | Komm.: | Schīneⁿ AA (Rochh.; wohl Fri.); GRHe., uPr.; TN.; UUrs.; WVt. | | • tammereⁿ -ä- II 12,1795 | Komm.: | vgl. Anm. | | • dëmereⁿ 12,1801 | Komm.: | ǟ GLNäfels | | • Tineⁿ 13,130 | Komm.: | in TB (SDS.) Tē¹nuⁿ | | • doneⁿ 13,229 | Komm.: | -ō- BLau. | | • Doneⁿ III 13,233 | Komm.: | -ō- BBipp | | 1.1.1.1.2.1.3.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: in offener Silbe: vor r | | • Märch 4,394 | Komm.: | (s. Anm.) | | • Matēri 4,552 | | | | • Bareⁿ 4,1439 | | | | • Bäri (Bëri) N. 4,1453 | | | | • bēreⁿ II 4,1458 | | | | • Bēri II 4,1461 | | | | • bëreⁿ I 4,1475 | Komm.: | (S. Bed. 1b) | | • Sar(r)eⁿ III 7,1261 | | | | • Soreⁿ II 7,1273 | | | | • g(e)säret 7,1262 | | | | • schareⁿ I 8,1099 | Komm.: | + weitere Sippe | | • schëreⁿ I 8,1117 | | | | • schëreⁿ II 8,1119 | | | | • schëreⁿ III 8,1144 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Schoreⁿ I 8,1194 | Komm.: | + Sippe | | • schoreⁿ II 8,1196 | | | | • schüreⁿ 8,1224 | | | | • Mareⁿschloss 9,736 | | | | • Schnur(r)eⁿ III 9,1286 | | | | • Schnur(r)eⁿ IV 9,1286 | | | | • verschwëreⁿ 9,2131 | | | | • spareⁿ -ä- 10,393 | | | | • Spiritus(s) 10,453 | | | | • spore(n) III 10,470 | | | | • sporig 10,472 | | | | • spüreⁿ 10,477 | | | | • Stareⁿ 11,1191 | Komm.: | hieher? vgl. Anm. | | • stor(r)eⁿ 11,1241 | Komm.: | + Zssen Abll. | | • Stor(r)eⁿ V 11,1247 | | | | • Türeⁿ 13,1363 | | | | • dörfeⁿ 13,1511 | Komm.: | töreⁿ; s. Anm. | | 1.1.1.1.2.1.3.7.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: in offener Silbe: in fremden WW.: vor r | | • Spiritus(s) 10,453 | | | | • Matēri 4,552 | | | | • Rubrik 6,78 | | | | • Sigar(r)eⁿ 7,490 | | | | • Stor(r)eⁿ V 11,1247 | | | | • Sar(r)eⁿ III 7,1261 | | | | 1.1.1.1.2.1.3.7.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: in offener Silbe: in fremden WW.: vor ss | | • Masseⁿ I 4,444 | Komm.: | in NDW; ZG auch ā | | • Sasseⁿ 7,1379 | | | | 1.1.1.1.2.1.3.7.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: in offener Silbe: in fremden WW.: roman. Suffix -et(to) | | • Fazzelet 1,1144 | | | | • Glarinēt 2,642 | | | | • Bagēt 4,1053 | | | | • Barēt 4,1442 | | | | • Pagēter 4,1053 | Komm.: | s. Anm. | | • Stilēt 11,248 | | | | • Bilēt I 4,1170 | | | | • Manschetteⁿ 4,336 | Komm.: | vor Verschlußfortiszur Dehnung vgl. Malêteⁿ IV,68 < mallette | | • Bolēteⁿ 4,1182 | | | | 1.1.1.1.2.1.3.7.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Dehnung: in offener Silbe: in fremden WW.: vor t(t), z | | • Satan 7,1433 | | | | • Tatereⁿ 13,2055 | Komm.: | s. Anm. | | • Spezel 10,671 | | | | • Spezi II 10,671 | | | | • Spoz(eⁿ) 10,715 | | | | 1.1.1.1.2.2.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: vor -j- | | • sǟ(i)jeⁿ 7,593 | | | | • Schīeⁿ 8,1 | | | | • schnī(j)eⁿ I 9,1202 | | | | 1.1.1.1.2.2.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: vor -w- | | • Blūwel -ǖ- 5,247 | Komm.: | -ŭww- BBr., R., Sa., Zweis. | | • Pflūwel -ǖ- 5,1267 | Komm.: | -ŭww- BHa. | | • Sū(w) 7,1486 | | | | • schnīweⁿ 9,1383 | | | | • schnēwereⁿ 9,1383 | Komm.: | ê > eschnēfereⁿ GL; UMW.; NDW; OBWschnĕfereⁿ GL, so H. | | • Spūweleⁿ 10,631 | Komm.: | û > u | | • spǖ(w)eⁿ 10,632 | Komm.: | û > u+ Sippe | | • trūwe(n) I (-ǖ-) 14,1588 | Komm.: | ǖw > ü ̆ww | | • Trǖw 14,1621 | Komm.: | ǖw > ü ̆ww | | 1.1.1.1.2.2.1.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: vor -m- | | • Flū(m) 1,1197 | Komm.: | Flŭm GRRh. + BSG. XIX,140! Lehnw. | | • chūm 3,288 | Komm.: | in AP; SCH; TH mit gesetzl. Verkürzung chumm | | • vornǟm 4,720 | Komm.: | ä ̂ > ä | | • Baum 4,1230 | | | | • Brām (I) 5,597 | Komm.: | ô (< â) < o | | • Pflūm II 5,1247 | Komm.: | -ūmeⁿ, zT. -ūmmeⁿ-ŭmmeⁿ AP; GRChur; SCHSchl., Stdt | | • rūme(n) I 6,917 | Komm.: | -ūmm- B tw.-ŭm(m)- AP; BZweis.; GRChur, He., Pr.; GA., Rh (Mooser), Stdt, W.; SCH; TH tw., ZBenk, Uhw. | | • Saum I 7,943 | Komm.: | ô > ŏ | | • Saum II 7,944 | Komm.: | ô > ŏ | | • sūmeⁿ 7,957 | | | | • Schūm 8,777 | Komm.: | + Sippe | | • Schwūm I 9,1868 | | | | 1.1.1.1.2.2.1.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: vor -n- | | • loneⁿ 3,1001 | Komm.: | (lâcheⁿ) | | • Mānet 4,236 | Komm.: | â > a | | • blaneⁿ 5,105 | Komm.: | â > abloneⁿ + Sippe | | • Schīn 8,799 | Komm.: | î > i | | • schīneⁿ (II) 8,819 | Komm.: | î > i | | • wārschīnlich 8,833 | Komm.: | î > i | | • schwīnig I 9,1906 | Komm.: | î > i | | • schwīniⁿ 9,1907 | Komm.: | î > i | | • schwīneⁿ II 9,1910 | Komm.: | î > i | | • Spīne(n) 10,337 | Komm.: | î > i | | • schōn I 8,838 | Komm.: | ö ̂ > öflekt. schöˇneʳ AP; G tw.; THKeßw.Komp. schönnerunflekt. schöˇⁿ | | 1.1.1.1.2.2.1.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: vor -l- | | • schǖchlich 8,144 | | | | 1.1.1.1.2.2.1.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: vor -r(r)- | | • b(e)schūreⁿ II 8,1208 | | | | • schwār -ǟ- 9,2050 | Komm.: | ä ̂ > äschwä ̆ r BAarw., Be., Br., OBW. -öˇ²- FJ.Komp. schwĕ²rer LE., G.; OBW; USch.-ä ̆ rr- BBr. (PSchild II,370)vgl. SDS. II,153⁴!Kürzung vor -rr-; s. schon BSG. X,74 | | • B(e)schwǟrd 9,2149 | Komm.: | ä ̆ GW; OBW-schwä ̆ rt USch.-schwărt UMad.vgl. Anm. oder Kürzung vor Sonor+Verschluß | | • Spīreⁿ 10,448 | | | | • stȫreⁿ I 11,1259 | Komm.: | ö ̂ > ö | | 1.1.1.1.2.2.1.8. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: vor bewahrter Reibefortis | | • Rāch 6,87 | Komm.: | in WMü. mit sek. Kürzung Răch | | • Schnūf 9,1156 | | | | • schnūfeⁿ 9,1158 | Komm.: | + Sippe | | 1.1.1.1.2.2.1.9. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: vor lenisierter Reibefortis | | • Lācheⁿ 3,998 | Komm.: | (Lâch)dazu Lâchtann(eⁿ) XIII,68 | | • schlieffeⁿ 9,161 | Komm.: | schlǖffeⁿ, schlü ̆fst, schlü ̆ft | | • Sprīss(eⁿ) 10,929 | Komm.: | Sprĭ¹s | | • Sprǖsseⁿ 10,940 | Komm.: | (Sprieß) | | • strīcheⁿ 11,1984 | Komm.: | (zT. lenis, zT. > h) | | 1.1.1.1.2.2.1.11. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: vor Sonorlaut + Verschluß, Kürzung vor l + Verschlußlaut | | • feilseⁿ 1,815 | Komm.: | ei vor l+ Verschl. > ĕ¹ | | • Helg(eⁿ) 2,1199 | | | | • helseⁿ I 2,1212 | Komm.: | ? vgl. heilseⁿ II,1215 | | • Heiltum 2,1152 | | | | • heilig II 2,1148 | Komm.: | ? | | • Helg(eⁿ) 2,1199 | | | | • Muelt(eⁿ) 4,215 | Komm.: | ue > u, o "Mold SCH"Molt AA; APK.Multeⁿ AALeer., L (neben ue) | | 1.1.1.1.2.2.1.12. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: vor Nasal + Verschlußlaut | | • Allmein 1,190 | | | | • allenggeⁿ 1,275 | Komm.: | (all-einig) | | • enengget 1,280 | Komm.: | (ein-einig) | | • einlif 1,283 | | | | • engstig 1,340 | | | | • enggeⁿ 1,341 | | | | • einzig 1,358 | | | | • fī(e)nd 1,846 | | | | • Fründ 1,1303 | | | | • abgāⁿ 2,8 | Komm.: | an (usw.)-gänd (Ptc.) | | • Heimgarte(n) 2,434 | Komm.: | ei vor n + Verschlußl. > ĕ, ä ̆ [Kürzung auch nach Brandstetters GEs.] | | • Heinz N. 2,1477 | Komm.: | ei vor n + Verschlußl. > ĕ, ä ̆ | | • Henz N. 2,1477 | Komm.: | ei vor n + Verschlußl. > ĕ, ä ̆ | | • Heinzeⁿ 2,1477 | Komm.: | ei vor n + Verschlußl. > ĕ, ä ̆ | | • meineⁿ 4,309 | Komm.: | ei vor n + Verschlußl. > ĕ, ä ̆ (Ptc. g’ment; vgl. Anm.) | | • Nemtig 4,758 | Komm.: | ei vor n + Verschlußl. > ĕ, ä ̆ | | • Lǖmdeⁿ 3,1273 | Komm.: | vgl. die Anm. | | • nǖnt 4,770 | | | | • nünt (II) 4,868 | | | | • Bünt 4,1401 | | | | • ung(e)rīmt 6,902 | | | | • bereinigeⁿ II 6,993 | | | | • bereinigeⁿ II 6,993 | | | | • schīneⁿ (II) 8,819 | Komm.: | (3. Sg. Ind. schĭnt neben schīneⁿ uws.) | | • schlaheⁿ 9,275 | Komm.: | (Präs. Ind. schlŏnd, -ŭ-, -öˇ-) | | • stā(n) 11,493 | Komm.: | (Pl. Ind. Präs. stăn(d), -ŏ-, -ŭ-, -ö- XI,495o.)(Ptc. Präs. stä ̆nd, -nt, stönt XI,495u.) | | 1.1.1.1.2.2.1.13. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: vereinzele Fälle vor Doppelkons. | | • būsteⁿ 4,1801 | Komm.: | hieher?in THErm., Hw pŭsteⁿPŭsti n. THBerl."im Ablauterhältnis"?vgl. beisteⁿ IV,1793bīsteⁿ IV,1794 Abl. ? | | • Sēcht I m. 7,242 | Komm.: | ê > e ĕ GStdt | | • schǖchter 8,158 | Komm.: | vgl. Anm. | | • schlāffereⁿ -ǟ- 9,113 | Komm.: | + Abll. schlāpfereⁿ, -ǟ-isoliert von Schlâff | | 1.1.1.1.2.2.1.15. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: Übertragung der Kürze aus Brandst. Ges. auf eingliedr. Kurzformen | | • Grōsseⁿ 2,806 | | | | • Brāmeleⁿ 5,600 | | | | • Brāmeⁿ II 5,600 | | | | • Brǟmeⁿ II 5,601 | Komm.: | vgl. Anm.; Brŏm-Ber | | 1.1.1.1.2.2.1.16. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: Kürzung nach Typus Hās: Hăseⁿ | | • Mās 4,434 | | | | 1.1.1.1.2.2.1.7.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: vor Geräuschlenis: Kürzung von ī, ū, ǖ | | • Grǖsel 2,809 | Komm.: | ü ̆ Z tw. | | • Chrūsel I 3,861 | Komm.: | + Sippe | | • Chrūsel II 3,861 | Komm.: | + Sippe | | • Nīdel 4,672 | Komm.: | Nidleⁿ ; s. Anm.-ī-¹- AAF., Ke., Leer., St.; oBs; B; GR; L; Schw; S; UW; W; ZDättl., Erl.-ĭ¹ - GT.; WLeuk; ZO., Stdt, Wint., Zoll. | | • būcheⁿ II (-ǖ-) 4,977 | Komm.: | bŭ¹heⁿ AALeer. | | • Budel I 4,1033 | | | | • būdereⁿ 4,1037 | Komm.: | ŭ¹ AP; GT. | | • brīseⁿ I 5,791 | Komm.: | prĭ¹seⁿ BSi. | | • Brīseⁿ III 5,796 | Komm.: | ĭ B lt Zyro | | • rībeⁿ 6,53 | Komm.: | -ĭ¹- B tw. | | • rīseⁿ III 6,1335 | Komm.: | BSi.; GT. tw. | | • rūbis -ǖ- 6,76 | | | | • rǖbleⁿ 6,78 | | | | • rücheleⁿ (-ie-) 6,173 | Komm.: | hie her?vor germ. h | | • Ruchel 6,186 | Komm.: | ŭ¹ GWb. | | • Rūchli 6,187 | Komm.: | ŭ¹ GWb. | | • Rīheⁿ I m. n. 6,795 | Komm.: | vor h | | • sūber 7,63 | | | | • Sīdeⁿ 7,305 | Komm.: | in AA tw.; API., M.; B tw.; G tw.; ZG (Dän.); Z tw. Sĭdeⁿ | | • sīheⁿ 7,586 | | | | • b(e)schīb 8,37 | Komm.: | + Sippe | | • b(e)schiebeⁿ 8,73 | Komm.: | bᵉ | | • Schǖbeⁿ II 8,97 | Komm.: | bᵉ-schäubeⁿ; bᵉ-schǖbeⁿ | | • schǖ(ch) 8,117 | Komm.: | vor germ. h+ Sippe | | • schīdeⁿ 8,266 | Komm.: | vor Dental | | • schūderbar 8,282 | Komm.: | vor Dental+ weitere Sippe | | • Trūd (N.) 14,341 | Komm.: | vor DentalTrŭdi usw. s. Anm. XIV,342u. | | • Blindschlīch 9,8 | Komm.: | hieher? | | • schlīcheⁿ 9,10 | | | | • schwīgeⁿ 9,1779 | | | | • Schnūfel -ǖ- 9,1157 | Komm.: | vgl. Anm. | | • schnūfleⁿ 9,1165 | Komm.: | ŭ¹ BM. | | • Spīcher I 10,30 | | | | • Spīs I 10,521 | Komm.: | + Sippe | | • Stǖber II 10,1191 | Komm.: | + Abll. | | • stūbis -ǖ- 10,1193 | | | | • trībeⁿ 14,65 | Komm.: | î > ĭ¹ | | • Schūfleⁿ 8,382 | Komm.: | ŭ AP; Bs Stdt (-ŭff- neben -ūff-); B tw. (so E., G., Stdt.); FJ (jünger ū); G tw. (so F., Rüti, Stdt., T.); mTH. , Keßw. | | 1.1.1.1.2.2.1.10.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: vor Verschlußfortis: Kürzung von ī, ū, ǖ | | • Flūteⁿ 1,1231 | Komm.: | ǖ L; SCH; SCHW; TH; UW; ZGHüppeⁿ AAZein.; U | | • grūpeⁿ -ǖ- 2,789 | | | | • Hǖp 2,1488 | | | | • chūteⁿ -ǖ- 3,570 | | | | • Chnūp 3,745 | Komm.: | + Sippe | | • Mīggiss 4,123 | Komm.: | hieher? | | • Mūt 4,570 | Komm.: | + SippeMūd, Mūdeⁿ usw. : -ŭ¹- | | • Mīteⁿ 4,565 | | | | • Bīt 4,1850 | Komm.: | vgl. Anm.! hieher? | | • Mūtech II 4,575 | Komm.: | zT. nicht hieher? vgl. Anm. | | • nǖt 4,868 | | | | • blǖgeⁿ 5,42 | Komm.: | blǖggeⁿ , -ü ̆¹- | | • pfūteⁿ I 5,1203 | Komm.: | (s. Beleg) | | • Pflūt(eⁿ) 5,1264 | Komm.: | (Bed. 2) + Sippe | | • Rūggeteⁿ 6,777 | Komm.: | ŭ¹ AAZein. | | • Rūp(eⁿ) 6,1196 | Komm.: | ŭ AAZ.; Bs.; BR.; vgl. Anm. | | • Rūd -ǖ- 6,622 | | | | • Rūt I 6,1796 | Komm.: | s. Bedd. 3eß, g, 4. | | • Rūt II 6,1797 | Komm.: | s. Beleg | | • rīteⁿ 6,1664 | | | | • Rītereⁿ II 6,1725 | | | | • Sīte(n) 7,1448 | | | | • Schīt 8,1506 | | | | • Schnūp 9,1248 | Komm.: | (vgl. Anm.) + Sippe | | • Schnūz 9,1430 | Komm.: | + Sippe | | • Waldschrīt 9,1674 | Komm.: | vor Dental | | • schrīteⁿ 9,1675 | Komm.: | vor Dental | | • spūteⁿ 10,631 | | | | • Sprǖz(eⁿ) 10,940 | Komm.: | (Sprieß) | | • Stīper 11,1146 | Komm.: | + Sippe | | • dūzeⁿ 12,37 | | | | • Tūggis 12,1187 | Komm.: | s. Anm. | | • Tǖggeler -ü- 12,1197 | | | | • Frītag I 12,849 | Komm.: | s. Anm. | | • tūpeⁿ I 13,964 | | | | • tūpeⁿ II 13,964 | | | | • tǖpsleⁿ -ü- 13,995 | | | | • Tūtel I 13,2083 | | | | • Tūtel III 13,2086 | | | | • Tūteⁿ II 13,2087 | | | | • tūtleⁿ 13,2087 | | | | • tǖtsch 13,2193 | | | | • Tschūgger 14,1717 | | | | • Tschūgg II 14,1718 | | | | • tschūteⁿ I 14,1803 | Komm.: | vgl. Anm. | | 1.1.1.1.2.2.1.14.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: Kürzung akzentuell bedingt: unter "scharfgeschnittenem Akzent (in der 1. P. Imp.) | | • hȫreⁿ 2,1572 | Komm.: | (Bed. 3); vgl. Anm. | | • luegeⁿ 3,1221 | Komm.: | satztonbedingte Kürzung/Monophthongierunglug, log vgl. Anm. | | • sē 7,1 | Komm.: | vgl. Anm. | | • schwīgeⁿ 9,1779 | Komm.: | vgl. Anm. | | 1.1.1.1.2.2.1.7.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: vor Geräuschlenis: Kürzung vor ā, ǟ, ē, ȫ | | • lochneⁿ 3,1001 | Komm.: | (lâcheⁿ) | | • rǟcheleⁿ 6,92 | Komm.: | + weitere Sippe | | • g(e)sȫd 7,322 | Komm.: | vgl. Anm. zu gᵉsodeⁿ VII,323 | | • Schǟse(n) 8,1322 | Komm.: | ĕ B, so E., Gr.; SBb. | | • Schlēhe(n) 9,500 | | | | • Stāfel 10,1394 | Komm.: | hieher? | | • Dācheⁿ I 12,169 | | | | • Dācheⁿ II (T-) 12,172 | | | | 1.1.1.1.2.2.1.14.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: ohne qualitative Veränderung: Kürzung akzentuell bedingt: Kürzung des Haupttonvok. nach Brandstetter | | • Egēni N. 1,143 | Komm.: | (Eugen)vgl. auch die (fremden) TNN. | | • Chlevē N. 3,630 | Komm.: | (Kleophea)vgl. auch die (fremden) TNN. | | • Theodor N. 12,32 | Komm.: | Tédōrvgl. auch die (fremden) TNN. | | • Acka 1,163 | Komm.: | ? | | • ämmig a- 1,220 | Komm.: | vgl. Anm. zu Schä ̂r VIII,1109M. | | • Schërarm 1,453 | | | | • drīfach 1,641 | | | | • sovil 1,776 | | | | • wievil 1,777 | | | | • Bīfang 1,856 | | | | • Dēfang 1,858 | Komm.: | ? | | • Buechfink 1,868 | | | | • ei(n)fart 1,1027 u. | | | | • Ūffart 1,1029 | | | | • Hō(ch)fart 1,1032 | | | | • Drīfuess 1,1094 | | | | • Grōssvater 1,1129 | | | | • Spigūch 2,106 | Komm.: | ? | | • Schǟrgunteⁿ 2,383 | Komm.: | vgl. Anm. zu Schä ̂r VIII,1109M. | | • schie(r)gärete 2,396 u. | | | | • Heimgarte(n) 2,434 | | | | • Baumgart(eⁿ) 2,436 | | | | • Wī(n)gart 2,439 | | | | • Rǟbe(n)grueb 2,694 | | | | • ūfhiⁿ 2,1325 | | | | • ūshiⁿ 2,1338 | | | | • nā(ch)hër 2,1563 | | | | • tätschuseⁿ 2,1342 | Komm.: | Wŏret [Wârheit] II,1342u. | | • Mū(l)harpfeⁿ 2,1633 | | | | • Bǖlharz -üe- 2,1655 | | | | • Grōsschind 3,345 | | | | • Chrott I 3,876 | Komm.: | Brŏdwürst III,880M. (L) | | • chrāzeⁿ I 3,923 | Komm.: | Grŏsätti III,923M. | | • Lī(n)lache(n) 3,1004 | | | | • Līch(n)am 3,1015 | Komm.: | (Bed. 2b) | | • massleidig 3,1084 | | | | • Brūtlauf -ǖ- 3,1117 | | | | • Lēpold N. 3,1352 | | | | • Schuellērer 3,1369 | | | | • g(e)hōrlōs -ȫ- 3,1430 | | | | • mēr 4,362 | Komm.: | ‘mê denn’ > mĕdeⁿ IV;366o. | | • Schuehmacher 4,53 | | | | • Māl I 4,143 | Komm.: | ein Mâl (4g4) IV,146M. | | • Schue(l)meister 4,527 | | | | • Grōs(s)mueter 4,592 | | | | • Schwǟrnȫter 4,866 | | | | • schärbeinleⁿ 4,1306 | Komm.: | vgl. Anm. zu Schä ̂r VIII,1109M. | | • Brāmber(i) 4,1470 | | | | • strūbbarteⁿ 4,1615 | | | | • Buschottleⁿ -ü- 4,1775 | | | | • Rīssblī 5,2 | | | | • Brǟm I 5,598 | Komm.: | brä ̂m-voll (Bed. 1) V,598 | | • Brämos 5,607 | Komm.: | ? | | • Brōtbrosmeⁿ 5,806 | | | | • Lǖtpriester 5,856 | | | | • Rāf II 6,634 | Komm.: | (ON., Răfrüti) VI,634o. | | • rëgneⁿ 6,729 | Komm.: | Bradwürst (ZMönch. Stdt) VI,730M. | | • Schǟrring 6,1096 | Komm.: | vgl. Anm. zu Schä ̂r VIII,1109M. | | • Hīrāt 6,1582 | | | | • Sēlg(e)rǟt 6,1622 | | | | • bīrǟt 6,1626 | | | | • Riet 6,1729 | Komm.: | Rĭd-Acher VI,1734M. | | • Vensucht -ē- 7,275 | Komm.: | ? | | • Wātsack 7,646 | | | | • Rǟbsāmeⁿ 7,936 | | | | • Lī(n)sāt 7,1420 | | | | • Rumisattel 7,1437 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Nā(ch)scheid 8,210 | | | | • zweischūflig 8,392 | | | | • zweischäftig 8,400 | | | | • Schlīffschueh 8,484 | | | | • Mūlschëlleⁿ 8,568 | | | | • schōn I 8,838 | Komm.: | Schŏnig (ON. < Schôn-Egg) VIII,856M. | | • Schu(e)poss 8,1031 | Komm.: | vgl. Anm. VIII,1041u. | | • Mu(el)tschërr(eⁿ) 8,1140 | Komm.: | Mut- AAReitnau | | • Scharlach I 8,1258 | Komm.: | Stĭ¹ⁿzwülha VIII,1259o. (BG.) [< Steiⁿ-] | | • gǟchschutz(ig) -ü- 8,1733 | | | | • zweischlǟff(e)rig 9,115 | | | | • Huebschmid 9,860 | | | | • Hārschnuer 9,1303 | | | | • Blǟschwinteⁿ 9,1952 | | | | • Bǖ(sch)schwing 9,1970 | | | | • Brūtschwester 9,2234 | | | | • Steig 10,1508 | Komm.: | Stăgenacker (ON.) X,1511u. | | • Chuestall -üe- 11,20 | | | | • Bīstall 11,26 | | | | • Wuecherstier 11,1237 | Komm.: | hieher?Wocher- ZG | | • Fīrtag 12,829 | | | | • Hadampf Hä- 12,1906 | | | | • mē(r)dann -de(nn) 13,41 | | | | • Mūltäsch(eⁿ) I 13,1862 | | | | 1.1.1.1.2.2.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: î > ĭ² vor -h | | • Rīheⁿ I m. n. 6,795 | | | | 1.1.1.1.2.2.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: î, û, ü ̂ > ĭ², ŭ², ü ̆² vor Nasal + Verschlußlaut | | • fī(e)nd 1,846 | | | | • Fīnd 1,846 | | | | • Fründ 1,1303 | | | | • Bünt 4,1401 | | | | 1.1.1.1.2.2.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: î > ĭ² nach Brandstetters Gesetz | | • hinacht 4,661 | | | | 1.1.1.1.2.2.2.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: î, û, ü ̂ > ĭ², ŭ², ü ̆² im Sandhi | | • us 1,550 | Komm.: | vgl. Anm. | | • gëbeⁿ 2,71 | Komm.: | gist, git | | • hǖt 2,1780 | | | | • villīcht 3,1049 | | | | • nǖt 4,868 | Komm.: | vgl. Anm. | | • sīt 7,1445 | Komm.: | vgl. Anm. | | 1.1.1.1.2.2.2.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: ü ̂ > ĭ im 1.Zs.-Glied enstpr. "Brandstetters Gesetz" | | • Bǖ(l)bëck 4,1111 | Komm.: | Kürzung + Dehnung | | • Lǖtpriester 5,856 | Komm.: | Kürzung + Dehnungvgl. Anm. | | 1.1.1.1.2.2.2.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: im Satzschwachton | | • nid (nüt) 4,874 | Komm.: | Kürzung + Dehnungnit | | 1.1.1.1.2.2.2.7. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: ei vor l + Kons. > ĕ¹ , ä ̆ | | • heilig II 2,1148 | | | | • Helg(eⁿ) 2,1199 | | | | • helseⁿ I 2,1212 | Komm.: | (hieher? vgl. Anm. sowie heilseⁿ II,1215) | | 1.1.1.1.2.2.2.8. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: ei vor Nasal + Kons. > ĕ (> ä ̆ ) | | • Allmein 1,190 | | | | • alleinig 1,275 | | | | • ei(n)einig 1,280 | | | | • einlif 1,283 | Komm.: | vgl. Anm. | | • einzig 1,358 | | | | • alleinzig 1,359 | | | | • meineⁿ 4,309 | Komm.: | vgl. Anm. | | 1.1.1.1.2.2.2.9. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: ei > ĕ¹ , ä ̆ nach Brandstetters Gesetz | | • Fart 1,1026 | Komm.: | ein Fart I,1027u. | | • Heimgarte(n) 2,434 | | | | • Māl I 4,143 | Komm.: | (Māl I , Bedd. 4g3,4,) ein Mâl | | 1.1.1.1.2.2.2.10. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: ei > ĕ¹, e², ä im Sandhi | | • kei(n) 3,316 | | | | • chlei(n) 3,650 | Komm.: | (eⁿ chläⁿ GL III,653M.) | | 1.1.1.1.2.2.2.11. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: ou > ŏ, ŭ nach Brandstetters Gesetz | | • Baumgart(eⁿ) 2,436 | | | | 1.1.1.1.2.2.2.12. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: ou > ŏ im Sandhi | | • au(ch) 1,71 | | | | 1.1.1.1.2.2.2.13. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: au (< ou) > ä ̆ im Sandhi | | • au(ch) 1,71 | | | | • Frau(w) 1,1241 | | | | 1.1.1.1.2.2.2.14. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: ie> ĭ, ĕ¹ nach Brandstetters Gesetz | | • wievil 1,777 | | | | • Ried 6,1729 | Komm.: | Rĭdacher VI,1734M. | | 1.1.1.1.2.2.2.15. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: ie> ĭ, ĕ¹ im Sandhi | | • gar -ä- 2,395 | Komm.: | schier gar II,396u. | | 1.1.1.1.2.2.2.16. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: ue vor l + Kons. > ŭ², o | | • Muelt(eⁿ) 4,215 | | | | 1.1.1.1.2.2.2.17. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: ue > ŭ², o nach Brandstetters Gesetz | | • Buechfink 1,868 | | | | • Schuellērer 3,1369 | | | | • Schuehmacher 4,53 | | | | • Schue(l)meister 4,527 | | | | • Chuestall -üe- 11,20 | | | | 1.1.1.1.2.2.2.18. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Kürzung: mit qualitativer Veränderung: ue > ŭ² im Satzschwachton | | • due 12,39 | | | | 1.1.1.1.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Starkton: quantitativ: Schwankende Quantität in fremden WW. | | • Mīneⁿ 4,315 | | | | • Nudel 4,676 | | | | • Stāfel 10,1394 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Taf(e)leⁿ 12,499 | Komm.: | vgl. Anm. | | 1.1.1.2.1.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: a: a > ä | | • Casāggeⁿ 3,499 | Komm.: | (oder ä˳? dann zu Reduktion) | | • Scharmutz I (-ä-) 8,1270 | Komm.: | (oder ä˳? dann zu Reduktion) | | • Scharmutz II 8,1301 | Komm.: | (oder ä˳? dann zu Reduktion) | | 1.1.1.2.1.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: a: a > e | | • Salsiz 7,870 | Komm.: | (oder e̥ ? ; dann zu Reduktion) | | • partu 4,1626 | Komm.: | (oder e̥ ? ; dann zu Reduktion) | | • scharmant 8,1269 | Komm.: | (oder e̥ ? ; dann zu Reduktion) | | 1.1.1.2.1.1.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: a: a > o | | • Vakanz 1,732 | | | | • Casāggeⁿ 3,499 | | | | • Kalënder 3,195 | | | | • partu 4,1626 | | | | • Patënt 4,1803 | | | | • Patīn(d)li 4,1805 | | | | • Batōnieⁿ 4,1805 | | | | • Brabanter 5,303 | | | | • stolliereⁿ 11,283 | | | | • Salāri -ǟ- 7,689 | | | | • Salāt 7,689 | | | | • Schabëlleⁿ 8,24 | | | | • Salü 7,694 | Komm.: | auch Soli Bs; ZSatzschwachton?? | | 1.1.1.2.1.1.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: a: a >u | | • Kamisōl 3,256 | | | | • Kampatsch 3,305 | | | | • Kusāgg 3,529 | | | | • Patënt 4,1803 | | | | • Schabëlleⁿ 8,24 | | | | • Skabëll(eⁿ) 10,1 | | | | • Stadāl 10,1333 | | | | • Tabak 12,40 | | | | 1.1.1.2.1.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: e: e > a | | • Granidier 2,744 | Komm.: | (soweit nicht ḁ gemeint, dann zu Reduktion)vgl. auch Anm. | | • Lavier 3,1110 | Komm.: | (soweit nicht ḁ gemeint, dann zu Reduktion) | | • Malūn(eⁿ) 4,170 | Komm.: | (soweit nicht ḁ gemeint, dann zu Reduktion)vgl. Anm. | | • paramissi 4,1437 | Komm.: | (soweit nicht ḁ gemeint, dann zu Reduktion) | | • barillin 4,1444 | Komm.: | (soweit nicht ḁ gemeint, dann zu Reduktion)(ä. Spr.) | | • Përpëndikel 4,1598 | Komm.: | (soweit nicht ḁ gemeint, dann zu Reduktion) | | • Përsōn 4,1599 | Komm.: | (soweit nicht ḁ gemeint, dann zu Reduktion)(ä. Spr.) | | • Batōnieⁿ 4,1805 | Komm.: | (soweit nicht ḁ gemeint, dann zu Reduktion) | | • Revier 6,649 | Komm.: | (soweit nicht ḁ gemeint, dann zu Reduktion) | | • Scharāni 8,1104 | Komm.: | (soweit nicht ḁ gemeint, dann zu Reduktion) | | • Tër(r)ineⁿ 13,1201 | Komm.: | (soweit nicht ḁ gemeint, dann zu Reduktion) | | 1.1.1.2.1.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: e: e > i | | • Pergamënt 4,1565 | | | | • Petschaft 4,1931 | | | | • petschiereⁿ 4,1932 | | | | 1.1.1.2.1.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: e: e > o | | • prostiereⁿ 5,858 | | | | 1.1.1.2.1.2.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: e: e > u | | • Pergamënt 4,1565 | | | | • Petschier 4,1932 | | | | 1.1.1.2.1.3.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: o: o > a | | • Gorsē 2,429 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Kolander 3,209 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Kollatz 3,209 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion)+ Abll. | | • Kumandi 3,291 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Kumedi 3,291 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Kanette 3,309 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Karālis 3,421 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Karnet 3,464 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Karnūt 3,464 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Molest 4,174 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Muntūr 4,345 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • marōsch 4,358 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Paletteⁿ II 4,1154 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Polënteⁿ 4,1182 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Bolënser 4,1181 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • poliereⁿ 4,1183 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Bastützler 4,1785 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion)(ä. Spr.) | | • Batilleⁿ 4,1805 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • brobiereⁿ 5,304 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Soldāt II 7,855 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion)vgl. Anm. | | • florētsīdiⁿ 7,307 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Schoffreteⁿ 8,381 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • trumpiereⁿ 14,1060 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | 1.1.1.2.1.3.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: o: o > u | | • Losament 3,1449 | | | | • Lusier 3,1457 | | | | • loschiereⁿ 3,1460 | | | | • Bolēteⁿ 4,1182 | | | | • Buschgade 4,1776 | | | | • Blodōn 5,23 | Komm.: | s. Beleg | | • spoliereⁿ 10,193 | | | | • Storī -ö- 11,1248 | Komm.: | anders Anm. (ä. Spr.) | | • struppiereⁿ 11,2319 | | | | • Dorlotteⁿ 13,1594 | | | | • Tuskān (N.) 13,1968 | | | | 1.1.1.2.1.3.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: o: o > u: vor Nasal | | • Kumandi 3,291 | | | | • Kumidant 3,291 | | | | • kumidiereⁿ 3,291 | | | | • Cumaschger 3,291 | | | | • Kumedi 3,291 | Komm.: | + Sippe | | • Kumers 3,292 | | | | • Komēt 3,292 | | | | • Kumissär 3,293 | | | | • kummliziereⁿ 3,293 | | | | • kumōd 3,293 | | | | • Kummōdeⁿ 3,293 | | | | • kumfeniereⁿ 3,304 | | | | • Kumferënz 3,304 | | | | • kumfojeⁿ 3,304 | | | | • Komplēt 3,305 | Komm.: | (ä. Spr.) | | • kumfūs 3,304 | | | | • Cumun 3,294 | | | | • Kumplēter 3,305 | | | | • Komplott 3,305 | | | | • Kompost 3,306 | | | | • Kumpan 3,306 | | | | • Kumpenei 3,306 | | | | • Kumplimënt 3,306 | | | | • kuntenent 3,325 | | | | • kuntinewierlich 3,325 | | | | • promoviereⁿ 5,610 | | | | • Kundelierer 3,361 | | | | • kunterbiereⁿ 3,377 | | | | • Pomādeⁿ 4,1253 | | | | • muntiereⁿ 4,345 | | | | • brungsiereⁿ 5,739 | | | | • Muntūr 4,345 | | | | 1.1.1.2.1.4.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: i: i > aLaute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: i: i > ä | | • Maliō 4,169 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Panaier 4,1285 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Binätsch 4,1308 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Bistung 4,1795 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion)vgl. Anm. | | • Stilēt 11,248 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • trimächteⁿ 14,998 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Trimëlleⁿ 14,999 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | 1.1.1.2.1.4.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: i: i > ä | | • trimächteⁿ 14,998 | | | | 1.1.1.2.1.4.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: i: i > e | | • Lemiteⁿ 3,1267 | Komm.: | (soweit nicht e̥ ; dann zu Reduktion) | | • Mixtūr 4,608 | Komm.: | (soweit nicht e̥ ; dann zu Reduktion) | | • Spirāleⁿ 10,452 | Komm.: | (soweit nicht e̥ ; dann zu Reduktion)wohl hieher | | • trimächteⁿ 14,998 | Komm.: | (soweit nicht e̥ ; dann zu Reduktion) | | 1.1.1.2.1.4.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: i: i > o | | • Provat 5,503 | | | | • Provēt 5,503 | Komm.: | (ä. Spr.) | | • Reprimandi 6,1190 | | | | • Trimëlleⁿ 14,999 | | | | 1.1.1.2.1.4.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: i: i > u | | • Trimëlleⁿ 14,999 | | | | 1.1.1.2.1.5.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: u: u > a | | • Kanette 3,309 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • kurjōs 3,449 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Palëttli 4,1155 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • Butäll(j)eⁿ 4,1908 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • brutāl 5,1006 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | • rumōrisch -ö- 6,929 | Komm.: | (soweit nicht ḁ, dann zu Reduktion) | | 1.1.1.2.1.5.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe im Vorton fremder WW.: u: u > o | | • kurjōs 3,449 | | | | • brutāl 5,1006 | | | | • Butigg(eⁿ) 4,1916 | | | | • torniereⁿ 13,1646 | | | | 1.1.1.2.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe in Mittelsilbe fremder WW.: > a | | • Kafelantis 3,158 | | | | • appollieren 1,363 | Komm.: | äSpr. appellieren | | 1.1.1.2.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe in Mittelsilbe fremder WW.: > o | | • Kafelantis 3,158 | | | | • Kerbelier 3,451 | Komm.: | äSpr. | | • Sërwelā 7,1344 | | | | 1.1.1.2.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Variation der Lautfarbe in Mittelsilbe fremder WW.: > u | | • Ammaletteⁿ 1,214 | | | | • vigilant 1,689 | | | | • ramassiereⁿ 6,895 | | | | 1.1.1.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: im Satzschwachton | | • no(ch) 4,641 | Komm.: | o > u | | • ader 1,89 | Komm.: | oder I,97 o:a | | • ëcht 1,82 | Komm.: | ä:aaus Schwachton? oder Rückbildung aus ächter | | • dest 13,1981 | | | | • no(ch) 4,641 | Komm.: | o>a | | • vo(n) 1,839 | Komm.: | o>a | | • sō 7,15 | Komm.: | ô : u | | 1.1.1.2.4.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: akzentuell bedingt | | • Bidist 4,1020 | Komm.: | Kontraktion + Kürzg. im Vorton< Pietist | | • muesse(n) II 4,499 | Komm.: | proklit., vgl. Anm. | | • tueⁿ 13,290 | Komm.: | proklit., vgl. Anm. | | • bī 4,900 | Komm.: | Kürzung + Monophthongierungi >ebī III IV;901betont bĕ²(n) SCHNnk. Anm.: < hiatusdipht. beischwach od. nebentonig bĕ² GMels; SCHNnk.; THHw. (vereinz.)< bei (betont vor vok. anl. Enklit) | | • grōss 2,803 | Komm.: | Formel grŏs Dank! GoT II,806o.vgl. guet Tag! | | • Nacht 4,643 | Komm.: | guet (got, ge̥ t, ‘t) Nacht! | | • nǖt 4,868 | Komm.: | alte Kürzung | | • nüt 4,874 | Komm.: | alte Kürzung | | • au(ch) 1,71 | | | | • Frau(w) 1,1241 | | | | • Rossschelm 8,705 | Komm.: | gläb < glaub (SCHW lt. Schelbert) VIII,705M. | | • kei(n) 3,316 | | | | • chlei(n) 3,650 | | | | • Lōt 3,1500 | Komm.: | (Bed. 3; vgl. Anm.) | | • muesse(n) II 4,499 | Komm.: | s. Anm. | | • a(n)rāteⁿ 6,1600 | Komm.: | s. Anm. VI,1601M. | | • sǟlig 7,695 | | | | • sīt 7,1445 | Komm.: | vgl. Anm. | | • schōn I 8,838 | Komm.: | (Bed. B) VIII,850; vgl. Anm. | | • due 12,39 | | | | • neiⁿ 4,759 | Komm.: | Bed. 1bα Verdopp. nä, nḁ, ne̥ , neiⁿ | | • nüt 4,874 | Komm.: | indem unbetontes ü in i übergeht, auch wo die Entrundung sonst nicht lautgesetzlich ist; vgl. das enklitische -is neben betontem ǖs, uns, ferner die pronominale Endung i aus ä, -iu | | • Brūtlauf -ǖ- 3,1117 | Komm.: | ZusammensetzungenBG. 2. Glied nicht bis ǝ/i reduz.(Brulof GRD;.) -ü- P (Schott) | | • Nā(ch)scheid 8,210 | Komm.: | ZusammensetzungenBG. 2. Glied nicht bis ǝ/i reduz.Nasche¹d BSa.) | | • Vorschōss 8,1461 | Komm.: | ZusammensetzungenBG. 2. Glied nicht bis ǝ/i reduz.(-schŏß WVt., -schŭß WLö., -schŭs WLö. und lt. W Sagen) | | • Fürtuech 12,269 | Komm.: | (-tŭch FSs.; Taf.) | | 1.1.1.2.4.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort | | • Gold 2,224 | Komm.: | für Gold II,224u. | | 1.1.1.2.4.2.1.1.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Vorton: > e˳ : in dt. WW | | • e (I) 1,12 | Komm.: | enklit. (Bed. 5) Pron. pers. | | • also 1,200 | | | | • a(l)sō 7,30 | | | | • enëbeⁿt 1,46 | | | | • einander 1,304 | Komm.: | (dazu ‘vonenander’ XIV,1627u. 1415, ZRB) zu Trǖw XIV,1621 | | • da(r)vor 1,933 | | | | • da(r)vor(n)eⁿ 1,1021 | | | | • da(r)gege(n) 2,144 | | | | • Gott 2,507 | Komm.: | eⁿ Gotts Namen II,509M.de(r)ᶜʰ Gotts Wille II,509u. | | • verguet (für guet) 2,542 o. | | | | • dahei(m) 2,1281 | | | | • dahindeⁿ 2,1411 | | | | • da(r)hinder 2,1418 | | | | • lieb 3,984 | Komm.: | für lieb nëmeⁿ III,984u. | | • mitteⁿ 4,563 | Komm.: | de˳-mitteⁿ (Bed. c) | | • enëbeⁿ 4,633 | | | | • darnëbe(n) 4,633 | | | | • danideⁿ 4,670 | | | | • Nōt 4,854 | Komm.: | ân Nôt (1aδ) | | • vorbī 4,907 | Komm.: | für-bī | | • dāvon devoⁿ 12,18 | | | | • dāvor de- 12,18 | | | | • dāvorneⁿ de- di- 12,19 | | | | • dāfür 12,19 | | | | • dāheim(eⁿ) 12,19 | | | | • dāhin(d)eⁿ de- di- 12,20 | | | | • dāhinder 12,20 | | | | • dāhër 12,20 | | | | • dānachhër 12,21 | | | | • dānu 12,21 | | | | • dānundig 12,21 | | | | • dānëbeⁿ 12,21 | | | | • dānāch 12,22 | | | | • dānideⁿ 12,22 | | | | • dābī 12,22 | | | | • dadur(ch) 13,1465 | | | | • dardurch 13,1465 | | | | 1.1.1.2.4.2.1.1.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Vorton: > e˳ : in fremden WW | | • Fergūn 1,1002 | | | | • fartal 1,1037 | | | | • Koperteⁿ 3,404 | | | | • kurjōs 3,449 | | | | • Casāggeⁿ 3,499 | | | | • parāt 4,1438 | | | | • bardaileⁿ 4,1540 | | | | • purgiereⁿ 4,1587 | | | | • Pistole(n) 4,1795 | | | | • Butschëlleⁿ 4,1941 | | | | • Scharmutz II 8,1301 | | | | • Stadāl 10,1333 | | | | • struppiereⁿ 11,2319 | Komm.: | g(e)struppiert | | • Tabak 12,40 | | | | • Taliǟner 12,1392 | | | | • Talīneⁿ 12,1394 | | | | • Damast 12,1790 | | | | • terniereⁿ 13,1618 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Kadënztisch 13,1917 | | | | 1.1.1.2.4.2.1.2.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: in Mittelstellung: > e˳ : in dt. WW | | • ie 1,20 | Komm.: | (Bed. 2) > i, e˳ | | • Frau(w) 1,1241 | | | | • au(ch) 1,71 | Komm.: | > ä ̆ ; s. Anm. | | • neiⁿ 4,759 | Komm.: | (Bed. 1bα) | | • ei(n)einzig 1,359 | Komm.: | und > e˳ⁿdeinedeinzig | | • nā(ch) 4,634 | Komm.: | -und- > e˳(d)/ de˳, dis. Anm.vgl. 1) ein-e˳d-achzg, Steiⁿ-e˳-Beiⁿ, angst-e˳-bang2) ādiā < an-und-an I,256 | | • e (I) 1,12 | Komm.: | (Bed. 6) | | • unᵈ 1,320 | | | | • dādur(ch)ab 12,13 | | | | • dādur(ch)īn -ineⁿ 12,17 | | | | • dādur(ch)ūs 12,18 | | | | • dardur(ch)füreⁿ 12,19 | | | | • dargegeⁿ 12,19 | | | | • dāhinder 12,20 | | | | • darmit 12,21 | | | | • duedernāch 12,40 | | | | • Schabeteⁿ 8,19 | Komm.: | (Bed. 3) | | 1.1.1.2.4.2.1.2.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: in Mittelstellung: > e˳ : in fremden WW | | • Santihansber 4,1468 | Komm.: | (Johannis-Ber) | | • Bummeranz(eⁿ) 4,1256 | | | | • akkommodiereⁿ 1,163 | | | | • akkordiereⁿ 1,163 | | | | • akkurāt 1,164 | | | | • Alefanz 1,171 | | | | • Amadīsliⁿ 1,214 | | | | • Instrumënt 1,349 | | | | • Apitēg 1,363 | | | | • oppeniereⁿ 1,366 | | | | • arguiereⁿ 1,447 | | | | • assessiereⁿ 1,508 | | | | • Esparsetteⁿ Esper- 1,571 | | | | • ästimiereⁿ 1,578 | | | | • ëxtra 1,624 | | | | • vigilant 1,689 | | | | • Vokativus 1,732 | | | | • fulebund 1,793 | | | | • Fundamënt 1,851 | | | | • venteliereⁿ 1,875 | | | | • informiereⁿ 1,1016 | | | | • Fazzelet 1,1144 | | | | • justamënt 3,82 | | | | • Pëchkavalier 3,154 | | | | • Kafelantis 3,158 | | | | • Kafelenz 3,158 | | | | • kujoniereⁿ 3,191 | | | | • kalkeliereⁿ 3,238 | | | | • Kumidant 3,291 | | | | • Kumpenei 3,306 | | | | • Kannebē 3,309 | | | | • kuntenent 3,325 | | | | • Kundelierer 3,361 | | | | • Kaperāl 3,398 | | | | • Kapuzīner 3,402 | | | | • Kerbelier 3,451 | | | | • Ludimoderator 3,1103 | Komm.: | s. Anm. | | • Lokematīs(li) 3,1252 | | | | • lamentiereⁿ 3,1267 | | | | • Litanei 3,1499 | | | | • Lazaret 3,1548 | | | | • Magisī 4,104 | | | | • Napolitaner 4,770 | | | | • naturāl -ǟ- 4,850 | | | | • nōtebēni 4,866 | | | | • Podagra 4,1020 | | | | • Bagetëll 4,1053 | | | | • Palatīneⁿ 4,1147 | | | | • Bandelier 4,1340 | | | | • Papagei 4,1415 | | | | • Paradīs 4,1436 | | | | • Paraplü 4,1437 | | | | • parasār 4,1437 | | | | • Parasol 4,1438 | | | | • Baromēter 4,1446 | | | | • Pergamënt 4,1565 | | | | • positiv 4,1737 | | | | • Battaliōn 4,1802 | | | | • Proklamator 5,565 | | | | • Prokurator 5,565 | | | | • promoviereⁿ 5,610 | | | | • präpariereⁿ 5,772 | | | | • Propaganda 5,772 | | | | • Protokoll 5,994 | | | | • revolutzeⁿ 6,650 | Komm.: | + Sippe | | • Reformation 6,650 | Komm.: | ‘refermatyon’ VI,651o. (1467, ZRB.). ‘reffermacyon’ VI,651o. (1470, ebd.) | | • regaliereⁿ 6,723 | | | | • Regimënt 6,737 | Komm.: | s. Belege (äSpr.) | | • reguliereⁿ 6,724 | | | | • reklamiereⁿ 6,813 | | | | • rekommandiereⁿ 6,813 | | | | • rekurriereⁿ 6,813 | | | | • Renomē 6,979 | | | | • renoviereⁿ 6,979 | | | | • Reparatūr 6,1189 | | | | • Reputazion 6,1191 | | | | • räsoniereⁿ 6,1285 | | | | • resolūt 6,1288 | | | | • resolviert 6,1288 | | | | • retiriereⁿ 6,1633 | | | | • Sekeranz 7,678 | | | | • Salatier(eⁿ) 7,692 | | | | • salutiereⁿ 7,694 | | | | • Soldāt I 7,855 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Sulfuris 7,865 | | | | • simuliereⁿ 7,957 | | | | • Simpatī 7,990 | | | | • separiereⁿ 7,1223 | | | | • schiggeniereⁿ 8,428 | | | | • Schiggorē 8,428 | | | | • Schoggolā 8,432 | | | | • Schalusī 8,555 | | | | • Schapulier 8,1005 | | | | • spekuliereⁿ 10,94 | | | | • Spi(c)kanard(en) 10,101 | Komm.: | äSpr. | | • Skapulier 10,10 | | | | • skrofulȫs 10,19 | | | | • Spiritus(s) 10,453 | | | | • Spargimënt 10,491 | | | | • stipuliereⁿ 11,1147 | | | | • strapaziereⁿ 11,2313 | | | | • Schnupftabak 12,55 | | | | • Taburet 12,65 | | | | • defiliereⁿ 12,602 | | | | • Differënz 12,609 | | | | • differiereⁿ 12,609 | | | | • tegga(r)tiereⁿ 12,1148 | | | | • G(e)tȫⁿ 13,218 | Komm.: | ‘meledy’ XIII,218u. (PVillinger 1565/8) | | • Torme(n)till(eⁿ) 13,1615 | | | | • diskuriereⁿ 13,1967 | | | | • Disputāt Disputāz 13,1970 | Komm.: | + weitere Sippe | | • tituliereⁿ 13,2065 | | | | • destilliereⁿ 13,1994 | | | | • Tribunal 14,186 | | | | • drī I 14,3 | Komm.: | ‘Appentegger’ XIV,5M. (1545, L Ostersp.) | | 1.1.1.2.4.2.1.3.1.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Nachton: > e˳ : in dt. WW: Simplex | | • Antlit 1,350 | | | | • Arbe(i)t Ä- 1,422 | | | | • Urbar 1,432 | | | | • Armuet 1,457 | | | | • Heimat 2,1283 | | | | 1.1.1.2.4.2.1.3.1.1.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Nachton: > e˳ : in dt. WW: Suffixe: -ach | | • Sparsach 10,488 | Komm.: | (Spargel) | | 1.1.1.2.4.2.1.3.1.1.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Nachton: > e˳ : in dt. WW: Suffixe: -bar | | • achtbar 1,81 | | | | • egsbar 1,153 | | | | • ānbar 1,264 | | | | • ērbar 1,395 | | | | • vogtbar 1,711 | | | | • fallbar 1,745 | | | | • fǟlbar 1,768 | | | | • u(n)fridbar 1,1285 | | | | • unhirtbar 2,1649 | | | | • chennbar 3,312 | | | | • chundbar -ü- 3,352 | | | | • chostbar 3,548 | | | | • lustbar 3,1476 | | | | • muckbar 4,143 | | | | • reisbar 6,1303 | | | | • sichtbar 7,264 | | | | • sëndbar 7,1117 | | | | • schǖchbar 8,125 | | | | • schalkbar 8,680 | | | | • schīnbar 8,815 | | | | • schandbar 8,881 | | | | • schërbar 8,1118 | | | | • g(e)sprǟchbar 10,734 | | | | • dankbar 13,622 | | | | • stǖrbar 11,1352 | Komm.: | ‘stürber’ XI,1352u. (3 Belege) | | • u(n)stǖrbar 11,1353 | Komm.: | ‘unstürber’ XI,1353o. | | 1.1.1.2.4.2.1.3.1.1.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Nachton: > e˳ : in dt. WW: Suffixe: -heit, -keit | | • Fūlkeit 1,791 | | | | • Frīheit 1,1265 | | | | • Hȫnket 2,1367 | | | | • G(e)chībigkeit 3,109 | | | | • Chrankheit 3,834 | | | | • Meisterlōsigkeit 3,1432 | | | | • Nar(r)ket 4,784 | | | | • Erbärmigkeit 4,1594 | | | | • Verbärmigkeit 4,1595 | | | | • Bōskeit 4,1726 | | | | • Mēret N. 4,375 | | | | • U(n)g(e)sundheit 7,1137 | | | | • G(e)sundheit 7,1137 | | | | • Schōnkeit 8,865 | | | | • Einschirrkeit 8,1145 | | | | • G(e)schwollket 9,1840 | | | | • Trǖw 14,1621 | Komm.: | ‘warhet’ XIV,1625u. (1523, W Absch.) | | 1.1.1.2.4.2.1.3.1.1.2.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Nachton: > e˳ : in dt. WW: Suffixe: -nis, nus | | • Sparnusskassli -kässli 10,411 | | | | 1.1.1.2.4.2.1.3.1.1.2.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Nachton: > e˳ : in dt. WW: Suffixe: -sal | | • A(n)häusel 2,1815 | | | | 1.1.1.2.4.2.1.3.1.1.2.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Nachton: > e˳ : in dt. WW: Suffixe: -sam | | • ungleichsam 2,593 | | | | • grūsam (grūs-sam) 2,810 | | | | • handsam 2,1407 | | | | • landsam 3,1307 | | | | • landsam (langsam) 3,1336 | | | | • blūgsam 5,41 | | | | • rātsam 6,1618 | | | | • sëltsam 7,872 | Komm.: | (sëltseⁿ) | | • sorgsam 7,1322 | Komm.: | (s. Beleg Bed. 1a) | | • sparsam 10,411 | | | | • Nǟchsami 4,641 | | | | • Rëchtsami 6,318 | | | | • Spīssami 10,547 | | | | • tusam 13,1840 | | | | 1.1.1.2.4.2.1.3.1.1.2.7. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Nachton: > e˳ : in dt. WW: Suffixe: -schaft | | • Fründschaft 1,1307 | | | | • Holdschaft 2,1184 | | | | • Herrschaft 2,1553 | | | | • Chundschaft 3,353 | | | | • Mannschaft 4,292 | | | | • Barschaft 4,1435 | | | | • Bet(t)schaft 4,1823 | | | | • Brūtschaft 5,1003 | | | | • G(e)schwollschaft 9,1840 | | | | • Petschaft 4,1931 | | | | 1.1.1.2.4.2.1.3.1.1.2.8. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Nachton: > e˳ : in dt. WW: Suffixe: -tuem | | • Heiltum 2,1152 | | | | • Mägden 4,118 | | | | • sennt(e)meⁿ 7,1007 | | | | • Senntum 7,1007 | | | | 1.1.1.2.4.2.1.3.1.1.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Nachton: > e˳ : in dt. WW: in Zssen (BG) | | • no(ch)mē(r) 4,369 | Komm.: | > nŏmi, nu²mi | | • niemer 4,369 | Komm.: | > niemer | | • iemer 1,224 | Komm.: | > iemer | | • betrǖgeⁿ 14,621 | Komm.: | ‘nümmen’ XIV,623M. (Zwingli) | | • alberlich 1,211 | | | | • alberig 1,210 | | | | • albereⁿ 1,211 | | | | • Alberi 1,211 | | | | • also 1,200 | | | | • Āmad 1,213 | | | | • etwa 1,590 | | | | • etwer 1,594 | | | | • etwas 1,595 | | | | • einlif 1,283 | | | | • Arfel 1,443 | | | | • Unschlicht Ü- 1,348 | | | | • eisster 1,532 | | | | • Hërdfall 1,741 | | | | • wolfeil 1,773 | | | | • alsvil 1,775 | | | | • sovil 1,776 | | | | • wievil 1,777 | | | | • ei(n)fart 1,1027 u. | | | | • Ūffart 1,1029 | | | | • Hō(ch)fart 1,1032 | | | | • Badfass 1,1052 | | | | • Salzfass 1,1053 | | | | • Hane(n)fuess 1,1091 | | | | • Jungfrauʷ 1,1246 | | | | • u(n)gërn 2,427 | | | | • Heimgarte(n) 2,434 | | | | • Baumgart(eⁿ) 2,436 | | | | • Wī(n)garte(n) 2,439 | | | | • Herrgott 2,521 | | | | • abhi(n) 2,1319 | | | | • überhiⁿ 2,1323 | | | | • ūfhiⁿ 2,1325 | | | | • umhiⁿ 2,1326 | | | | • anhin 2,1331 | | | | • ī(n)hiⁿ 2,1335 | | | | • underhiⁿ 2,1338 | | | | • hinderhiⁿ 2,1348 | | | | • hërhiⁿ 2,1349 | | | | • nāchhiⁿ 2,1351 | | | | • dur(ch)hiⁿ 2,1357 | | | | • zuehi(n) 2,1360 | | | | • Chilchhēr 2,1533 | Komm.: | (äSpr.) | | • ūshiⁿ 2,1338 | | | | • abhër 2,1560 | | | | • ūfhër 2,1560 | | | | • umhër 2,1560 | | | | • a(n)hër 2,1561 | | | | • ī(n)hër 2,1561 | | | | • fürhër 2,1562 | | | | • nā(ch)hër 2,1563 | | | | • sīthër 2,1564 | | | | • ūshër 2,1562 | | | | • Bank(h)art 2,1645 | | | | • Burkhart N. 2,1645 | | | | • willkomm(en) 3,284 | | | | • gottwilcheⁿ (I) 3,284 | | | | • Urlaub 3,959 | | | | • Liebhart 3,991 | | | | • Chnoblauch 3,1006 | | | | • Schnittlauch 3,1007 | | | | • Füdloch 3,1023 | | | | • villīcht 3,1049 | | | | • Ērlōs(eⁿ) (N.) 3,1436 | | | | • Brūtlauf -ǖ- 3,1117 | | | | • Lōrbeⁿ 3,1380 | Komm.: | (< Lôr-Bôn) | | • Ma(nn)mad 4,73 | | | | • Māl I 4,143 | Komm.: | (4g4) ein Mâl IV,146 | | • Vormāl 4,157 | | | | • Mittmāl 4,161 | | | | • Brī(w)mël(w) 4,221 | | | | • Ma(nn) 4,239 | Komm.: | (Bed. 1d) | | • Obma(nn) 4,245 | | | | • Ammann 4,246 | | | | • Vogtma(nn) 4,254 | | | | • Fuermaⁿⁿ 4,254 | | | | • Frīmann 4,256 | Komm.: | (FN.) | | • Guetmeni 2,556 | Komm.: | (< *Gůet-Meiniⁿg; oder -Meini? K.Meyer) | | • G(e)hilfmeⁿ 4,259 | | | | • Haup(t)meⁿ 4,260 | | | | • Chaufma(nn) 4,265 | | | | • Läche(n)männli 4,266 | | | | • Land(s)meⁿ 4,268 | | | | • Bū(w)mann 4,270 | Komm.: | (Bed. 2) | | • G(e)richt(s)ma(nn) 4,276 | | | | • Sū(w)ma(nn) 4,277 | | | | • Sustmeⁿ 4,277 | | | | • Schidsmeⁿ 4,277 | | | | • Spilma(nn) 4,279 | | | | • Dachmeⁿ 4,280 | | | | • Talmaⁿⁿ 4,281 | Komm.: | (Bed. 2) | | • Drittma(nn) 4,282 | | | | • Wī(n)ma(nn) 4,286 | | | | • Wërchma(nn) 4,286 | | | | • Mērtel 4,363 u. | | | | • mēr 4,362 | Komm.: | mê als /daß IV,366o. | | • mēr 4,362 | Komm.: | mê denn IV,366o. | | • Liechtmëss 4,448 | | | | • Fasᵗnach(t) 4,645 | | | | • Wīhnacht 4,658 | | | | • hinacht 4,661 | | | | • Sarbolle(n) 4,1174 | | | | • Lāchbaum 4,1240 | | | | • Sarbaum 4,1245 | | | | • Eschbaum 4,1236 | | | | • Wisbaum 4,1249 | | | | • Banke(r)t 4,1390 | | | | • Schinbei(n) 4,1302 | | | | • Nāchpūr 4,1518 | | | | • Herbërg 4,1566 | | | | • Vorbruch 5,372 | | | | • Brǖtigam 5,1004 | | | | • Hīrāt 6,1582 | | | | • Sēlg(e)rǟt 6,1622 | | | | • bīrǟt 6,1626 | | | | • Leitseil 7,751 | | | | • Ruggseil 7,754 | | | | • Reitseil 7,754 | | | | • Rītseil 7,754 | | | | • Schībe(n)seil 7,755 | | | | • Sand 7,1110 | Komm.: | Sabel (ON. < Sand-Büel) VII,1112u. | | • Vorsāss 7,1371 | | | | • Hanfsāt 7,1420 | | | | • Lī(n)sāt 7,1420 | | | | • Sempach N. 7,990 | | | | • Schmalsāt 7,1421 | Komm.: | (‘-set, -zet’ 1459, ZRB.; 1489, Waldm., Inv.; ZChr. XV.; 1539, ZWth.; 1544, ZWyla; XVI., ZTeilrodel) | | • Vorsatz II 7,1551 | | | | • Holzschueh 8,463 | | | | • Händschueh 8,464 | | | | • schal(l)ōs 8,548 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Mūlschëlleⁿ 8,568 | | | | • Schu(e)poss 8,1031 | | | | • Schlīnseleⁿ 9,607 | Komm.: | ? < *Schlīnsel < Schlīm-Seil? | | • Bīspël(l) 10,114 | | | | • Chilchspil 10,190 | | | | • Charspuele(n) -üe- 10,199 | | | | • Vëchstall 11,17 | | | | • Chuestall -üe- 11,20 | | | | • B(e)legstall 11,22 | | | | • Bīstall 11,26 | | | | • Rossstall 11,32 | | | | • Sǖ(w)stall -ū- 11,33 | | | | • Schwī(n)stall 11,36 | | | | • Marchsteiⁿ 11,853 | | | | • Bīlstei(n) N. 11,870 | | | | • Wetzstei(n) 11,918 | | | | • Fǖrstat(t) -stet(t) 11,1721 | | | | • Hofstat(t) 11,1728 | | | | • Bet(t)stat(t) 11,1758 | | | | • deiderch deidurcheⁿ 12,31 | | | | • Obdach 12,180 | | | | • Fürtuech 12,269 | | | | • Nastuech 12,307 | | | | • Tischtuech 12,331 | | | | • Ūstag Ūsteg 12,815 | | | | • Fīrtag 12,829 | | | | • Ūffartstag 12,844 | Komm.: | (‘uffertag’ 1525, ZTäuferakt. 1952) | | • Frītag I 12,849 | | | | • Mǟntag 12,922 | | | | • Samstag 12,1001 | | | | • Sunntag 12,1008 | | | | • Donstag -tig 12,1040 | | | | • Wër(ch)tag 12,1055 | | | | • Zīstag -tig 12,1062 | | | | • Tal 12,1303 | Komm.: | -Tal (in ONN.) XII,1314u. (ff.) | | • Ru(e)stel 12,1333 | | | | • Fünftte(i)l 12,1482 | | | | • Vierteil II 12,1483 | | | | • Vorte(i)l 12,1498 | | | | • Guette(i)l 12,1518 | | | | • Halbte(i)l 12,1518 | | | | • Mērte(i)l 12,1524 | | | | • Nǖntel 12,1531 | | | | • Sibe(n)te(i)l 12,1533 | | | | • Sechste(i)l 12,1533 | | | | • Urteil II 12,1540 | | | | • Dritte(i)l 12,1535 | | | | • Zëheⁿteil 12,1539 | | | | • Strīch(t)il 12,1628 | | | | • ummeⁿdar -der 13,1001 | Komm.: | + weitere Zssen | | • dadur(ch) 13,1465 | | | | • deidur(ch) 13,1469 | | | | • dertderch 13,1469 | | | | • wādurch -derch 13,1469 | | | | • ēdann 13,38 | | | | • mē(r)dann -de(nn) 13,41 | | | | • nochdann -denn 13,42 | | | | • Eschtor 13,1280 | Komm.: | (‘ester’ schon HU. usw.; s. Anm.) | | 1.1.1.2.4.2.1.3.1.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Nachton: > e˳ : in fremden WW: Simplex | | • Achis 1,71 | | | | • Ōged N. 1,153 | Komm.: | ‘Agathe’ | | • Alant 1,171 | | | | • Adlez 1,91 | | | | • Oflateⁿ 1,115 | | | | • Alter II 1,207 | | | | • Alterstein 11,813 | | | | • Altārtuech Alter- 12,265 | | | | • anno 1,264 | | | | • Unger 1,337 | | | | • ëxtra 1,624 | | | | • Gänter 2,380 | | | | • Chabis 3,98 | | | | • Kader 3,146 | | | | • Malchus 4,193 | | | | • Mamma 4,225 | | | | • Muschget 4,508 | | | | • Balsam 4,1219 | | | | • Purpur 4,1599 | | | | • Bursat 4,1606 | | | | • Bisam 4,1700 | | | | • Saffran 7,333 | | | | • Satan 7,1433 | | | | • Spinat 10,337 | | | | • Spitāl 10,604 | | | | • Tablat Tablet 12,65 | | | | • Schampertē 12,28 | | | | • Datum 13,2047 | Komm.: | (Dat) | | 1.1.1.2.4.2.1.3.1.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Nachton: > e˳ : in fremden WW: Suffixe | | • Inspëktor 1,296 | | | | • Kalfakter 3,196 | | | | • Kollater 3,209 | | | | • Profëssor 5,504 | | | | • Proklamator 5,565 | | | | • Prokurator 5,565 | | | | • Präzeptor 5,1037 | | | | • Rektor 6,863 | | | | • Tokter 12,1285 | | | | • Tirëkter 13,1208 | | | | 1.1.1.2.4.2.1.1.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Vorton: > i: in dt. WW | | • da(r)vor 1,933 | | | | • da(r)vor(n)eⁿ 1,1021 | | | | • dāvorneⁿ de- di- 12,19 | | | | • dahei(m) 2,1281 | | | | • dāheim(eⁿ) 12,19 | | | | • dahindeⁿ 2,1411 | | | | • dāhin(d)eⁿ de- di- 12,20 | | | | • danideⁿ 4,670 | | | | • Nōt 4,854 | Komm.: | ân Nôt IV;854u. | | • dāob(eⁿ) di- dāobneⁿ 12,13 | | | | • dāëneⁿ 12,16 | | | | • dāundeⁿ 12,17 | | | | • dāuss(eⁿ) di- 12,18 | | | | 1.1.1.2.4.2.1.1.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Vorton: > i: in fremden WW | | • magāri 4,99 | | | | • Barēt 4,1442 | | | | • Petschier 4,1932 | | | | • Pritschal 5,1020 | | | | • Rebëll 6,47 | | | | • Sekrēt 7,679 | Komm.: | s. Bed. 3 | | • Salsiz 7,870 | | | | • schenant 8,793 | Komm.: | + Sippe | | • Spektakel 10,106 | Komm.: | Simi-, Sime˳ - (oder Assim.?) | | • Seminar 7,953 | | | | • Theater 12,29 | Komm.: | s. Bed. 2 | | • defiliereⁿ 12,602 | | | | • Delīrium 12,1440 | | | | • Thenōr 13,123 | | | | • desperāt 13,1969 | | | | 1.1.1.2.4.2.1.2.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: in Mittelstellung: > i: in dt. WW | | • minder-i-mē 4,369 | Komm.: | -i- < e˳ < und | | • Erisī 1,406 | Komm.: | erise¹i GTa. < Ehre sei ... | | • Appe(n)zëller 1,362 | | | | • Buech II 4,982 | Komm.: | ‘Entli-buech’ IV,983o. | | • Tal 12,1303 | Komm.: | Ämmital XII,1314u. | | • Tal 12,1303 | Komm.: | Litschital XII,1317u. | | • Muetachtal Muetich- N. 12,1331 | | | | • Appe(n)zëller 1,362 | | | | • Hane(n)fuess 1,1091 | | | | • Grabloch 3,1031 | Komm.: | (hieher?) | | • Hudilump 3,1278 | | | | • Hagbuech(eⁿ) 4,981 | | | | • Halbarte(n) 4,1619 | | | | • Chōrregënt 6,734 | | | | • Char(r)e(n)salb(eⁿ) 7,804 | | | | • Rumisattel 7,1437 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Sē(w) 7,1479 | Komm.: | Ärmisē ‘Ermensee’ ON VII,1483o. | | • Schlaheⁿ 9,273 | Komm.: | Trubischlō ON IX,274u. | | • Schnupftabak 12,55 | | | | • Name(n)stag 12,952 | | | | • Stëffanstag Stëffi(ⁿs)- 12,1038 | | | | • Tieffi 12,630 | Komm.: | Erlibach, Änlibuech, Ärmisē, Ämmital, Appenzëll, Ängiland | | • Ämmeⁿtal 12,1327 | | | | • Muetachtal Muetich- N. 12,1331 | | | | • Sibe(n)tal N. 12,1334 | | | | • Hänneⁿdarm 13,1601 | | | | • Teil 12,1441 | Komm.: | ‘Erlibach’ XII,1443u. (1396, Bsi. Rq. 1914) | | • Dorf(f) 13,1472 | Komm.: | Sarmišdorf, Sarmensdorf ON XIII,1496M. | | 1.1.1.2.4.2.1.2.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: in Mittelstellung: > i: in fremden WW | | • absolima 1,43 | | | | • Alefanz 1,171 | | | | • Harlegingg(el) 2,1607 | | | | • Kundidör 3,361 | | | | • Podagra 4,1020 | | | | • Parasol 4,1438 | | | | • Baselimā 4,1662 | | | | • Passelitang 4,1663 | | | | • Bassidōr 4,1663 | | | | • Betlehem N. 4,1843 | | | | • protestiereⁿ 5,993 | | | | • Schnupftabak 12,55 | Komm.: | Schnupf-Dibák | | • Sekretǟr 7,680 | | | | • Sërwelā 7,1344 | | | | • Tebischang 12,105 | Komm.: | ? | | • Telefōn 12,1438 | Komm.: | + Sippe | | • Telegraf 12,1438 | Komm.: | + Sippe | | • Kaffētier(eⁿ) 13,1237 | | | | • ABC 1,1 | | | | • Ekzehomo 1,63 | | | | • Advokat 1,89 | | | | • Adigstāt 1,90 | | | | • Aditant 1,90 | | | | • akkordiereⁿ 1,163 | | | | • allēmarsch 1,171 A | | | | • Allemander 1,172 | | | | • Alexander N. 1,173 | | | | • Elefant 1,175 | | | | • Elemënt 1,175 | | | | • Ambasidōr 1,233 M. | | | | • Appetīt 1,362 | | | | • Apitēg 1,363 | | | | • ordiniereⁿ 1,442 | Komm.: | ? | | • Ordonnanz 1,443 | | | | • arguiereⁿ 1,447 | | | | • assessiereⁿ 1,508 | | | | • ëxerziereⁿ 1,622 | | | | • Vokativus 1,732 | | | | • Granidier 2,744 | | | | • kujoniereⁿ 3,191 | | | | • Kumidant 3,291 | | | | • kumidiereⁿ 3,291 | | | | • Kanonier 3,309 | | | | • Kapuzīner 3,402 | | | | • karessiereⁿ 3,428 | | | | • lamentiereⁿ 3,1267 | | | | • larmetiereⁿ -ä- 3,1383 | | | | • Losament 3,1449 | | | | • Luschimënt 3,1461 | | | | • Santihansber 4,1468 | Komm.: | (Johannis-Ber) | | • Betlehem N. 4,1843 | | | | • Magisī 4,104 | | | | • Malvisier 4,212 | | | | • maltridiereⁿ 4,215 | | | | • mantiniereⁿ 4,344 | | | | • Montafūner 4,344 | | | | • verbadischiereⁿ 4,1017 | | | | • Passelitang 4,1663 | | | | • Bagetëll 4,1053 | | | | • Piggiduner 4,1082 | | | | • balisa 4,1156 | | | | • bumbe(r)diereⁿ 4,1260 | | | | • Parasol 4,1438 | | | | • Pergamënt 4,1565 | | | | • Parlamënt 4,1590 | Komm.: | (s. Bed. 3) | | • passamënteⁿ 4,1661 | | | | • Passamënter 4,1661 | | | | • Baselimā 4,1662 | | | | • präludiereⁿ 5,583 | | | | • präsentiereⁿ 5,781 | Komm.: | (s. Bed. 1b) | | • protestiereⁿ 5,993 | | | | • Protokoll 5,994 | | | | • prozediereⁿ 5,1041 | | | | • Chōrregënt 6,734 | | | | • rekommandiereⁿ 6,813 | | | | • ramassiereⁿ 6,895 | | | | • renoviereⁿ 6,979 | | | | • repetiereⁿ 6,1189 | | | | • Reputazion 6,1191 | | | | • räsoniereⁿ 6,1285 | | | | • Resēdeⁿ 6,1287 | | | | • salutiereⁿ 7,694 | | | | • salvevēni 7,862 | | | | • simuliereⁿ 7,957 | | | | • Sinagōgeⁿ 7,1084 | Komm.: | (s. Bed. 2) | | • schiggeniereⁿ 8,428 | | | | • Schalusī 8,555 | | | | • Repetierschuel 8,620 | | | | • scharmutziereⁿ -ä- 8,1273 | | | | • spekuliereⁿ 10,94 | | | | • strapaziereⁿ 11,2313 | | | | • Sankt-Johannestag 12,884 | Komm.: | Santihans- | | • verdefëndiereⁿ 12,601 | | | | • tegga(r)tiereⁿ 12,1148 | | | | • tapeziereⁿ 13,938 | | | | • desertiereⁿ 13,1766 | | | | • descheniereⁿ 13,1889 | | | | • diskuriereⁿ 13,1967 | | | | • diskutiereⁿ 13,1968 | | | | • Disputāt Disputāz 13,1970 | Komm.: | + Sippe | | • tribuliereⁿ 14,182 | | | | • Tribunal 14,186 | | | | • Drumidār 14,1029 | | | | 1.1.1.2.4.2.1.3.2.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Nachton: > i: in dt. WW: Simplex | | • Ābe(nd) 1,34 | | | | • Arbe(i)t Ä- 1,422 | | | | • Elsass Elsis N. 1,202 | | | | • Tschachtlan 14,1692 | Komm.: | ‘tschachtli’ (HWölfli 1520/82; 1529, B Ref. (XII,1331u.); 1553, B RM. (IX,311M.); 1569/70, B Unterssen Amtsrechn.; 1604; BSa. Rq.)lautges. > *Tschachtlen, was aber eindeutig fem. , also umgebildet | | • Tschachtli 14,1692 | Komm.: | FNFKerz., Mu.✝, Stdt ✝ | | • āne 1,261 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Endi 1,316 | Komm.: | nhd. ‘Ende’ im Munde des Ungebildeten, wenn er Bücherdeutsch liest oder kopiert Endi lauten muß Anm. zu Endi I,317M. | | • Rëcht 6,238 | Komm.: | Dokter der Rëchti Breitenst. VI,249M. | | • sacht 7,242 | Komm.: | sacht: sachti < nhd. ‘sachte’Sachti ist Vermundartlichung von schriftdt. ‘sachte’ | | 1.1.1.2.4.2.1.3.2.1.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Nachton: > i: in dt. WW: Simplex: vor s | | • vergëbe(n)s 2,87 | | | | • B(e)haltens 2,1239 | | | | • Mäggis 4,121 | Komm.: | ?; s. Anm. | | • mauggis -äu- 4,121 | | | | • Moggis 4,142 | | | | • G(e)meinerliⁿs 4,308 | | | | • Bachis 4,961 | Komm.: | st. Ptc. praet.: st. N. A. Sg. Ntr. | | • Brātens 5,881 | Komm.: | st. Ptc. praet.: st. N. A. Sg. Ntr. | | • Foge(n)zeⁿbrōt 5,957 | Komm.: | s. Belege | | • Sach 7,97 | Komm.: | part. Gen. Sacheⁿs, -iⁿs | | • Sëge(n)s 7,472 | | | | • Soldǟtliⁿs 7,857 | | | | • Soldāteⁿs 7,856 | | | | • Rumisattel 7,1437 | Komm.: | vgl. Anm. | | • G(e)satz 7,1573 | Komm.: | eswas Nammiⁿs [Nennenswertes; < Namens] VII,1577o. (GFient 1898) | | • Spöttlens 10,630 | Komm.: | Gerund.wöllend nit spöttlis machen Zwingli X,630u. | | • verstoleⁿ 11,218 | Komm.: | verstoliⁿs XI,220o. | | • Stërbe(n) II n. 11,1400 | Komm.: | (Stërbiⁿs < -eⁿs XI,1403o.) | | • strupfeⁿ -ü- 11,2323 | Komm.: | Hāriⁿs XI,2325u. (FGribi 1945) | | • glaubeⁿ 2,587 | Komm.: | z’ globid GSa. (Proph. 1855) | | 1.1.1.2.4.2.1.3.2.1.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Nachton: > i: in dt. WW: in Zssen | | • einlif 1,283 | | | | • Unschlicht Ü- 1,348 | | | | • Irrtag Irrtig 1,411 | | | | • etwas 1,595 | | | | • Bīfang 1,856 | | | | • Salzfass 1,1053 | | | | • Schüeffass 1,1053 | | | | • Hane(n)fuess 1,1091 | | | | • barfuess 1,1093 | | | | • Schänkfass 1,1053 | | | | • abhi(n) 2,1319 | | | | • überhiⁿ 2,1323 | | | | • ūfhiⁿ 2,1325 | | | | • umhiⁿ 2,1326 | | | | • anhin 2,1331 | | | | • ūshiⁿ 2,1338 | | | | • ī(n)hiⁿ 2,1335 | | | | • hinderhiⁿ 2,1348 | | | | • nāchhiⁿ 2,1351 | | | | • dur(ch)hiⁿ 2,1357 | | | | • zuehi(n) 2,1360 | | | | • Schulthe(i)ss 2,1683 | | | | • willkomm(en) 3,284 | Komm.: | gott-will-kommeⁿ | | • Urlaub 3,959 | | | | • Chnoblauch 3,1006 | | | | • Schnittlauch 3,1007 | | | | • Füdloch 3,1023 | | | | • Urlüg -u- 3,1220 | Komm.: | (äSpr.) | | • villīcht 3,1049 | | | | • Ablāss 3,1389 | Komm.: | (Bed. 3) | | • Ērlōs(eⁿ) (N.) 3,1436 | | | | • Liechtmëss 4,448 | | | | • Fastmues 4,491 | | | | • Fasᵗnach(t) 4,645 | | | | • hinacht 4,661 | | | | • Herbërg 4,1566 | | | | • Fleischmisblüemli 5,74 | | | | • Vorsāss 7,1371 | Komm.: | ? | | • Lī(n)sāt 7,1420 | | | | • Nā(ch)scheid 8,210 | | | | • schōn I 8,838 | Komm.: | Schŏnig (ON., < Schôn-Egg) VIII,856M. | | • Schu(e)poss 8,1031 | | | | • Schlatt II N. 9,762 | Komm.: | Baschlig (ON. < Bach-Schlatt) IX,763M.nach Brandstetter | | • Stei(n) 11,754 | Komm.: | Steiⁿ-biß (ON., < Steiⁿ-Bôß) XI,797M. | | • alltag alltig 12,766 M. | | | | • Andreastag 12,811 | | | | • Irrtag 12,813 | | | | • Ūstag Ūsteg 12,815 | | | | • Verēneⁿtag 12,829 | | | | • Fīrtag 12,829 | | | | • Frītag I 12,849 | | | | • Sankt-Galleⁿtag 12,865 | | | | • Guetentag 12,873 | | | | • Sankt-Johannestag 12,884 | | | | • Helstag 12,879 | | | | • Chlaustag 12,893 | | | | • Heiligchrǖztag 12,894 | | | | • Ablāsstag Ablis- 12,915 | | | | • Lëb(s)tag 12,897 | | | | • Mǟntag 12,922 | | | | • Sankt-Margrēteⁿtag 12,934 | | | | • Matthäustag Matthēstag 12,940 | | | | • Mitttag 12,940 | | | | • Z(e)mittag 12,947 | | | | • Bartolomäustag 12,968 | | | | • Samstag 12,1001 | | | | • Sunntag 12,1008 | | | | • Ablāsssunntag 12,1022 | | | | • Donstag -tig 12,1040 | | | | • Wētag -tig 12,1051 | | | | • Wër(ch)tag 12,1055 | | | | • Zīstag -tig 12,1062 | | | | • nochdann -denn 13,42 | | | | • Tristit 14,1386 | Komm.: | äSpr. (XIV., B, so Si.)< Trist-Statt ? vgl. Anm. | | 1.1.1.2.4.2.1.3.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Nachton: > i: in fremden WW | | • Int(e)ressi 1,357 | | | | • apart 1,361 | | | | • ëxgüsi 1,622 | | | | • Kaffē 3,154 | | | | • hudi-krudi 3,788 | | | | • nōtebēni 4,866 | | | | • Parādeⁿ 4,1436 | | | | • präzīs 5,1037 | Komm.: | s. Bed. 2 | | • robi 6,71 | | | | • Salve I 7,861 | | | | • Salve II 7,862 | | | | • salvenōri -ȫ- 7,862 | | | | • Schiggorē 8,428 | | | | • Schilē 8,574 | | | | • tirëkt tirëkti 13,1207 | | | | • Rasanti 6,1282 | Komm.: | < it. rasante | | • Salü 7,694 | | | | • stantepē(de) 11,1141 | | | | 1.1.1.2.4.2.1.3.2.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Wort: im Nachton: > i: in fremden WW: vor s, š | | • Gumpis(t) 2,317 | | | | • Hospes 2,1763 | | | | • Jesus 3,71 | Komm.: | s. Bed. 2a | | • Chabis 3,98 | | | | • Korpus 3,476 | | | | • Kāsis 3,501 | | | | • Mōres 4,380 | | | | • Pilātus N. 4,1168 | | | | • Bōlis 4,1184 | | | | • Prǟses 5,783 | | | | • Sar(r)ass 7,1261 | | | | • Schnabis 9,1071 | | | | 1.1.1.2.4.2.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Satz: satzton. Doppelformen | | • ich 1,74 | | | | • ǖch 1,74 | | | | • ineⁿ 1,295 | | | | • ines 1,295 | | | | • inereⁿ 1,296 | Komm.: | (Bed. 1) | | • üns 1,346 | | | | • ünsᵉʳ 1,347 | | | | • ër 1,400 | | | | • ir I 1,406 | | | | • es 1,509 | | | | • ǖweⁿ I 1,618 | | | | • mich 4,59 | | | | • mir 4,375 | | | | • si I 7,12 | | | | • si II 7,13 | | | | • dū 12,35 | | | | • dich 12,210 | | | | • dir I 13,1202 | | | | • dir II 13,1204 | | | | • wir 16,1060 | | | | • ein 1,269 | | | | • dër I 13,1028 | | | | • dër II 13,1122 | | | | • ünserᵉʳ 1,347 | | | | • ǖwereⁿ II 1,618 | | | | • ǖwereⁿ I 1,618 | | | | • mīn 4,314 | | | | • ir II 1,408 | | | | • sī(n) II 7,1014 | | | | • dīn II 13,127 | | | | 1.1.1.2.4.2.2.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Satz: in Mittelstellung | | • -e 1,13 | Komm.: | (Bed. 1) uf e˳ Tisch | | 1.1.1.2.4.2.2.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Satz: im Vorton: > e˳ | | • e (I) 1,12 | Komm.: | (Bed. 1-4) | | • a(l)s 1,197 | | | | • ga(n) 2,322 | Komm.: | (Präp., Proklise!)ge˳n, ge˳, gi | | • man 4,288 | | | | • sō 7,15 | Komm.: | > se˳(n) | | • dū 12,35 | Komm.: | unbetont deBelege nur proklit. x ᵈe˳ | | • dur(ch) -ü- 13,1443 | Komm.: | proklit. als Präp. | | • drī I 14,3 | Komm.: | ‘en hainsuochi’ XIV,9u. (ZWth. StB. 1297) | | 1.1.1.2.4.2.2.3.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Satz: in Mittelstellung: und > e˳ⁿ(d) in Paarformeln | | • e (I) 1,12 | Komm.: | s. Bed. 6 | | • ūf 1,119 | Komm.: | uf e nider I,119M. | | • umeⁿdani 1,226 M. | Komm.: | (um und anhin) | | • um-und-um 1,226 M. | Komm.: | omotom I,226M. | | • dummeⁿdum 1,226 M. | | | | • unᵈ 1,320 | | | | • Hei(m) 2,1276 | Komm.: | Hūs e˳ Heiᵐ II,1276M. | | • heileⁿ I 2,1145 | Komm.: | Heile (heili), h-e (-i) Sëgeⁿ II,1145o. ; vgl. die Anm. | | • nāch-un(d)-nāch 4,637 | | | | • nāhednā 4,637 | | | | • nā(ch) 4,634 | Komm.: | nōednō, nōeno usw. IV,637u. | | • g(e)nue(g) 4,698 | Komm.: | satt e [und] g’nueg IV,698M. | | • z(e)ringsetum 6,1086 M. | | | | • Ring I 6,1072 | Komm.: | z’ringet-um VI,1086M. hieher? | | • Sünd 7,1160 | Komm.: | Sünd und schad (sind-e˳ⁿᵈ-schad) VII,1162M. | | • fürränneⁿ 6,967 | Komm.: | Tag eⁿᵈ Tag XII,766o. | | • Dank 13,607 | Komm.: | Gott Lob und (eⁿᵈ ) Dank XIII,612M. | | • dër I 13,1028 | Komm.: | Dëreⁿddiseʳ XIII,1040M. | | • dur(ch) -ü- 13,1443 | Komm.: | durcʰ eⁿᵈ durcʰ XIII,1461u. (Schild 1860; TrMeyer 1938; Bs) | | • fürränneⁿ 6,967 | Komm.: | fürḁnḁ GRSpl.fürendo GRS. | | • a(n) 1,249 | Komm.: | < für und an? | | • für 1,952 | Komm.: | < für und an? | | 1.1.1.2.4.2.2.4.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Satz: im Nachton: > e˳ | | • ǖch 1,74 | | | | • alzet 1,212 | | | | • ir I 1,406 | Komm.: | unbetont e˳r, de˳r | | • üns 1,346 | Komm.: | enklit. i̥s | | • man 4,288 | | | | • mir 4,375 | Komm.: | in enklit. Stellg me˳r, mir | | • gottel 2,515 | Komm.: | < Gott well | | • goppel 2,515 | Komm.: | < Gott well | | • sō 7,15 | Komm.: | de˳r enklit. | | • dir II 13,1204 | Komm.: | äSpr. enklit. Pers.-Pron. reduziert‘bracht en siner tochter’ XIV,620u. (1394, ZRB.) | | • abertriegen 14,620 | | | | • Stund 11,1049 | Komm.: | Stund in Verbindg mit Zahlwort i. S. von mal (äSpr.) XI,1059o. | | • drīstund 11,1074 | Komm.: | weitere Formen der äSpr. in der Anm. Sp. 1078 | | 1.1.1.2.4.2.2.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Satz: im Vorton: > i | | • man 4,288 | | | | • dest 13,1981 | | | | 1.1.1.2.4.2.2.4.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Reduktion: Reduktion + Entfärbung: im Satz: im Nachton: > i | | • ǖ 1,24 | | | | • ünsᵉʳ 1,347 | | | | • sëdleⁿ 7,299 | Komm.: | uch [schwachtonig] VII,300o. (BR.) | | 1.1.1.2.5.1.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Vorton: Apokope: in dt. WW | | • leinig (II) 3,1284 | | | | • Trichter III 14,332 | Komm.: | (< Eⁿt-Richter) | | • sie 7,15 | Komm.: | < es-sie | | • seb 7,39 | Komm.: | | 1.1.1.2.5.1.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Vorton: Apokope: in fremden WW | | • Amarilleⁿ 1,215 | Komm.: | Marilleⁿ , Barilleⁿ usw. | | • Gant 2,378 | | | | • Lärme(n) 3,1383 | | | | • g(e)schëgget 8,425 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Schill N. 8,573 | | | | • Schärpeⁿ 8,1303 | | | | • Stränzeⁿ 11,2310 | | | | • struppiereⁿ 11,2319 | | | | • trappiereⁿ 14,1253 | | | | • drëtt 14,1451 | | | | • Tscheis 14,1799 | | | | • Esparsetteⁿ Esper- 1,571 | | | | • Sparsetteⁿ 10,494 | | | | • Bastützler 4,1785 | | | | • Sekeranz 7,678 | | | | • Taliǟner 12,1392 | | | | 1.1.1.2.5.1.1.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Vorton: Apokope: in dt. WW: Präfix ent- > ᵉⁿt- | | • flämmeⁿ 1,1197 | Komm.: | pfl- AP; TH | | • schäucheⁿ 8,111 | Komm.: | : tsch- GLvgl. ver-sch. (ver-tsch.) VIII,111 | | • e(n)tschlipfeⁿ 9,624 | | | | • verᵉⁿtschlipfeⁿ 9,625 | Komm.: | vgl. | | • erᵉⁿtschlipfeⁿ 9,625 | Komm.: | vgl. | | • e(n)tschlipfeⁿ 9,624 | Komm.: | ᵉⁿtchöpfeⁿ > kχöpfeⁿ IX,625M. (Anm. zu e(n)tschlipfeⁿ ) | | • Trichter III 14,332 | Komm.: | (< Ent-Richter VI,416) | | 1.1.1.2.5.1.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Vorton: Synkope: in dt. WW | | • ob I 1,48 | Komm.: | dar-ob I,49u. | | • darob 12,13 | | | | • darüber 1,60 | | | | • darüber 12,13 | | | | • d(a)rūf 1,122 | | | | • darūf 12,14 | | | | • dara(n) 1,258 | | | | • daran 12,15 | | | | • darāne 1,263 | | | | • darāne-sīⁿ 7,1043 | Komm.: | dar-āne VII,1043M. | | • darin 1,291 | | | | • darin 12,17 | | | | • da(r)inneⁿ 1,294 | | | | • d(a)rūs 1,557 | | | | • darūs 12,17 | | | | • ge- 2,41 | | | | • G(e)tregede 14,603 | Komm.: | s. Anm. | | • betrǖgeⁿ 14,621 | Komm.: | ‘an bärden unnd der red’ XIV,622M. (SHofmstr. 1526) | | • G(e)träst 14,1381 | Komm.: | ä.Spr.: falsche (hyperkorr.) Restitution von (totalassim.) Ge-hieher? | | • dur(ch)ufeⁿ 2,1326 | Komm.: | durcʰ-ûf-hin II,1326 | | • darnā(ch) 4,639 | | | | • b(e)- 4,897 | | | | • benneⁿ 4,1292 | | | | • darab 12,13 | | | | • blan 5,105 | Komm.: | < wol-an | | • darüber 12,13 | | | | • daran 12,15 | | | | • darūf 12,14 | | | | • darum 12,15 | | | | • dāëneⁿ 12,16 | | | | • darin 12,17 | | | | • dāundeⁿ 12,17 | | | | • dāunder 12,17 | | | | • darūs 12,17 | | | | • dāuss(eⁿ) di- 12,18 | | | | • dāhin 12,20 | Komm.: | dāhinnheⁿ | | 1.1.1.2.5.1.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Vorton: Synkope: in fremden WW | | • Fenille 1,835 | Komm.: | Pfnilla | | • Verēne 1,915 | | | | • glanderiereⁿ 2,631 | | | | • Grampōl 2,739 | | | | • Grānium 2,744 | | | | • kollatzeⁿ 3,210 | Komm.: | (klatzeⁿ) | | • Kolȫr 3,211 | | | | • Carrette 3,428 | | | | • Chlǖr(eⁿ) 3,687 | Komm.: | hieher? | | • Chralleⁿ II (-ä-) 3,807 | | | | • parāt 4,1438 | Komm.: | prāt | | • Troggeⁿ I 14,676 | Komm.: | + Sippe | | • Blëttli 5,210 | Komm.: | < Palëttli VII,111 | | • Braggeⁿ 5,529 | Komm.: | < Baraggeⁿ IV,1437 | | • Brill 5,584 | Komm.: | < it. pariglia | | • Brille(n) I 5,584 | Komm.: | < Barilleⁿ IV,1444 | | • Brille(n) II 5,585 | | | | • Brätsch III 5,1018 | Komm.: | Burätsch IV,1528 | | • Pfneller 5,1272 | Komm.: | Pfniller, < Fenilleⁿ | | • Schelē 8,573 | Komm.: | Schlē | | • Schnēverli 9,1155 | Komm.: | Schinēver VIII,838 | | 1.1.1.2.5.1.2.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Vorton: Synkope: in dt. WW: im Suffix ver- | | • verantereⁿ 1,349 | Komm.: | > fr- | | • g(e)verirreⁿ 1,410 | Komm.: | k˳f(e˳)r- | | • ver- 1,905 | Komm.: | v’rōreinigen I,911u. | | • veru(n)reinigeⁿ 6,990 | Komm.: | (nur veroⁿreinigeⁿt) | | 1.1.1.2.5.1.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Vorton: Silbenschwund in fremden WW | | • Käntli 3,375 | | | | • Noster 4,845 | | | | • Përpëndikel 4,1598 | Komm.: | (oder Haplologie?) | | • Skabëll(eⁿ) 10,1 | Komm.: | Bëlleⁿ WLö. | | • spëktiereⁿ 10,108 | Komm.: | | • Back 4,1105 | Komm.: | < Tabak | | 1.1.1.2.5.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: in Mittelstellung: in dt. WW | | • öftli 1,126 | Komm.: | e¹tlftli U < effeⁿtlicʰ (öffentlich) | | • Al(e)sneⁿ 1,173 | Komm.: | > Alsne, Alseⁿ | | • engstig 1,340 | Komm.: | (| • ari(g) 1,387 | Komm.: | (Komp. u. Sup.; hieher?) | | • Foreneⁿ 1,935 | Komm.: | Forneⁿ -ö- , Forn, Föreⁿ, FörFē²reneⁿ APGaisahd. forhana | | • fürreⁿ 1,967 | Komm.: | | • hautig 2,1768 | Komm.: | haueⁿ tig (mehr derartige Beisp. in BSM. X?) | | • lëbendig 3,973 | Komm.: | (lëbtig) | | • nackeⁿt 4,713 | Komm.: | nacktig uä. | | • nameⁿtlich 4,724 | Komm.: | ‘nantlich’ Vad. | | • Reguler(in) 6,743 | Komm.: | ‘Regler’ äSpr. | | 1.1.1.2.5.2.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: in Mittelstellung: in dt. WW: -er-eteⁿ > -erteⁿ | | • Gāgerteⁿ 2,138 | | | | • Gigerteⁿ 2,153 | Komm.: | hieher? | | • Gogerteⁿ 2,154 | | | | • Gögerteⁿ 2,154 | | | | • Güegerteⁿ 2,154 | | | | • Puff(e)reteⁿ 4,1047 | | | | • Sǖber(e)teⁿ 7,87 | | | | • Schelf(e)reteⁿ 8,671 | Komm.: | -erteⁿ, -erti | | • Schlüder(e)teⁿ 9,91 | | | | • Schlotter(e)teⁿ 9,790 | Komm.: | -erteⁿ, | | • G(e)schnëpperteⁿ 9,1247 | | | | • Schwadereteⁿ 9,1750 | | | | • Tamper(e)teⁿ -ä- 12,1884 | | | | 1.1.1.2.5.2.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: in Mittelstellung: in dt. WW | | • narrëcht(ig) 4,782 | | | | • tōrachtig -ȫ- 13,1244 | | | | • eiter 1,602 | Komm.: | | • mēder 4,366 u. | Komm.: | Kontr. -w-mê weder > mēder IV,366u.oder x mē deᵐ?"innere Kürzung"! | | • Ǟmdeteⁿ 1,214 | Komm.: | > EmteHaplologie | | • Huerī 2,1590 | Komm.: | HuererīHaplologie (dissimulator. Silbenschwund) | | • g(e)horseⁿ 2,1634 | Komm.: | Haplologie | | • Kanier 3,309 | Komm.: | Haplologie| • Int(e)ressi 1,357 | | | | • Glarinēt 2,642 | | | | • Kastellan 3,535 | | | | • Marsch II 4,424 | Komm.: | < Mariasch (Bed.1b) IV,357 "Kartenspiel" | | • naturāl -ǟ- 4,850 | | | | • Pergamënt 4,1565 | Komm.: | < Përmënt, Perme˳t | | • Postāt 4,1799 | | | | • Prokurator 5,565 | Komm.: | | • reguliereⁿ 6,724 | Komm.: | regliereⁿ | | • Schlagg 9,272 | Komm.: | | • es 1,509 | Komm.: | enklit. fast ausschl. ‘s | | • dū 12,35 | Komm.: | enklit. d’ | | 1.1.1.2.5.3.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Nachton: Synkope: in dt. WW | | • Eb(i)ch 1,47 | | | | • Amt 1,242 | | | | • Figgeⁿ III 1,715 | Komm.: | Flügel, Fittig | | • Fëckeⁿ 1,728 | Komm.: | < mhd. vettech | | • Fettich 1,1134 | | | | • Fennich 1,834 | Komm.: | Fënch, Pfench, Ferch, Fēch, Fäich, Fënsch, Pfënnech, Fënisch | | • Habich 2,936 | Komm.: | > Hapch, Hacht | | • Hun(i)g 2,1367 | | | | • Chünig 3,326 | | | | • Chranch 3,831 | Komm.: | (äSpr.) | | • Mōrich -ȫ- 4,376 | | | | • Pfärrich 5,1174 | | | | • Stub(i)ch -ü- 10,1192 | Komm.: | (äSpr.) | | • Blȫdi 5,27 | Komm.: | Suffix i f., Pl. -neⁿ | | 1.1.1.2.5.3.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Nachton: Synkope: in fremden WW | | • Augst 1,153 | | | | • Fennich 1,834 | Komm.: | (> panicum) | | • malaz 4,166 | | | | • Barch II 4,1535 | Komm.: | < parochia | | • Bërgola 4,1572 | Komm.: | Bärgleⁿ | | • Risiko 6,1384 | Komm.: | hieher? | | 1.1.1.2.5.3.1.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Nachton: Synkope: in dt. WW: von -ig | | • heilig II 2,1148 | | | | • mang -ä- 4,324 | | | | • sǟlig 7,695 | | | | • b(e)sund(e)rig 7,1149 | Komm.: | Synkop. von -ig nach nicht synkopierbarem -er-fl. b’sundergeⁿ U | | • haseⁿschǟgg 8,421 | Komm.: | APK.<*-schärgg < -schärtig (wohl zuerst i. d. flekt. Formen) | | • übertreg 14,603 | Komm.: | (<-tregig?) | | 1.1.1.2.5.3.1.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Nachton: Synkope: in dt. WW: von -igeⁿ | | • ferg(g)eⁿ 1,1002 | | | | • hell(i)gen 2,1143 | Komm.: | (äSpr.) | | • b(e)hërz(i)geⁿ 2,1662 | | | | • hitzigeⁿ 2,1835 | | | | • chrǖzigeⁿ 3,945 | | | | • müess(i)geⁿ I 4,499 | | | | • pīnigeⁿ 4,1308 | Komm.: | (äSpr.) | | • bōsgeⁿ 4,1725 | Komm.: | < mhd. müedec | | • müekeⁿ 4,143 | Komm.: | bluekeⁿ | | • bluetigeⁿ 5,224 | Komm.: | -bluekeⁿ | | • verbluetigeⁿ 5,224 | | | | • bereinigeⁿ II 6,993 | | | | • B(e)rein(i)g 6,993 | | | | • sunder(i)geⁿ 7,1158 | Komm.: | Synkop. von -igeⁿ nach nicht synkopierbarem -er-sundergenⁿ SCHWE. | | • schad(i)geⁿ 8,179 | | | | • schädigeⁿ 8,182 | Komm.: | (äSpr.) | | • schuldigen 8,665 | Komm.: | (äSpr.) | | • Trǖʷ 14,1621 | Komm.: | ‘heilgen’ XIV,1623M. (1403, BSa. Rq.) | | 1.1.1.2.5.3.1.1.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Nachton: Synkope: in dt. WW: von -ig + keit | | • Fūlkeit 1,791 | | | | • Geiligkeit 2,211 | Komm.: | (äSpr.) | | • Hȫnket 2,1367 | | | | • Kīket 3,109 | Komm.: | G’chîbigkeit [oder Gᵉhîjigkeit, zu gᵉhîjig II,1111?] | | • G(e)sundheit 7,1137 | Komm.: | G’sunkeit, -ket | | • Verbärmigkeit 4,1595 | | | | • Verdriesskeit 14,1309 | | | | 1.1.1.2.5.3.1.1.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Nachton: Synkope: in dt. WW: von mhd. -ec-lîch | | • elendiglich 1,178 | | | | • elenklich 1,178 | Komm.: | ellendklich | | • armklich 1,457 | Komm.: | ellenklich I,457o. | | • armklich 1,457 | Komm.: | (ermklich II,1103o.) | | • verhīt(eg)lich 2,1102 u. | Komm.: | verhiteklich, verhiklich | | • schwereⁿ 9,2091 | Komm.: | verhiclich IX;2095u. | | • Verdruss 14,1330 | Komm.: | elentklich XIV,1332u.Jber. 1983,8 | | • fūlklich 1,791 | | | | • flǟtiglich 1,1228 | | | | • lidiglich 3,1094 | Komm.: | < lidklich, litlich äSpr. | | • müekeⁿ 4,143 | Komm.: | < mhd. müedec [oder zu Müej IV,138; vgl. ebd. müejelich] | | • müeklich 4,143 | Komm.: | < müedecliche | | • verbärmiglich 4,1595 | | | | • betrǖgeⁿ 14,621 | Komm.: | ‘lidklich’ XIV,621u. (1336, B Anz. 1915) | | • trūriglich 14,1294 | Komm.: | (trurklich) | | 1.1.1.2.5.3.1.1.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Nachton: Synkope: in dt. WW: von -isch | | • halärsch 2,1129 | Komm.: | (halär) | | • Lämpersch 3,1278 | | | | • Būrscheit 4,1526 | Komm.: | (äSpr.) | | • müggerisch 4,143 | | | | • rumōrisch -ö- 6,929 | | | | • sǖ(w)isch 7,1516 | Komm.: | + Abll. | | • täubisch 12,103 | | | | • tȫrisch 13,1253 | | | | • dēwisch 13,2238 | | | | 1.1.1.2.5.3.1.1.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Nachton: Synkope: in dt. WW: von -lich | | • jelch 3,41 | | | | • solich -ö- 7,785 | | | | 1.1.1.2.5.3.1.1.7. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Nachton: Synkope: in dt. WW: von -niß> -nist > -ist | | • Erbärmniss 4,1595 | | | | • Verbärm(n)iss 4,1595 | | | | 1.1.1.2.5.3.1.1.8. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Nachton: Synkope: in dt. WW: in Zssen | | • blienggeⁿ 1,139 | Komm.: | | • Āmad 1,213 | | | | • Ërdepfel 1,379 | | | | • einlif 1,283 | | | | • Falbel 1,797 | Komm.: | Synk. < Fall-Übel | | • Lilch 3,1263 | Komm.: | < Lîⁿ -Lach(eⁿ)synk. nach Brandst. II | | 1.1.1.2.5.3.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: (Vokal-, Silben-)Schwund: im Nachton: Endsilbenschwund | | • gester 2,488 | | | | • enander(eⁿ) 1,304 | | | | 1.1.1.2.6.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Sproßvokale: Sproßvokal vor l | | • Alafunz N. 1,171 | | | | • galanggeⁿ 2,202 | | | | • Galīseⁿ 2,206 | | | | • Guluger 2,222 | | | | • Gleieleⁿ 2,585 | | | | • Gleppeⁿ 2,639 | | | | • Paläjeⁿ 4,1146 | Komm.: | hieher? vgl. Anm. | | • Palegi 4,1147 | Komm.: | hieher? vgl. Anm. | | • Blāst 5,162 | Komm.: | s. V,167o. (Th) ; vgl. Anm. | | 1.1.1.2.6.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Sproßvokale: Sproßvokal nach l | | • Falch 1,797 | | | | • falb 1,822 | | | | • gël(w) 2,291 | | | | • helw 2,1244 | | | | • Halm I 2,1200 | | | | • Halm II 2,1202 | | | | • Hermeli II 2,1607 | Komm.: | Hemli | | • Chalch 3,229 | | | | • Chilcheⁿ I f. 3,229 | | | | • gottswillechen 3,284 | | | | • mëlcheⁿ 4,195 | | | | • Milch 4,198 | | | | • malm 4,212 | | | | • Birch I 4,1536 | | | | • bil(i)chiⁿ 4,1537 | | | | • birchig 4,1537 | Komm.: | Bilecheⁿ IV;537 | | • Birch I 4,1536 | | | | 1.1.1.2.6.3. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Sproßvokale: Sproßvokal zwischen l und m (n) | | • Galeⁿ 2,203 | | | | • Halm I 2,1200 | | | | • Halm II 2,1202 | | | | • Halbarte(n) 4,1619 | | | | • Pfulm 5,1099 | | | | • Balmsteiⁿ 11,870 | Komm.: | [Balem-] | | • Palmsunntag 12,1024 | | | | 1.1.1.2.6.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Sproßvokale: Kons. + r ohne Gleitlaut ǝ | | • ǟbereⁿ 1,40 | | | | • ant(e)reⁿ 1,349 | | | | • einander 1,304 | | | | • Āb(e)ri Ǟ- 1,40 | | | | • gīfre(n) 2,130 | | | | • gufereⁿ I 2,132 | | | | • ergüfreⁿ 2,132 | | | | • glandreⁿ 2,631 | | | | • Jäuk(e)rich 3,36 | | | | • chlūbig -ǖ- 3,622 | Komm.: | (chlǖbrig) | | • muet(e)rig -üe- 4,596 | | | | • Bus(e)reteⁿ 4,1749 | | | | • Baust(e)reteⁿ 4,1786 | | | | • battereⁿ 4,1804 | Komm.: | (Bed. 4) | | • zerplüdreⁿ 5,31 | Komm.: | + weitere Sippe | | • abblägereⁿ 5,38 | Komm.: | (Bed. 2) + weitere Sippe | | • riestereⁿ I 6,1519 | | | | • seif(e)reⁿ 7,343 | | | | • silb(e)rig 7,842 | | | | • Sulpreteⁿ 7,870 | | | | • sum(m)ereⁿ -ü- 7,981 | | | | • b(e)sind(e)reⁿ 7,1129 | | | | • b(e)sund(e)rig 7,1149 | | | | • b(e)sünd(e)rigeⁿ 7,1149 | | | | • sundereⁿ -ü- 7,1152 | | | | • sund(e)rig 7,1157 | | | | • schuderig II 8,283 | | | | • schaff(e)rig 8,343 | | | | • schifereⁿ 8,379 | | | | • g(e)schof(e)rig 8,381 | | | | • schlif(e)rig 9,160 | | | | • schlamperocht 9,558 | | | | • schlipferig 9,626 | | | | • Schlëtt(e)reⁿ 9,764 | | | | • schlëtt(e)reⁿ 9,764 | | | | • Schlëtt(e)reteⁿ 9,765 | | | | • Schlott(e)reⁿ 9,787 | | | | • schlott(e)reⁿ 9,787 | | | | • schmütz(e)reⁿ 9,1060 | | | | • schnad(e)reⁿ 9,1076 | | | | • schnudereⁿ -ü- 9,1146 | | | | • schnuderig -ü- 9,1148 | | | | • schnieperig 9,1248 | | | | • Schwadereteⁿ 9,1750 | | | | • Schwänt(e)reⁿ 9,2013 | | | | 1.1.1.2.6.5.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Sproßvokale: Sproßvokal vor r: in germ. WW | | • Ueleri(ch) N. 1,183 | | | | • Fänerich 1,831 | Komm.: | (Fänner) | | • Frideri(ch) N. 1,1285 | | | | • Heinrich N. 2,1313 | Komm.: | vgl. Gurấg II,409 | | • Kuen(e)rat N. 3,335 | | | | • Dietrich I N. 13,2071 | | | | • Dietrich II 13,2074 | | | | • Hanrei 6,6 | | | | • Chōlrāb -ǟ- 6,9 | | | | • Ërdrīch 6,156 | | | | • Stëgreif(f) 6,657 | | | | • Schaf(f)reiti 6,1654 | | | | • Schallrad 6,492 | | | | • Spuelrad 6,492 | | | | • Spinnrad 6,492 | | | | • Chol(l)erābeⁿ -ǟ- 6,9 | | | | 1.1.1.2.6.5.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Sproßvokale: Sproßvokal vor r: in fremden WW | | • Anares N. 1,261 | | | | • galand(e)riereⁿ 2,201 | Komm.: | < frz. calandrer | | • Afarantes 1,102 | | | | • Affrunteⁿ 1,106 | | | | • Alrūn 1,174 | | | | • Enderech 1,319 | | | | • Aprilleⁿ 1,364 | | | | • Instrumënt 1,349 | | | | • Antereⁿ 1,349 | | | | • Arbeⁿ (I) 1,421 | | | | • appropō 1,365 | | | | • urcheⁿ 1,434 | | | | • Estrich 1,579 | | | | • ëxtra 1,624 | | | | • Fabrik 1,636 | | | | • futt(e)reⁿ 1,1135 | Komm.: | (?) | | • Frāter 1,1337 | | | | • Goffereⁿ 2,131 | | | | • Heinrich N. 2,1313 | Komm.: | Haŋ(e)ri II,1314u. (Anm.) | | • Kont(e)rär(i) 3,376 | | | | • Mad(e)ratzeⁿ 4,76 | | | | • Baldriān 4,1197 | | | | • Pilgeri 4,1213 | | | | • Port(e)re(tt) 4,1634 | | | | • Quadrāt 5,1295 | | | | • Red(e)rett 6,587 | | | | • Regrūt 6,741 | | | | • reiseⁿ 6,1303 | Komm.: | Pat(e)rioteⁿ VI,1306o. (ZReg., Stdt, Wipk., Zoll.) | | • Ristrumënt 6,1517 | | | | • Saffran 7,333 | | | | • Sigrist 7,508 | | | | • Sakramënt 7,652 | | | | • Sekrēt 7,679 | Komm.: | (s. Bed. 3) | | • Schabraggeⁿ 8,26 | | | | • Seferastus N. 7,341 | | | | 1.1.1.2.6.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Sproßvokale: Sproßvokal nach r | | • Ärrach 1,388 | | | | • Erez 1,406 | | | | • Ärz 1,498 | | | | • Stor(ch) 11,1460 | | | | • Herbërg 4,1566 | | | | • Bǖrt 4,1635 | Komm.: | hieher? | | • Scharganteⁿ 8,1251 | | | | 1.1.1.2.6.7. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Sproßvokale: -rm > -rem, -reⁿ | | • Arm 1,452 | | | | • Hermeli II 2,1607 | | | | • Schërm 8,1275 | | | | • Schwarm -ä- 9,2154 | | | | • Sturm -ü- 11,1478 | | | | • sturm 11,1495 | | | | • Darm 13,1595 | | | | • Thërm Thërmeⁿ 13,1607 | | | | • Turn II 13,1646 | | | | 1.1.1.2.6.8. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Sproßvokale: -rn > -reⁿ | | • Ahorn 1,161 | | | | • Ern I m. n. 1,461 | | | | • Ernst 1,465 | Komm.: | arist, -est, arisch, -esch | | • Farn 1,1017 | | | | • fërn 1,1019 | | | | • Firn 1,1020 | | | | • Garn 2,419 | | | | • gërn 2,426 | | | | • Horn 2,1615 | | | | • morn 4,419 | | | | • Chërn (II) 3,465 | | | | • Chorn 3,469 | | | | • Schwire(n) 9,2132 | Komm.: | (Schwir); vgl. Anm. | | • Stërn I 11,1521 | Komm.: | + Sippe | | • Dorn I 13,1622 | | | | • Dorn II 13,1645 | | | | • Turn III 13,1671 | Komm.: | Kontamination | | • Turn IV 13,1673 | | | | • Turn II 13,1646 | | | | • Turnder(r)i 13,1025 | | | | 1.1.1.2.6.9. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wandel: im Schwachton: Sproßvokale: Sproßvokal nach n | | • Ernst 1,465 | Komm.: | ernist GL | | • Münch 4,318 | | | | • Pinezer 4,1309 | | | | 1.1.2.1.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wechsel: Ablaut (auch analogisch): 1. Ablautklasse | | • Treib I 14,60 | Komm.: | : Trīb XIV,64 : Treib II XIV,62 : | | • Treib II 14,62 | Komm.: | : Treib I XIV,60 : Trīb XIV,64 | | • treibeⁿ 14,63 | Komm.: | : trībeⁿ XIV,65 | | • trībeⁿ 14,65 | Komm.: | : treibeⁿ XIV,63 | | • Trīb 14,64 | Komm.: | : Treib I XIV,60 : Treib II XIV,62 | | • Beiss 4,1679 | Komm.: | : Bīss I IV,1686 : Biss I IV,1693 : Biss II IV,1694 | | • Bīss I 4,1686 | Komm.: | : Beiss IV,1679 : Biss I IV,169 : Biss II IV,1694 | | • Biss I 4,1693 | Komm.: | : Beiss IV,1679 : Bīss I IV,1686 : Biss II IV,1694 | | • bīsseⁿ 4,1686 | Komm.: | : beissen IV,1682 | | • beissen 4,1682 | Komm.: | : bīsseⁿ IV,1686 | | • Biss II 4,1694 | Komm.: | : Bīss I IV,1686 : Biss I IV,1693 : Beiss IV,1679 | | • Beit 4,1844 | Komm.: | : Bīt IV,1850 | | • Bīt 4,1850 | Komm.: | : Beit IV,1844 | | • beiteⁿ 4,1846 | Komm.: | : bīteⁿ IV,1850 | | • bīteⁿ 4,1850 | Komm.: | : beiteⁿ IV,1846 | | • Geifer 2,129 | Komm.: | : Gīfer II,130 | | • Gīfer 2,130 | Komm.: | : Geifer II,129 | | • greiffeⁿ 2,708 | Komm.: | : Griff II,709 : grīffeⁿ II,713 | | • Griff 2,709 | Komm.: | : greiffeⁿ II,708 : grīffeⁿ II,713 | | • grīffeⁿ 2,713 | Komm.: | : Griff II,709 : greiffeⁿ II,708 | | • greinen 2,745 | Komm.: | : grīneⁿ II,745 | | • grīneⁿ 2,745 | Komm.: | : greinen II,745 | | • heiss 2,1686 | Komm.: | : Hitz II,1833 | | • Hitz 2,1833 | Komm.: | : heiss II,1686 | | • Cheist 3,543 | | | | • chlei(n) 3,650 | Komm.: | vgl. RHotzenk. 1986, 249-271 | | • niffeⁿ II 4,679 | Komm.: | : nīffeⁿ IV,679 | | • nīffeⁿ 4,679 | Komm.: | : niffeⁿ II IV,679 | | • bleich 5,8 | Komm.: | : verblicheⁿ V,9 : verblīcheⁿ V,8 | | • verblicheⁿ 5,9 | Komm.: | : bleich V,8 : verblīcheⁿ V,8 | | • verblīcheⁿ 5,8 | Komm.: | : bleich V,8 : verblicheⁿ V,9 | | • brīseⁿ I 5,791 | Komm.: | : g(e)briseⁿ V,791 | | • g(e)briseⁿ 5,791 | Komm.: | : brīseⁿ I V,791 | | • pfīffeⁿ 5,1075 | Komm.: | : Pfiff V,1085 | | • Pfiff 5,1085 | Komm.: | : pfīffeⁿ V,1075 | | • reibeⁿ 6,48 | Komm.: | : Ribel VI,48 : rībeⁿ VI,53 | | • Ribel 6,48 | Komm.: | : rībeⁿ VI,53 : reibeⁿ VI,48 | | • rībeⁿ 6,53 | Komm.: | : Ribel VI,48 : reibeⁿ VI,48 | | • Rīch 6,152 | Komm.: | : b(e)rīcheⁿ II VI,165 | | • b(e)rīcheⁿ II 6,165 | Komm.: | : Rīch VI,152 | | • reid I 6,587 | Komm.: | : umrīden VI,589 : reid II VI,587 | | • reid II 6,587 | Komm.: | : umrīden VI,589 : reid I VI,587 | | • umrīden 6,589 | Komm.: | : reid I, II VI,587 | | • Reiff (I) 6,652 | Komm.: | : Rīff II, III 6,665 | | • Rīff II 6,665 | Komm.: | : Reid (I) VI,652: Rīff III VI,665 | | • Rīff III 6,665 | Komm.: | : Rīff II VI,665: Reid (I) VI,652 | | • rīff 6,660 | Komm.: | : reiffeⁿ II VI,659 | | • reiffeⁿ II 6,659 | Komm.: | : rīff IV,660 | | • Reis 6,1288 | Komm.: | : rīseⁿ III VI,1335 | | • rīseⁿ III 6,1335 | Komm.: | : Reis VI,1288 | | • Reiss 6,1327 | Komm.: | : rīsseⁿ II VI,1345: Riss I m. VI,1376 | | • rīsseⁿ II 6,1345 | Komm.: | : Reiss VI,1327: Riss I m. VI,1376 | | • Riss I m. 6,1376 | Komm.: | : Reiss VI,1327 : rīsseⁿ II VI,1345 | | • Rīt I 6,1663 | Komm.: | : Ritt II VI,1709 : reiteⁿ II VI,1659 | | • Ritt II 6,1709 | Komm.: | : Rīt I VI,1663 : reiteⁿ II VI,1659 | | • reiteⁿ II 6,1659 | Komm.: | : Ritt II VI,1709 : Rīt I VI,1663 | | • seige(n) I 7,483 | Komm.: | : G(e)sig VII,490 : sīheⁿ VII,586 | | • G(e)sig 7,490 | Komm.: | : sīheⁿ VII,586 : seige(n) I VII,483 | | • sīheⁿ 7,586 | Komm.: | : G(e)sig VII,490 : seige(n) I VII,483 | | • Scheid II 8,194 | Komm.: | : Schid I m. VIII,266 : g(e)schīd VIII,263 | | • g(e)schīd 8,263 | Komm.: | : Scheid II VIII,194 : Schid I m. VIII,266 | | • Schid I m. 8,266 | Komm.: | : Scheid II VIII,194 : g(e)schīd VIII,263 | | • scheineⁿ II 8,795 | Komm.: | : schīn VIII,798 | | • schīn 8,798 | Komm.: | : scheineⁿ II VIII,795 | | • Scheiss 8,1324 | Komm.: | : Schiss VIII,1350 : Schīs(s) VIII,1325 | | • Schīs(s) 8,1325 | Komm.: | : Scheiss VIII,1324 : Schiss VIII,1350 | | • Schiss 8,1350 | Komm.: | : Scheiss VIII,1324 : Schīs(s) VIII,1325 | | • Scheit I 8,1502 | Komm.: | : Scheit I VIII,1502 | | • Schīt 8,1506 | Komm.: | : Schīt VIII,1506 | | • Schleich I 9,8 | Komm.: | : Schlich I m. IX,15 : Schlīchli IX,8 : Schleik I m. IX,516 | | • Schlīchli 9,8 | Komm.: | : Schleich I IX,8 : Schlich I m. IX,15 : Schleik I m. IX,516 | | • Schlich I m. 9,15 | Komm.: | : Schlīchli IX,8 : Schleik I m. IX,516 : Schleich I IX,8 | | • Schleik I m. 9,516 | Komm.: | : Schleich I IX,8 : Schlich I m. IX,15 : Schlīchli IX,8 : | | • Schleiff I m. 9,129 | Komm.: | + Sippe : Messerschlīff IX,148 + Sippe : Schliff (I) IX,157 + Sippe | | • Messerschlīff 9,148 | Komm.: | + Sippe : Schleiff I m. IX,129 + Sippe : Schliff (I) IX,157 + Sippe | | • Schliff (I) 9,157 | Komm.: | + Sippe : Schleiff I m. IX,129 + Sippe: Messerschlīff IX,148 + Sippe | | • Schleim 9,547 | Komm.: | : Schlīm IX,547; vgl. Anm. | | • Schlīm 9,547 | Komm.: | ?; vgl. Anm. : Schleim IX,547 | | • Schlīs(s) 9,667 | Komm.: | : Schliss IX,692 : Schleiz I IX,803 | | • Schliss 9,692 | Komm.: | : Schlīs(s) IX,667 : Schleiz I IX,803 | | • Schleiz I 9,803 | Komm.: | : Schlīs(s) IX,667 : Schliss IX,692 | | • schleit 9,766 | Komm.: | : Schlitte(n) IX,767 | | • Schlitte(n) 9,767 | Komm.: | : schleit IX,766 | | • schmeidelig 9,852 | Komm.: | : G(e)schmīd IX,853 : Schmid IX,855 | | • G(e)schmīd 9,853 | Komm.: | : Schmid IX,855 : schmeidelig IX,852 | | • Schmid 9,855 | Komm.: | : G(e)schmīd IX,853: schmeidelig IX,852 | | • Schnīd 9,1078 | Komm.: | : Schneit(eⁿ) IX,1344 : Schnitt IX,1351 | | • Schneit(eⁿ) 9,1344 | Komm.: | : Schnīd IX,1078 : Schnitt IX,1351 | | • Schnitt 9,1351 | Komm.: | : Schneit(eⁿ) IX,1344 : Schnīd IX,1078 | | • Schreiss 9,1658 | Komm.: | : Schrīss IX,1658 : Schriss IX,1658 | | • Schrīss 9,1658 | Komm.: | : Schreiss IX,1658 : Schriss IX,1658 | | • Schriss 9,1658 | Komm.: | : Schrīss IX,1658 : Schreiss IX,1658 | | • schreiteⁿ 9,1674 | Komm.: | : Waldschrīt IX,1674 : Schritt IX,1676 | | • Waldschrīt 9,1674 | Komm.: | : schreiteⁿ IX,1674 : Schritt IX,1676 | | • Schritt 9,1676 | Komm.: | : Waldschrīt IX,1674 : schreiteⁿ IX,1674 | | • abschwīffig 9,1764 | Komm.: | vgl. Anm. | | • Schweig II m. 9,1773 | Komm.: | : Schwīg IX,1779 | | • Schwīg 9,1779 | Komm.: | : Schweig II m. IX,1773 | | • schweimen 9,1863 | Komm.: | : schwīmen IX,1864 | | • schwīmen 9,1864 | Komm.: | : schweimen IX,1863 | | • schweineⁿ 9,1881 | Komm.: | : schwīneⁿ II IX,1910 | | • schwīneⁿ II 9,1910 | Komm.: | : schweineⁿ IX,1881 | | • Schlīs(s) 9,667 | Komm.: | : Schliss IX,692 | | • Schliss 9,692 | Komm.: | : Schlīs(s) IX,667 | | • G(e)schrīb 9,1492 | Komm.: | : Ūfschrib IX,1560 | | • Ūfschrib 9,1560 | Komm.: | : G(e)schrīb IX,1492 | | • Steig 10,1508 | Komm.: | : Stīg (I) X,1519 : Stig X,1536 | | • Stīg (I) 10,1519 | Komm.: | : Stig X,1536 : Steig X,1508 | | • Stig 10,1536 | Komm.: | : Stīg (I) X,1519 : Steig X,1508 | | • Streiff I 11,2128 | Komm.: | + Sippe : Strīf(f) XI,2140 | | • Strīf(f) 11,2140 | Komm.: | + Sippe : Streiff I XI,2128 | | • Blinderstrīch 11,1982 | Komm.: | + Sippe : Strich XI,2026 | | • Strich 11,2026 | Komm.: | + Sippe : Blinderstrīch XI,1982 | | • strītig 11,2406 | Komm.: | : strit(t)ig XI,2406 | | • strit(t)ig 11,2406 | Komm.: | : strītig XI,2406 | | • G(e)spreit 10,951 | Komm.: | : spreiteⁿ X,951 : sprit X,965 | | • spreiteⁿ 10,951 | Komm.: | : G(e)spreit X,951 : sprit X,965 | | • sprit 10,965 | Komm.: | : G(e)spreit X,951: spreiteⁿ X,951 | | 1.1.2.1.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wechsel: Ablaut (auch analogisch): 2. Ablautklass | | • chieseⁿ 3,524 | Komm.: | : Willkūr III,448 : choreⁿ II III,446 | | • choreⁿ II 3,446 | Komm.: | : Willkūr III,448 : chieseⁿ III,524 | | • Willkūr 3,448 | Komm.: | : choreⁿ II III,446 : chieseⁿ III,524 | | • riecheⁿ 6,168 | Komm.: | : Ruch VI,191 : G(e)ruch VI,192 | | • Ruch 6,191 | Komm.: | : riecheⁿ VI,168 : G(e)ruch VI,192 | | • G(e)ruch 6,192 | Komm.: | : Ruch VI,191 : riecheⁿ VI,168 | | • briessen 5,800 | Komm.: | : Bross I V,800 : Brüssel V,817 | | • Bross I 5,800 | Komm.: | : briessen V,800 : Brüssel V,817 | | • Brüssel 5,817 | Komm.: | : Bross I V,800 : briessen V,800 | | • giesseⁿ 2,468 | Komm.: | : Guss II,472 | | • Guss 2,472 | Komm.: | : giesseⁿ II,468 | | • bieteⁿ 4,1860 | Komm.: | : Bott I m. IV,1882 : Bott II n. IV,1890 : Biet II IV,1857 | | • Bott I m. 4,1882 | Komm.: | : bieteⁿ IV,1860 : Bott II n. IV,1890 : Biet II IV,1857 | | • Bott II n. 4,1890 | Komm.: | : Bott I m. IV,1882 : bieteⁿ IV,1860 : Biet II IV,1857 | | • Rōt 6,1771 | Komm.: | : Rott I VI,1785 | | • Rott I 6,1785 | Komm.: | : Rōt VI,1771 | | • siech 7,191 | Komm.: | : socheⁿ I VII,203 : Sucht VII,271 | | • socheⁿ I 7,203 | Komm.: | : siech VII,191 : Sucht VII,271 | | • Sucht 7,271 | Komm.: | : socheⁿ I VII,203 : siech VII,191 | | • siedeⁿ 7,310 | Komm.: | : Sud VII,324 : Sōd VII,317 | | • Sōd 7,317 | Komm.: | : siedeⁿ VII,310 : Sud VII,324 | | • Sud 7,324 | Komm.: | : siedeⁿ VII,310 : Sōd VII,317 | | • schmog 9,868 | Komm.: | vgl. Anm. | | • spriesseⁿ II 10,943 | Komm.: | : Sprutz X,978 | | • Sprutz 10,978 | Komm.: | : spriesseⁿ II X,943 | | • liegeⁿ 3,1216 | Komm.: | : Lug I III,1218 | | • Lug I 3,1218 | Komm.: | : liegeⁿ III,1216 | | • triegeⁿ 14,616 | Komm.: | : Trug XIV,661 | | • Trug 14,661 | Komm.: | : triegeⁿ XIV,616 | | • flieheⁿ 1,1182 | Komm.: | : Flucht I,1166 | | • Flucht 1,1166 | Komm.: | : flieheⁿ I,1182 | | • fliegeⁿ 1,1178 | Komm.: | : Flug I,1180 | | • Flug 1,1180 | Komm.: | : fliegeⁿ I,1178 | | • friereⁿ 1,1313 | Komm.: | : G(e)frȫri I,1315 : Frost I,1336 : G(e)frust I,1337 | | • G(e)frȫri 1,1315 | Komm.: | : Frost I,1336 : G(e)frust I,1337 : friereⁿ I,1313 | | • Frost 1,1336 | Komm.: | : G(e)frust I,1337 : friereⁿ I,1313 : G(e)frȫri I,1315 | | • G(e)frust 1,1337 | Komm.: | : friereⁿ I,1313 : G(e)frȫri I,1315 : Frost I,1336 | | • verliereⁿ 3,1372 | Komm.: | : Verlust III,1385 | | • Verlust 3,1385 | Komm.: | : verliereⁿ III,1372 | | • fliesseⁿ 1,1212 | Komm.: | : Flōss I,1213 : Fluss I,1215 | | • Flōss 1,1213 | Komm.: | : fliesseⁿ I,1212 : Fluss I,1215 | | • Fluss 1,1215 | Komm.: | : fliesseⁿ I,1212 : Flōss I,1213 | | • niesseⁿ 4,816 | Komm.: | : G(e)nuss I IV,830 : Nōss IV,818 : G(e)nōss IV,819 | | • G(e)nuss I 4,830 | Komm.: | : niesseⁿ IV,816 : Nōss IV,818 : G(e)nōss IV,819 | | • Nōss 4,818 | Komm.: | : niesseⁿ IV,816 : G(e)nuss I IV,830 : G(e)nōss IV,819 | | • G(e)nōss 4,819 | Komm.: | : niesseⁿ IV,816 : G(e)nuss I IV,830 : Nōss IV,818 | | • nieseⁿ 4,817 | Komm.: | : G(e)nuss II IV,830 | | • G(e)nuss II 4,830 | Komm.: | : nieseⁿ IV,817 | | • schliesseⁿ 9,694 | Komm.: | : Schloss IX,725 : Schluss IX,741 | | • Schloss 9,725 | Komm.: | : schliesseⁿ IX,694 : Schluss IX,741 | | • Schluss 9,741 | Komm.: | : schliesseⁿ IX,694 : Schloss IX,725 | | • schiesseⁿ 8,1357 | Komm.: | : G(e)schoss VIII,1468 : Schutz I VIII,1695 | | • G(e)schoss 8,1468 | Komm.: | : schiesseⁿ VIII,1357 : Schutz I VIII,1695 | | • Schutz I 8,1695 | Komm.: | : schiesseⁿ VIII,1357 : G(e)schoss VIII,1468 | | • sōreⁿ 7,1271 | Komm.: | : soreⁿ VII,1273 | | • soreⁿ 7,1273 | Komm.: | : sōreⁿ VII,1271 | | • laub 3,958 | Komm.: | : lieb III,984 | | • lieb 3,984 | Komm.: | : laub III,958 | | • lindbäug 4,1054 | Komm.: | : bogacht(ig) IV,1060 : Biegeⁿ IV,1060 : Bügel I IV,1071 | | • bogacht(ig) 4,1060 | Komm.: | : lindbäug IV,1054: Biegeⁿ IV,1060 : Bügel I IV,1071 | | • Bügel I 4,1071 | Komm.: | : bogacht(ig) IV,1060 : lindbäug IV,1054 : Biegeⁿ IV,1060 | | • Biegeⁿ 4,1060 | Komm.: | : bogacht(ig) IV,1060 : lindbäug IV,1054 : Bügel I IV,1071 | | • Biet II 4,1857 | Komm.: | : Bott I m. IV,1882 : Bott II n. IV,1890 : bieteⁿ IV,1860 | | • säuffeⁿ 7,339 | Komm.: | : Sūff VII,345 : Suff VII,358 | | • Sūff 7,345 | Komm.: | : säuffeⁿ VII,339 : Suff VII,358 | | • Suff 7,358 | Komm.: | : säuffeⁿ VII,339 : Sūff VII,345 | | • Saug 7,438 | Komm.: | : Bineⁿsūg VII,513 : Suggel II VII,520 | | • Bineⁿsūg 7,513 | Komm.: | : Saug VII,438 : Suggel II VII,520 | | • Suggel -ü- II 7,520 | Komm.: | : Bineⁿsūg VII,513 : Saug VII,438 | | • Raum I 6,898 | Komm.: | s. Anm. | | • Spū(w) 10,631 | | | | 1.1.2.1.3.1. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wechsel: Ablaut (auch analogisch): 3. Ablautklasse: 1. Unterklasse | | • Band 4,1323 | Komm.: | : Bind N. IV,1342 : Bund IV,1355 | | • Bind N. 4,1342 | Komm.: | : Band IV,1323 : Bund IV,1355 | | • Bund 4,1355 | Komm.: | : Band IV,1323 : Bind N. IV,1342 | | • rimpfeⁿ 6,947 | Komm.: | : Rumpf VI,947 | | • Rumpf 6,947 | Komm.: | : rimpfeⁿ VI,947 | | • rinnen 6,999 | Komm.: | : Ru(nn) VI,1021 | | • Ru(nn) 6,1021 | Komm.: | : rinnen VI,999 | | • Rang III 6,1055 | Komm.: | : ringeⁿ (III) VI,1103 : Rung VI,1106 | | • ringeⁿ (III) 6,1103 | Komm.: | : Rang III VI,1055 : Rung VI,1106 | | • Rung 6,1106 | Komm.: | : ringeⁿ (III) VI,1103 : Rang III VI,1055 | | • Rindeⁿ 6,1036 | Komm.: | (unsicher, ob tatsächlich Ablaut) | | • Sang I n. 7,1175 | Komm.: | : gᵉsungen VII,1198 : G(e)sing VII,1190 | | • G(e)sing 7,1190 | Komm.: | : gᵉsungen VII,1198 : Sang I n. VII,1175 | | • singeⁿ 7,1190 | Komm.: | : gᵉsungen VII,1198 : G(e)sing VII,1190 : Sang I n. VII,1175 | | • Sank 7,1210 | Komm.: | : gᵉsunkeⁿ VII,1213 : sinkeⁿ VII,1213 : Sunk ? VII,1215 | | • sinkeⁿ 7,1213 | Komm.: | : gᵉsunkeⁿ VII,1213 : Sank VII,1210 : Sunk ? VII,1215 | | • Sunk 7,1215 | Komm.: | : gᵉsunkeⁿ VII,1213 : Sank VII,1210 : sinkeⁿ VII,1213 | | • Glimpf 2,625 | Komm.: | : U(n)glumpf II,628 | | • U(n)glumpf 2,628 | Komm.: | : Glimpf II,625 | | • Schrann II 9,1622 | Komm.: | : Schrinneⁿ IX,1626 | | • Schrinneⁿ 9,1626 | Komm.: | : Schrann II IX,1622 | | • Schlangg I 9,586 | Komm.: | + Sippe : Schlingg IX,598 : Schlungg I m. IX,604 | | • Schlingg 9,598 | Komm.: | + Sippe : Schlungg I m. IX,604 : Schlangg I IX,586 | | • Schlungg I m. 9,604 | Komm.: | + Sippe : Schlingg IX,598 : Schlangg I IX,586 | | • Schrampf 9,1619 | Komm.: | + Sippe : Schrimpfeⁿ IX,1620 : Schrumpf IX,1620 | | • Schrimpfeⁿ 9,1620 | Komm.: | + Sippe : Schrampf IX,1619 : Schrumpf IX,1620 | | • Schrumpf 9,1620 | Komm.: | + Sippe : Schrimpfeⁿ IX,1620 : Schrampf IX,1619 | | • Schwand 9,1928 | Komm.: | + Sippe : Schwind IX,1950 : Schwund IX,1966 | | • Schwind 9,1950 | Komm.: | + Sippe : Schwand IX,1928 : Schwund IX,1966 | | • Schwund 9,1966 | Komm.: | + Sippe; vgl. Anm. : Schwand IX,1928 : Schwind IX,1950 | | • Schwang 9,1966 | Komm.: | + Sippe : Schwing IX,1970 : Schwung IX,1991 | | • Schwing 9,1970 | Komm.: | + Sippe : Schwang IX,1966 : Schwung IX,1991 | | • Schwung 9,1991 | Komm.: | + Sippe : Schwang IX,1966 : Schwing IX,1970 | | • Sprang 10,866 | Komm.: | : springeⁿ X,885 : Spring N. X,885 : Sprung X,907 | | • Spring N. 10,885 | Komm.: | : Sprung X,907 : Sprang X,866 : springeⁿ X,885 | | • springeⁿ 10,885 | Komm.: | : Spring N. X,885 : Sprang X,866 : Sprung X,907 | | • Sprung 10,907 | Komm.: | : Spring N. X,885 : Sprang X,866 : springeⁿ X,885 | | • Trank 14,1125 | Komm.: | : trinkeⁿ XIV,1158 : Trunk XIV,1199 | | • trinkeⁿ 14,1158 | Komm.: | : Trunk XIV,1199 : Trank XIV,1125 | | • Trunk 14,1199 | Komm.: | : trinkeⁿ XIV,1158 : Trank XIV,1125 | | • Stank 11,1125 | Komm.: | : stinkeⁿ XI,1129 | | • stinkeⁿ 11,1129 | Komm.: | : Stank XI,1125 | | • Sang I n. 7,1175 | Komm.: | : G(e)sang VII,1176 : singeⁿ VII,1190 | | • G(e)sang 7,1176 | Komm.: | : Sang I n. VII,1175 : singeⁿ VII,1190 | | • singeⁿ 7,1190 | Komm.: | : G(e)sang VII,1176 : Sang I n. VII,1175 | | • schlinden 9,574 | Komm.: | : schlinden IX,574 | | • Schlund 9,575 | Komm.: | : Schlund IX,575 | | • findeⁿ 1,847 | Komm.: | : Fund I,850 | | • Fund 1,850 | Komm.: | : findeⁿ I,847 | | • Schrind(eⁿ) N. 9,1626 | Komm.: | : Schrund IX,1627 | | • Schrund 9,1627 | Komm.: | : Schrind(eⁿ) N. IX,1626 | | • spin(n)eⁿ 10,311 | Komm.: | : G(e)spunst -ü- X,380 | | • G(e)spunst -ü- 10,380 | Komm.: | : spin(n)eⁿ X,311 | | • Tanseⁿ 13,722 | Komm.: | : dinsen XIII,738 | | • dinsen 13,738 | Komm.: | : Tanseⁿ XIII,722 | | • schwimmeⁿ 9,1864 | Komm.: | : Schwumm II IX,1869 | | • Schwumm II 9,1869 | Komm.: | : schwimmeⁿ IX,1864 | | • Schwumm II 9,1869 | Komm.: | : Schwamm (I) IX,1870 | | • Schwamm (I) 9,1870 | Komm.: | : Schwumm II IX,1869 | | • brësteⁿ 5,846 | Komm.: | : Brast I, II V,831.832 : Brëste(n) V,836 : Brost(eⁿ) V,858 : Brust I m. V,858 | | • Brëste(n) 5,836 | Komm.: | : brësteⁿ V,846 : Brost(eⁿ) V,858 : Brast I, II V,831.832 : Brust I m. V,858 | | • Brost(eⁿ) 5,858 | Komm.: | : Brëste(n) V,836 : brësteⁿ V,846 : Brast I, II V,831.832 : Brust I m. V,858 | | • Brast I 5,831 | Komm.: | : Brast II V,832 : Brëste(n) V,836 : brësteⁿ V,846 : Brust I m. V,858 : Brost(eⁿ) V,858 | | • Brast II 5,832 | Komm.: | : Brast I V,831: Brëste(n) V,836 : Brust I m. V,858: Brost(eⁿ) V,858 : brësteⁿ V,846 | | • Brust I m. 5,858 | Komm.: | : brësteⁿ V,846 : Brast I, II V,831. 832 : Brëste(n) V,836 : Brost(eⁿ) V,858 : | | 1.1.2.1.3.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wechsel: Ablaut (auch analogisch): 3. Ablautklasse: 2. Unterklasse | | • schwel(l)eⁿ I 9,1820 | Komm.: | : Schwall (II) IX,1807 : G(e)schwulst IX,1848 | | • Schwall (II) 9,1807 | Komm.: | : schwel(l)eⁿ I IX,1820 : G(e)schwulst IX,1848 | | • G(e)schwulst 9,1848 | Komm.: | : Schwall (II) IX,1807 : schwel(l)eⁿ I IX,1820 | | • schmëlzeⁿ 9,959 | Komm.: | : Schmalz IX,937 | | • Schmalz 9,937 | Komm.: | : schmëlzeⁿ IX,959 | | • gëlteⁿ 2,277 | Komm.: | : Gëlt I n. II,238 : Gült I f. (n.) II,285 | | • Gëlt I n. 2,238 | Komm.: | : Gült I f. (n.) II,285 | | • Gült I f. (n.) 2,285 | Komm.: | : Gëlt I n. II,238 | | • Gëlt II m. 2,275 | Komm.: | : Gült II m.II,289 | | • Gült II m. 2,289 | Komm.: | : Gëlt II m. II,275 | | • bërge(n) II 4,1571 | Komm.: | : Burg 4,1576 | | • Burg 4,1576 | Komm.: | : bërge(n) II 4,1571 | | • mëlch 4,193 | Komm.: | : mëlcheⁿ IV,195 : Mulch(eⁿ) IV,207 | | • mëlcheⁿ 4,195 | Komm.: | : mëlch IV,193 : Mulch(eⁿ) IV,207 | | • Mulch(eⁿ) 4,207 | Komm.: | : mëlch IV,193 : mëlcheⁿ IV,195 | | • bral(l)eⁿ (II) 5,582 | Komm.: | : brälleⁿ II V,581 : brülleⁿ V,588 | | • brälleⁿ II 5,581 | Komm.: | : bral(l)eⁿ (II) V,582 : brülleⁿ V,588 | | • brülleⁿ 5,588 | Komm.: | : brälleⁿ II V,581 : bral(l)eⁿ (II) V,582 | | • salw 7,879 | Komm.: | (Ablaut?) : besolwen VII,879 | | • besolwen 7,879 | Komm.: | (Ablaut?) : salw VII,879 | | • Salz 7,879 | Komm.: | : Sulz VII,899 | | • Sulz 7,899 | Komm.: | : Salz VII,879 | | • Schall II 8,534 | Komm.: | : G(e)schëll VIII,557 | | • G(e)schëll 8,557 | Komm.: | : Schall II VIII,534 | | • mar(w) 4,429 | Komm.: | (unischer, ob Ablaut) : murw IV,429 | | • murw -ü- 4,429 | Komm.: | (unischer, ob Ablaut) : mar(w) IV,429 | | • Balg 4,1209 | Komm.: | : Bulg IV,1213 | | • Bulg 4,1213 | Komm.: | : Balg IV,1209 | | 1.1.2.1.4. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wechsel: Ablaut (auch analogisch): 4. Ablautklasse | | • Macht 4,65 | Komm.: | : Mucht IV,70 | | • Mucht 4,70 | Komm.: | : Macht IV,65 | | • Bār I 4,1430 | Komm.: | : bëreⁿ I IV,1475 | | • bëreⁿ I 4,1475 | Komm.: | : Bār I IV,1430 | | • Burt 4,1634 | Komm.: | : Burd(i) IV,1541 | | • Burd(i) 4,1541 | Komm.: | : Burt IV,1634 | | • Brāch 5,306 | Komm.: | : Brëch V,313 : brëcheⁿ II V,316 : Bruch I V,367 | | • Brëch 5,313 | Komm.: | : Brāch V,306 : brëcheⁿ II V,316 : Bruch I V,367 | | • brëcheⁿ II 5,316 | Komm.: | : Brāch V,306 : Brëch V,313 : Bruch I V,367 | | • Bruch I 5,367 | Komm.: | : Brāch V,306 : Brëch V,313 : brëcheⁿ II V,316 | | • Brǟmeⁿ II 5,601 | Komm.: | (vgl. Anm.) : Brāmeⁿ II V,600 | | • Brāmeⁿ II 5,600 | Komm.: | (vgl. Anm.) : Brǟmeⁿ II V,601 | | • Brāmeⁿ IV 5,603 | Komm.: | (vgl. Anm.) | | • Rāch 6,87 | Komm.: | : Rāch VI,87 | | • rëcheⁿ II 6,114 | Komm.: | : rëcheⁿ II VI,114 | | • stëleⁿ 11,202 | Komm.: | : Diebstāl XI,1 | | • Diebstāl 11,1 | Komm.: | : stëleⁿ XI,202 | | • schëreⁿ II 8,1119 | Komm.: | : Schǟr VIII,1106 | | • Schǟr 8,1106 | Komm.: | : schëreⁿ II VIII,1119 | | • nëmeⁿ 4,725 | Komm.: | : Nām IV,720 : vornǟm IV,720 | | • Nām 4,720 | Komm.: | : nëmeⁿ IV,725 : vornǟm IV,720 | | • vornǟm 4,720 | Komm.: | : Nām IV,720 : nëmeⁿ IV,725 | | • schraf(f) 9,1571 | Komm.: | Ablaut? | | • spëhen 10,79 | Komm.: | : spǟh X,75 | | • spǟh 10,75 | Komm.: | : spëhen X,79 | | • Sprāch I f. 10,717 | Komm.: | : Fürsprëch(er) X,738 : sprëcheⁿ X,748 : Spruch X,822 | | • Fürsprëch(er) 10,738 | Komm.: | : sprëcheⁿ X,748 : Spruch X,822 : Sprāch I f. X,717 | | • sprëcheⁿ 10,748 | Komm.: | : Fürsprëch(er) X,738 : Sprāch I f. X,717 : Spruch X,822 | | • Spruch 10,822 | Komm.: | : sprëcheⁿ X,748 : Fürsprëch(er) X,738 : Sprāch I f. X,717 | | • G(e)stǟch(t) 10,1216 | Komm.: | : stëch X,1216 : stëcheⁿ I X,1217 : Stich X,1285 : Stuch X,1324 | | • stëch 10,1216 | Komm.: | : G(e)stǟch(t) X,1216 : stëcheⁿ I X,1217 : Stich X,1285 : Stuch X,1324 | | • stëcheⁿ I 10,1217 | Komm.: | : stëch X,1216 : G(e)stǟch(t) X,1216 : Stich X,1285 : Stuch X,1324 | | • Stich 10,1285 | Komm.: | : G(e)stǟch(t) X,1216 : stëch X,1216 : stëcheⁿ I X,1217 : Stuch X,1324 | | • Stuch 10,1324 | Komm.: | : G(e)stǟch(t) X,1216 : stëch X,1216 : stëcheⁿ I X,1217 : Stich X,1285 | | • star(r) I 11,1197 | Komm.: | : Stër I XI,1209 (Ablaut?) | | • Stër I 11,1209 | Komm.: | : star(r) I XI,1197 (Ablaut?) | | • Storeⁿ 11,1191 | Komm.: | : Star I XI,1191 (Ablaut?) | | • Star I 11,1191 | Komm.: | : Storeⁿ 11,1191 (Ablaut?) | | • Doneⁿ II 13,233 | Komm.: | : denneⁿ XIII,120 | | • denneⁿ 13,120 | Komm.: | : Doneⁿ II XII,233 | | • Trām 14,968 | Komm.: | vgl. Anm. : Trëmel XIV,990 : Trom XIV,1002 : Trümel XIV,1029 | | • Trëmel 14,990 | Komm.: | vgl. Anm. : Trām XIV,968 : Trom XIV,1002 : Trümel XIV,1029 | | • Trom 14,1002 | Komm.: | vgl. Anm. : Trëmel XIV,990 : Trām XIV,968 : Trümel XIV,1029 | | • Trümel 14,1029 | Komm.: | vgl. Anm. : Trëmel XIV,990 : Trām XIV,968 : Trom XIV,1002 | | • trëmen 14,997 | Komm.: | vgl. Anm. : trome(n) I XIV,1014 | | • trome(n) I 14,1014 | Komm.: | vgl. Anm. : trëmen XIV,997 | | • Tal 12,1303 | Komm.: | : Taleⁿ XII,1337 : Toleⁿ I XII,1675 | | • Taleⁿ Tälleⁿ 12,1337 | Komm.: | : Tal XII,1303 : Toleⁿ I XII,1675 | | • Toleⁿ I 12,1675 | Komm.: | : Tal XII,1303 : Taleⁿ XII,1337 | | 1.1.2.1.5. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wechsel: Ablaut (auch analogisch): 5. Ablautklasse | | • Tratt 14,1448 | Komm.: | : Trëtt XIV,1452 : trëtteⁿ XIV,1456 | | • Trëtt 14,1452 | Komm.: | : Tratt XIV,1448 : trëtteⁿ XIV,1456 | | • trëtteⁿ 14,1456 | Komm.: | : Tratt XIV,1448 : Trëtt XIV,1452 | | • ësseⁿ 1,522 | Komm.: | : Ās I,497 : ǟssig I,500 | | • Ās 1,497 | Komm.: | : ësseⁿ I,522 : ǟssig I,500 | | • ǟssig 1,500 | Komm.: | : ësseⁿ I,522 : Ās I,497 | | • frësseⁿ 1,1321 | Komm.: | : Frāss I,1317 : g(e)frǟss I,1319 | | • Frāss 1,1317 | Komm.: | : frësseⁿ I,1321 : g(e)frǟss I,1319 | | • g(e)frǟss -ē- 1,1319 | Komm.: | : Frāss I,1317 : frësseⁿ I,1321 | | • mësse(n) (II) 4,456 | Komm.: | : Māss IV,437 : mǟssig IV,441 | | • Māss 4,437 | Komm.: | : mësse(n) (II) IV,456 : mǟssig IV,441 | | • mǟssig 4,441 | Komm.: | : mësse(n) (II) IV,456 : Māss IV,437 | | • gëbeⁿ 2,71 | Komm.: | : Gāb II,52 : gǟb II,62 | | • Gāb 2,52 | Komm.: | : gëbeⁿ II,71: gǟb II,62 | | • gǟb 2,62 | Komm.: | : Gāb II,52 : gëbeⁿ II,71 | | • Sageⁿ -ä- II 7,423 | Komm.: | vgl. Anm.; s. auch Sippe | | • Trāff 14,347 | Komm.: | hieher? | | • Raf(eⁿ) 6,634 | Komm.: | vgl. Anm. | | • rāw 6,1863 | Komm.: | vgl. Anm. | | 1.1.2.1.6. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wechsel: Ablaut (auch analogisch): 6. Ablautklasse | | • Achsleⁿ 1,75 | Komm.: | : Uechs I,77 | | • Uechs Üe- 1,77 | Komm.: | : Achsleⁿ I,75 | | • Grab 2,677 | Komm.: | : grabeⁿ II,683 : Grueb II,692 | | • grabeⁿ 2,683 | Komm.: | : Grab II,677 : Grueb II,692 | | • Grueb 2,692 | Komm.: | : grabeⁿ II,683 : Grab II,677 | | • fareⁿ 1,888 | Komm.: | : Fuer I,970 | | • Fuer 1,970 | Komm.: | : fareⁿ I,888 | | • bas(s) 4,1650 | Komm.: | : Buess IV,1750 | | • Buess 4,1750 | Komm.: | : bas(s) IV,1650 | | • schaffeⁿ 8,307 | Komm.: | : G(e)schueff VIII,393 | | • G(e)schueff 8,393 | Komm.: | : schaffeⁿ VIII,307 | | • Staffel I 10,1407 | Komm.: | : Stueffeⁿ X,1464 | | • Stueffeⁿ 10,1464 | Komm.: | : Staffel I X1407 | | • Rǟb 6,13 | Komm.: | : Ruebeⁿ I VI,79 | | • Ruebeⁿ -üe- I 6,79 | Komm.: | : Rǟb VI,13 | | • Tal 12,1303 | Komm.: | : Taleⁿ XII,1337 : Tueleⁿ XII,1706 | | • Taleⁿ Tälleⁿ 12,1337 | Komm.: | : Tal XII,1303 : Tueleⁿ XII,1706 | | • Tueleⁿ -üe- 12,1706 | Komm.: | : Tal XII,1303 : Taleⁿ XII,1337 | | • schnäpper 9,1245 | Komm.: | : g(e)schnuep IX,1251 : schnueper IX,1251 (unsicher ob hier im Ablaut oder nur ablautartig) | | • g(e)schnuep -üe- 9,1251 | Komm.: | : schnäpper IX,1245 : schnueper IX,1251 (unsicher ob hier im Ablaut oder nur ablautartig) | | • schnueper -üe- 9,1251 | Komm.: | : schnäpper IX,1245 : g(e)schnuep IX,1251 (unsicher ob hier im Ablaut oder nur ablautartig) | | 1.1.2.1.7. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wechsel: Ablaut (auch analogisch): Ablaut (?) außerhalb der Reihen | | • stīgeⁿ 10,1521 | Komm.: | : Stëg I m. X,1487 : Stëg II f. X,1496 | | • Stëg I m. 10,1487 | Komm.: | : stīgeⁿ X,1521: Stëg I m. X,1487 | | • Stëg II f. 10,1496 | Komm.: | : stīgeⁿ X,1521: Stëg II f. X,1496 | | • spalteⁿ 10,210 | Komm.: | : Spëlt I X,224 | | • Spëlt I 10,224 | Komm.: | : spalteⁿ X,210 | | • Rëb 6,37 | Komm.: | : Rieb VI,68 (vgl. Anm.) | | • Rieb 6,68 | Komm.: | : Rëb VI,37 (vgl. Anm.) | | • Lëneⁿ 3,1283 | Komm.: | : Lieneⁿ III III,1286 (genauere Verhältnisse unklar) | | • Lieneⁿ II III IV 3,1286 | Komm.: | : Lëneⁿ III,1283 (genauere Verhältnisse unklar) | | • Stigel I 10,1536 | Komm.: | + Anm. : stigleⁿ I X,1542 | | • stigleⁿ I 10,1542 | Komm.: | : Stigel I X,1536 + Anm. | | • Strīm 11,2251 | Komm.: | + Sippe : Striemeⁿ XI,2258 | | • Striemeⁿ 11,2258 | Komm.: | + Sippe : Strīm XI,2251 | | 1.1.2.2. | Laute bzw. Schreibungen: Vokale: Wechsel: ablautartige , ablautähnliche + lautmalerische Paare , Reihen | | • gag(e)leⁿ I 2,138 | Komm.: | : gig(e)leⁿ II,148 : gugeleⁿ II,158 : gügeleⁿ II,159 | | • gig(e)leⁿ 2,148 | Komm.: | : gag(e)leⁿ I II,138 : gugeleⁿ II,158 : gügeleⁿ II,159 | | • gugeleⁿ 2,158 | Komm.: | : gag(e)leⁿ I II,138 : gig(e)leⁿ II,148 : gügeleⁿ II,159 | | • gügeleⁿ 2,159 | Komm.: | : gag(e)leⁿ I II,138 : gig(e)leⁿ II,148 : gugeleⁿ II,158 | | • gāgereⁿ (I) 2,137 | Komm.: | : gigereⁿ II II,153 : gogereⁿ II,154 | | • gigereⁿ II 2,153 | Komm.: | : gāgereⁿ (I) II,137 : gogereⁿ II,154 | | • gogereⁿ 2,154 | Komm.: | : gāgereⁿ (I) II,137 : gigereⁿ II II,153 | | • | | | | | | | | | | | | |